ဘာသာ မန်
Kimon
Kiaustroasia (Mon-Khmer, Monic)
Kimon ni mojawapo ya lugha za maandishi za kale zaidi zilizoandikwa katika Asia ya Kusini-Mashariki ya bara, zikiwa na ushahidi tangu karne ya 6 BK. Falme za Wamon za Dvaravati (karne ya 6-11) na Pegu/Hanthawaddy (karne ya 13-18) zilikuwa vituo vikuu vya ustaarabu wa Kibuddha kwenye ukanda wa Bahari ya Hindi, na hati ya Kimon ndiyo babu wa moja kwa moja wa hati za kisasa za Kiburma, Kishan, na Kilao. Wasemaji wapatao milioni 1.05 katika Jimbo la Mon nchini Myanmar pamoja na wapatao 50,000 katika jamii za wakimbizi/wazawa nchini Thailand. Ushawishi mkubwa wa substrate kwenye fonolojia ya Kiburma. Hutumika kama lugha ya kufundishia katika shule za msingi za Jimbo la Mon.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kimon
ခမ်ပျူတာ
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kiaustroasia (Mon-Khmer, Monic)
| Maana | Kimon | Kimon cha Kale | Proto-Austroasia | Kibahnar | Kiwa | Kimlabri | Kilawa cha Mashariki |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ဍာ် /ɗaik/ | ဍာက် /ɗaik/ | *ɗaːk /ɗaːk/ | đak /ɗaːk/ | rawm /rɔm/ | wək /wək/ | lʼauem /lᵊʔaɨ̯m/ |
| Moto | ပၟတ် /kəmot/ | ပ်ၟ /pmaʔ/ | *ʔuːs /ʔuːs/ | unh /uɲ/ | ngu /ŋu/ | ʔulh /ʔulh/ | ngoa /ŋɔ/ |
| Jua | တ္ၚဲ /ŋoa/ | တ္ၚဲ /tŋai/ | *tŋiːʔ /tŋiːʔ/ | măt ʼnăr /mat ʔnar/ | singaix /siŋaiʔ/ | ʔak ʒoŋ /ʔak ʒoŋ/ | sngaiʼ /sᵊŋajˀ/ |
| Mwezi | ဂိတု /hətaoʔ/ | ဂျိုၚ် /klɔŋ/ | *khe(ː)ʔ /kheːʔ/ | khei /kʰɛːj/ | khix /kʰiʔ/ | kiʔ /kiʔ/ | kheʼ /kʰeʔ/ |
| Nyota | သၞံၚ် /hnɔŋ/ | ကၟာဲ /həmoa/ | *smʔaɲ /smʔaɲ/ | sơnglŏng /səŋlɔŋ/ | simuing /simʔuɲ/ | sam mon /sam mon/ | sboeng /sᵊɓəŋ/ |
| Usiku | ဗ္တံ /hətɔm/ | ဗိရ္တံ /birtam/ | *cəːm /cəːm/ | măng /maŋ/ | ponsawm /ponsɔm/ | ni lɛk /ni lɛk/ | ma sauem /ma saɨ̯m/ |
| Mvua | ဗြဲ /pròa/ | ဗြဲ /brɔj/ | *gmaʔ /ɡmaʔ/ | ʼmi /ʔmiː/ | lhiex /l̥ɛʔ/ | mɛʔ /mɛʔ/ | hlaiʼ /l̥ajˀ/ |
| Upepo | ကျာ /ca/ | ကျာ /kjal/ | *kjɔʔ /kjɔʔ/ | kial /kjaːl/ | bhaung /bʰaɯŋ/ | ra mɨt /ra mɨt/ | kaue /kaɨ̯/ |
| Udongo | တိ /tɔeʔ/ | တိ /tiʔ/ | *tiʔ /tiʔ/ | teh /tɛh/ | tiex /tɛʔ/ | bɛʔ /bɛʔ/ | — |
| Jiwe | တၟံ /mɔʔ/ | တၟံ /tmɔʔ/ | *tmɔʔ /tmɔʔ/ | tơmo /təmo/ | simaox /simauʔ/ | gɛp /ɡɛp/ | smoʼ /sᵊmoʔ/ |
| Mlima | ဒဵု /tɜ̀/ | — | *bruʔ /bruʔ/ | kông /koːŋ/ | gawng /ɡɔŋ/ | ʒa bo /ʒa bo/ | moa /mɔ/ |
| Bahari | သၟာသၟိတ် /hma həmɛt/ | — | — | đak dơsĭ /ɗaːk dəsiʔ/ | rawm sigrit sigra /rɔm siɡrit siɡra/ | tha le /tʰa le/ | — |
| Mama | မိ /mìʔ/ | မိ /mi/ | *maʔ /maʔ/ | mei /mei/ | miex /mɛʔ/ | mɤʔ /mɤʔ/ | maʼ /maʔ/ |
| Baba | အပါ /ʔəpa/ | ဖ /pʰɛʔ/ | *ɓa(ː)ʔ /ɓaːʔ/ | bă /bə/ | keeing /kɯɲ/ | mɤm /mɤm/ | pueaʼ /pɨaʔ/ |
| Binti | ကောန်ဗြဴ /kon prɛ̀a/ | — | — | kon adruh /kɔːn ʔadruh/ | kawn bun /kɔn bun/ | ʔɛɛw məɲiŋ /ʔɛːw məɲiŋ/ | — |
| Mimi | အဲ /ʔoa/ | အဲ /ʔua/ | *ʔaɲ /ʔaɲ/ | inh /iɲ/ | aux /ʔaɯʔ/ | ʔo /ʔo/ | ʔoʔ /ʔoʔ/ |
| Wewe | ဗှေ် /pèh/ | ဗှ်ေ /peh/ | *miːʔ /miːʔ/ | ih /ʔih/ | maix /maiʔ/ | mɛ /mɛ/ | maiʔ /maiʔ/ |
| Sisi | ပိုဲ /poi/ | ပိုဲ /poj/ | *hiːʔ /hiːʔ/ | bơn / nhon /bən / ɲon/ | ix /ʔiʔ/ | ʔa thəŋ /ʔa tʰəŋ/ | ʔɛ /ʔɛ/ |
| Jina | ယၟု /cəmùʔ/ | ယု /jəmu/ | *ɟmuh /ɟmuh/ | anĕ /anɛ/ | ceu kaux /tɕɤ kaɯʔ/ | bɨr ʔi /bɨr ʔi/ | yum /jɔm/ |
| Mtu | မၞိဟ် /nìh/ | ညး /mɲah/ | *m-raʔ /mraʔ/ | bơngai /bəŋaːj/ | pui /pui/ | mla /mla/ | pui /puj/ |
| Kichwa | ဍိုပ် /ɗɒp/ | — | *ɓoːkʔ /ɓoːkʔ/ | kơl /kəl/ | kaing: /kaɲ/ | glə /ɡlə/ | kany /kaɲ/ |
| Jicho | မတ် /mòt/ | မတ် /mɔt/ | *mat /mat/ | mat /mat/ | ngai /ŋai/ | mat /mat/ | ʼia /ʔia̯/ |
| Sikio | က္တောဝ် /kəto/ | က္တောဝ် /ktor/ | *Ctoːr /Ctoːr/ | đon /ɗɔːn/ | yhaok /j̊auk/ | ket /ket/ | — |
| Pua | မိုဟ် /mùh/ | မိုဟ် /mɯh/ | *muh /muh/ | muh /muh/ | meeih /mɯih/ | mɔh /mɔh/ | maueh /maɨ̯h/ |
| Mdomo | ပါၚ် /paiŋ/ | ပါၚ် /paiŋ/ | *miəŋʔ /miəŋʔ/ | ʼbơ̆r /ɓər/ | jheeh /dʑʰɯih/ | səm bɛp /səm bɛp/ | ʼmboam /ʔᵊᵐbɔm/ |
| Jino | ၚေက် /ŋɛ̀ak/ | ငေက် /ŋiak/ | *lmVɲ /lməɲ/ | sơneng /səneŋ/ | rhang /r̥aŋ/ | ʒən /ʒən/ | pioeng /piə̯ŋ/ |
| Ulimi | လတာ် /kətaik/ | ကတာက် /kətaik/ | *lntaːk /lntaːk/ | rơpiêt /rəpiet/ | dak /dak/ | rɨt lat /rɨt lat/ | tak /tak/ |
| Mkono | တဲ /toa/ | တၟုိ /toi/ | *tiːʔ /tiːʔ/ | ti /ti/ | taix /taiʔ/ | tiʔ /tiʔ/ | miŋ /miŋ/ |
| Mguu | ဇိုၚ် /càŋ/ | ဇုၚ် /ɟɯŋ/ | *ɟəːŋ /ɟəːŋ/ | tơpang jơ̆ng /təpaːŋ ɟəŋ/ | caong /tʃaɔŋ/ | ʒəŋ /ʒəŋ/ | cuang /cua̯ŋ/ |
| Moyo | ဂြိုဟ် /krɜ̀h/ | စိုတ် /cət/ | *nuːɕ /nuːɕ/ | blei /blei/ | rhawm /r̥ɔm/ | kluʔ klol /kluʔ klol/ | kavüa /kavɨa/ |
| Mfupa | ဇုတ် /cùt/ | ဇုတ် /ɟut/ | *cʔaːŋ /cʔaːŋ/ | kơting /kətiŋ/ | si-ang /siʔaŋ/ | ca ʔɛŋ /ca ʔɛŋ/ | sʼang /sᵊʔaŋ/ |
| Damu | ဆီ /cʰim/ | ဆိမ် /cʰim/ | *mham /mham/ | phăm /pʰam/ | nham /n̥am/ | mhang /mhaŋ/ | hnam /n̥am/ |
| Kinyesi | အိက် /ʔoik/ | — | *ʔicʔ /ʔicʔ/ | ĭch /ic/ | aing /ʔaɲ/ | ʔjak /ʔjak/ | ʼioeng /ʔiə̯ŋ/ |
| Upendo | ဆာန် /cʰan/ | ဆာန် /cʰan/ | — /—/ | rơngư /rəŋɨ/ | moh /moh/ | hlah /hlah/ | kruŋ /kɾuŋ/ |
| Mti | ဆု /cʰuʔ/ | ဆု /tɕu/ | *ɟɕɨːʔ /ɟɕɨːʔ/ | lông /loŋ/ | khaox /kʰauʔ/ | lam /lam/ | khoʼ /kʰoʔ/ |
| Mbwa | ကၠဵု /klɜ/ | ခၠဵု /kʰlou/ | *cɔː /cɔː/ | kŏ /kɔʔ/ | sox /soʔ/ | braɲ /braɲ/ | souʼ /sɒʔ/ |
| Paka | ဗဂဲ /həkòa/ | ဂျိ /kluj/ | — /—/ | miao /miao/ | miao: /miau/ | mɛɛw /mɛːw/ | mai /mai/ |
| Samaki | က /kaʔ/ | က /kaʔ/ | *kaʔ /kaʔ/ | ka /kaː/ | kax /kaʔ/ | kaʔ /kaʔ/ | kaʼ /kaʔ/ |
| Ndege | ဂစေံ /həcem/ | ဂစေမ် /kəcem/ | *ciːm /ciːm/ | sem /səm/ | sim /sim/ | ʔat /ʔat/ | sany /saɲ/ |
| Kipepeo | ကၠော်ဂလာ /kəlok həlɛ̀a/ | — | — | — | pung piang /puŋ piaŋ/ | rɨp phɛp /rɨp pʰɛp/ | mbung mbang /ᵐbuŋ ᵐbaŋ/ |
| Yai | ခမှဲာ /həmai/ | — | *ktam /ktam/ | kơtăp /kətap/ | tawm ia /tɔm ʔia/ | khaj /kʰaj/ | toum /tɒm/ |
| Dubu | ကၟဳ /mɛm/ | — | — | chơgơu /tʃəɡəu/ | krih /krih/ | biɯk /biɯk/ | khleh /kʰleh/ |
| Farasi | ချေံ /cʰeh/ | ချေံ /kseh/ | — | aseh /ʔasɛh/ | brung /bruŋ/ | braŋ /braŋ/ | — |
| Nyumba | သ္ၚိ /hɔeʔ/ | သ္ၚိ /sŋiʔ/ | *ɲaːʔ /ɲaːʔ/ | hnam /hnam/ | nyiex /ɲiɛʔ/ | gɛɛŋ /ɡɛːŋ/ | nyueaʼ /ɲɨa̯ʔ/ |
| Maziwa | ဍာ်တှ် /ɗaik tɔh/ | — | — | đak toh /ɗaːk tɔh/ | teeh /tɯih/ | wək bo /wək bo/ | — |
| Asali | ဍာ်သဲာ /ɗaik sai/ | — | — | đak sut /ɗaːk sut/ | rawm hia /rɔm hia/ | thɛɛw /tʰɛːw/ | — |
| Chumvi | ၜဵု /ɓɜ/ | — | *ɓɔːh /ɓɔːh/ | boh /ɓɔh/ | kih /kih/ | chuʌk /tʃuʌk/ | kih /kih/ |
| Mvinyo | ဍာ်ဇဗျေတ် /ɗaʔ cəpjat/ | — | — | sik hơmu /sik həmu/ | rawm plix siiet /rɔm pliʔ siat/ | — | — |
| Mchele | သ္ၚု /haoʔ/ | — | *rŋkoːʔ /rŋkoːʔ/ | ʼba /ɓaː/ | gaox /ɡauʔ/ | juuk /juːk/ | — |
| Chuma | ဗသဲ /pəsoa/ | — | — | bơxey /bəsɛːj/ | lhek /l̥ek/ | hlek /hlek/ | hlaec /l̥ɛc/ |
| Gurudumu | ခလှာ /həla/ | — | — | tang-wang /taːŋ waːŋ/ | ling: /liɲ/ | — | — |
| Hariri | သုတ် /sɔt/ | — | — | — | pre /pre/ | — | — |
| Kitabu | လိက်အုပ် /lòik up/ | — | — | sơ̆p hla bơar /səp hlaː bəar/ | phuk lai /pʰuk lai/ | naŋ sɨ /naŋ sɨ/ | — |
| Kula | စ /cɛʔ/ | စိ /tɕiʔ/ | *ɟaː /ɟaː/ | sa /sa/ | ih /ʔih/ | ʔə /ʔə/ | som /som/ |
| Kunywa | သုၚ် /sɜŋ/ | သုက် /sok/ | *ɲuʔ /ɲuʔ/ | ngoah /ŋoah/ | nyaux /ɲaɯʔ/ | wək /wək/ | nyoʼ /ɲoʔ/ |
| Kulala | သ္တိက် /toik/ | — | *ɓic /ɓic/ | têp /tɛp/ | it /ʔit/ | nɔn /nɔn/ | ʼac /ʔac/ |
| Moja | မွဲ /mòa/ | မွဲ /mwɛ/ | *muːj /muːj/ | minh /miɲ/ | tix /tiʔ/ | mɔj /mɔj/ | teʼ /teʔ/ |
| Mbili | ၜါ /ɓa/ | ၜါ /ɓa/ | *ɓaːr /ɓaːr/ | bar /ɓaːr/ | ra /ra/ | bɛr /bɛr/ | lʼa /lᵊʔa/ |
| Tatu | ပိ /pɔeʔ/ | ပိ /poi/ | *peʔ /peʔ/ | pêng /peːŋ/ | loe /lɤ/ | pɛʔ /pɛʔ/ | lʼoi /lᵊʔoj/ |
| Nne | ပန် /pɔn/ | ပန် /pan/ | *punʔ /punʔ/ | puăn /pwan/ | pon /pon/ | pon /pon/ | paueng /paɨ̯ŋ/ |
| Tano | မသုန် /məsɔn/ | မသုန် /msun/ | *pɗam /pɗam/ | pơđăm /pəʔɗam/ | phuan /pʰuan/ | thɤɤŋ /tʰɤːŋ/ | phuan /pʰua̯n/ |
| Mia | ကၠံ /klɔm/ | ကၠံ /klɔm/ | — | hreng /hreŋ/ | yieh /jiɛh/ | rɔy /rɔj/ | ʼyuea /ʔᵊjɨa̯/ |
| Habari | — /—/ | — /—/ | — /—/ | ô /o/ | nawp nawm /nɔp nɔm/ | hahɔ /hahɔ/ | — /—/ |
| Asante | သ္တၚ်ဂုန် /tɛŋ kùn/ | — /—/ | — /—/ | kơbi /kəbi/ | bwanson /buan son/ | knɔŋ /knɔŋ/ | kop khun /kop kʰun/ |
| Nzuri | ခိုဟ် /kʰɒh/ | ခိုဟ် /kʰɔh/ | — /—/ | ʼlơ̆ng /ʔləŋ/ | mhawm /m̥ɔm/ | pja kle /pja kle/ | mac /mac/ |
| Mpya | တၟိ /kəmɔeʔ/ | — | *tmeːʔ /tmeːʔ/ | nao /ʔnao/ | khraox /kʰrauʔ/ | hmɛʔ /hmɛʔ/ | khroʼ /kʰroʔ/ |
| Nyekundu | ဗ္ကေတ် /həket/ | — /—/ | *roːŋ /roːŋ/ | bre /ɓreː/ | raoh /rauh/ | lɛŋ /lɛŋ/ | skhrak /sᵊkʰrak/ |
| Nyeupe | ဗု /pùʔ/ | ဗ္တာၚ် /bətaiŋ/ | *ɓɔːk /ɓɔːk/ | kok /kɔːk/ | paing /paɲ/ | bəlaak /bəlaːk/ | ping /piŋ/ |
| Nyeusi | လ္စံက် /kəcɔk/ | — | *Cjoŋ /Cjoŋ/ | găm /ɡam/ | lung /luŋ/ | pha dam /pʰa dam/ | loang /lɔŋ/ |
| Kijani | ဍာပ်ဍဴ /ɗap ɗao/ | — | *kciʔ /kciʔ/ | jơk /ɟəːk/ | klai /klai/ | bɨn liŋ /bɨn liŋ/ | snga /sᵊŋa/ |
| Buluu | ဍီု /ɗɒm/ | — | — | jơk /ɟəːk/ | — | si fa /si fa/ | snga /sᵊŋa/ |
| Kekeo | ကဴဝဴ /kaowao/ | — | — | jɛːt /jɛːt/ | eeppid /ʔɯp pit/ | — | — |
| Kompyuta | ခမ်ပျူတာ | — | — | — | — | — | — |
| Wi-Fi | ဝဲါဝှာင် /wɑɪfɑɪ/ | — | — | — | — | — | — |
| Chai | ဍာ်လက်ဖက် /ɗaik ləpʰɛk/ | — | — | — | chax /tɕʰaʔ/ | — | — |
| Kahawa | ကာဖဳ /kapʰi/ | — | — | — | kha: feue: /kʰa fɤi/ | — | — |
| Sukari | သဂြာ /həkrɛ̀a/ | — | — | — | nam oi: /nam ʔɔi/ | nam tan /nam tan/ | — |
| Chungwa | လဴမှဴ /limao/ | — | — | — | — | — | — |
Ukurasa 1/10
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap