Bahnar
Kibahnar
Kiaustroasia
Kibahnar (jina la kujiita Bahnar) ni lugha ya Kibahnarik ya familia ya Mon-Khmer (Austroasiatic), inayozungumzwa na watu wapatao 250,000 katika Nyanda za Juu za Kati za Vietnam (mikoa ya Gia Lai na Kon Tum) na makundi madogo nchini Kambodia. Kibahnar kihistoria ndiyo lugha ya Kibahnarik yenye hadhi kubwa zaidi na ilikuwa lugha ya kwanza ya Mon-Khmer nje ya Kivietnam kupokea hati ya Kilatini — iliyobuniwa na wamishonari Wakatoliki Wafaransa katika miaka ya 1860 kwa ajili ya vifaa vya kidini vya Kikatoliki. Watu wa Bahnar ni mojawapo ya makundi makuu ya wachache wa kikabila wa Nyanda za Juu za Kati za Vietnam, wakiwa na tamaduni zinazojumuisha usanifu wa kina wa nyumba ya jamii ya Bahnar (rông) na utamaduni wa muziki wa gongo ambao umetambuliwa na UNESCO kama Urithi wa Kitamaduni Usioshikika. Jamii ya Bahnar ilinusurika Vita vya Vietnam, ambavyo vilivuruga kwa kiasi kikubwa utamaduni wa makundi ya wachache wa kikabila wa Nyanda za Juu za Kati, na imeshuhudia uhuishaji wa baada ya vita kupitia programu za elimu ya lugha mbili.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kibahnar
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kiaustroasia
| Maana | Kibahnar | Kibru cha Mashariki | Proto-Austroasia | Kikhmu | Kimon cha Kale | Kuy | Kikhmer cha Kaskazini |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | đak /ɗaːk/ | daak /daːk/ | *ɗaːk /ɗaːk/ | ʔom /ʔom/ | ဍာက် /ɗaik/ | diaʔ /diaʔ/ | ទឹក /tɨʔ/ |
| Moto | unh /uɲ/ | oih /ʔoiʔ/ | *ʔuːs /ʔuːs/ | pʰrɨə /pʰrɨə/ | ပ်ၟ /pmaʔ/ | uh /ʔuh/ | ភ្លើង /pʰlɤːŋ/ |
| Jua | măt ʼnăr /mat ʔnar/ | mat plei /mat plei/ | *tŋiːʔ /tŋiːʔ/ | mat briʔ /mat briʔ/ | တ္ၚဲ /tŋai/ | tʰaj /tʰaj/ | ថ្ងៃ /tʰŋaj/ |
| Mwezi | khei /kʰɛːj/ | kasai /kasai/ | *khe(ː)ʔ /kheːʔ/ | moŋ /moŋ/ | ဂျိုၚ် /klɔŋ/ | luəŋ /luəŋ/ | ខែ /kʰɛː/ |
| Nyota | sơnglŏng /səŋlɔŋ/ | mansơ /mənsɤ/ | *smʔaɲ /smʔaɲ/ | sərmeɲ /sərmeɲ/ | ကၟာဲ /həmoa/ | ntar /ntaːr/ | ផ្កាយ /pkaːj/ |
| Usiku | măng /maŋ/ | sadâu /sədaw/ | *cəːm /cəːm/ | psɨəm /psɨəm/ | ဗိရ္တံ /birtam/ | sadaw /sədaw/ | យប់ /jop/ |
| Mvua | ʼmi /ʔmiː/ | mia /mia/ | *gmaʔ /ɡmaʔ/ | kəmaʔ /kəmaʔ/ | ဗြဲ /brɔj/ | məmia /məmia/ | ភ្លៀង /pʰliːɲ/ |
| Upepo | kial /kjaːl/ | cuyal /kujal/ | *kjɔʔ /kjɔʔ/ | hndrəːj /hndrəːj/ | ကျာ /kjal/ | — | ខ្យល់ /kʰjɑl/ |
| Udongo | teh /tɛh/ | cutễq /kuteʔ/ | *tiʔ /tiʔ/ | pteʔ /pteʔ/ | တိ /tiʔ/ | ktɛːʔ /ktɛːʔ/ | ដី /ɗɛj/ |
| Jiwe | tơmo /təmo/ | tamáu /təmaw/ | *tmɔʔ /tmɔʔ/ | glaŋ /ɡlaŋ/ | တၟံ /tmɔʔ/ | tamaw /təmaw/ | ថ្ម /tʰmɑː/ |
| Mlima | kông /koːŋ/ | cóh /kɔh/ | *bruʔ /bruʔ/ | mok /mok/ | — | bru /bru/ | ភ្នំ /pʰnom/ |
| Bahari | đak dơsĭ /ɗaːk dəsiʔ/ | dỡq mưt /dɤʔ mɨt/ | — | — | — | thle̤ː /tʰleː/ | — |
| Mama | mei /mei/ | amey /amej/ | *maʔ /maʔ/ | maʔ /maʔ/ | မိ /mi/ | mə /mə/ | ម៉ែ /mɛː/ |
| Baba | bă /bə/ | amung /amuŋ/ | *ɓa(ː)ʔ /ɓaːʔ/ | joŋ /joŋ/ | ဖ /pʰɛʔ/ | pə /pə/ | ឪ /ʔɤw/ |
| Binti | kon adruh /kɔːn ʔadruh/ | con mansễm /kɔn mənsem/ | — | — | — | — | កូនស្រី /koːn srɛj/ |
| Mimi | inh /iɲ/ | cứq /kɯʔ/ | *ʔaɲ /ʔaɲ/ | oʔ /ʔoʔ/ | အဲ /ʔua/ | aɲ /ʔaɲ/ | អញ /ʔaɲ/ |
| Wewe | ih /ʔih/ | mới /mɤːj/ | *miːʔ /miːʔ/ | meʔ /meʔ/ | ဗှ်ေ /peh/ | may /maj/ | ឯង /ʔɛːɲ/ |
| Sisi | bơn / nhon /bən / ɲon/ | hái / hếq /haj / heʔ/ | *hiːʔ /hiːʔ/ | iʔ /ʔiʔ/ | ပိုဲ /poj/ | hmai /m̥aj/ | យើង /jɤːŋ/ |
| Jina | anĕ /anɛ/ | ramoh /rəmɔːh/ | *ɟmuh /ɟmuh/ | sŋməh /sŋməh/ | ယု /jəmu/ | mah /məh/ | ឈ្មោះ /cʰmoːh/ |
| Mtu | bơngai /bəŋaːj/ | cũai /kuaj/ | *m-raʔ /mraʔ/ | gon /ɡon/ | ညး /mɲah/ | kuj /kuj/ | មនុស្ស /mnɨh/ |
| Kichwa | kơl /kəl/ | plỡ /plɤ/ | *ɓoːkʔ /ɓoːkʔ/ | kəmpoŋ /kəmpoŋ/ | — | plɑː /plɑː/ | ក្បាល /kɓaːl/ |
| Jicho | mat /mat/ | mat /mat/ | *mat /mat/ | mat /mat/ | မတ် /mɔt/ | mɜ̤t /mɜt/ | ភ្នែក /pʰneːʔ/ |
| Sikio | đon /ɗɔːn/ | cutũr /kutur/ | *Ctoːr /Ctoːr/ | rəməj /rəməj/ | က္တောဝ် /ktor/ | katɔr /kətɔr/ | ត្រចៀក /tciːʔ/ |
| Pua | muh /muh/ | muh /muh/ | *muh /muh/ | muh /muh/ | မိုဟ် /mɯh/ | muh /muh/ | ច្រមុះ /cmɔh/ |
| Mdomo | ʼbơ̆r /ɓər/ | bỗq /ɓoʔ/ | *miəŋʔ /miəŋʔ/ | tənɔh /tənɔh/ | ပါၚ် /paiŋ/ | nɔh /nɔh/ | មាត់ /mɨət/ |
| Jino | sơneng /səneŋ/ | kanêng /kəneŋ/ | *lmVɲ /lməɲ/ | hraŋ /hraŋ/ | ငေက် /ŋiak/ | kaneːŋ /kəneːŋ/ | ធ្មេញ /tʰmeɲ/ |
| Ulimi | rơpiêt /rəpiet/ | liayh /liajh/ | *lntaːk /lntaːk/ | həntak /həntak/ | ကတာက် /kətaik/ | ntaʔ /ntaʔ/ | អណ្ដាត /naːt/ |
| Mkono | ti /ti/ | ati /ati/ | *tiːʔ /tiːʔ/ | tiʔ /tiʔ/ | တၟုိ /toi/ | təy /təj/ | ដៃ /ɗaj/ |
| Mguu | tơpang jơ̆ng /təpaːŋ ɟəŋ/ | ayững /ajɨːŋ/ | *ɟəːŋ /ɟəːŋ/ | krwɛh /krwɛh/ | ဇုၚ် /ɟɯŋ/ | ɟɯːŋ /ɟɯːŋ/ | ជើង /cɤːŋ/ |
| Moyo | blei /blei/ | plong /ploŋ/ | *nuːɕ /nuːɕ/ | tlɔːm ŋok /tlɔːm ŋok/ | စိုတ် /cət/ | chlaj /tʃʰlaj/ | បេះដូង /ɓɛh ɗoːŋ/ |
| Mfupa | kơting /kətiŋ/ | nghang /ŋhaŋ/ | *cʔaːŋ /cʔaːŋ/ | cʼaaŋ /tʃʔaːŋ/ | ဇုတ် /ɟut/ | hŋaːŋ /ŋ̊aːŋ/ | ឆ្អឹង /cʔɤŋ/ |
| Damu | phăm /pʰam/ | aham /ʔaham/ | *mham /mham/ | maːm /maːm/ | ဆိမ် /cʰim/ | ʔəham /ʔəham/ | ឈាម /cʰiːəm/ |
| Kinyesi | ĭch /ic/ | créq /kreʔ/ | *ʔicʔ /ʔicʔ/ | — | — | klɑːŋ /klɑːŋ/ | — |
| Upendo | rơngư /rəŋɨ/ | hong /hoŋ/ | — /—/ | kɔɔh /kɔːh/ | ဆာန် /cʰan/ | phɯ /pʰɯ/ | ស្រឡាញ់ /slaɲ/ |
| Mti | lông /loŋ/ | aleng /aleŋ/ | *ɟɕɨːʔ /ɟɕɨːʔ/ | sʔɔːŋ /sʔɔːŋ/ | ဆု /tɕu/ | ʔəŋ /ʔəŋ/ | ដើមឈើ /ɗɤːm cʰəː/ |
| Mbwa | kŏ /kɔʔ/ | acho /atʃo/ | *cɔː /cɔː/ | sɔʔ /sɔʔ/ | ခၠဵု /kʰlou/ | ca /caː/ | ឆ្កែ /ckɛː/ |
| Paka | miao /miao/ | miew /mieu/ | — /—/ | mɛːw /mɛːw/ | ဂျိ /kluj/ | chhlɔːk /tʃʰlɔːk/ | ឆ្មា /cʰmaː/ |
| Samaki | ka /kaː/ | aka /ʔəka/ | *kaʔ /kaʔ/ | kaʼ /kaʔ/ | က /kaʔ/ | ka /kaː/ | ត្រី /trɛj/ |
| Ndege | sem /səm/ | chớm /tʃɤm/ | *ciːm /ciːm/ | sim /sim/ | ဂစေမ် /kəcem/ | cɛm /cɛm/ | — |
| Yai | kơtăp /kətap/ | tarễl /tərel/ | *ktam /ktam/ | kədoŋ /kədoŋ/ | — | nthrɛ̤ːl /ntʰrɛːl/ | ពង /puːəŋ/ |
| Dubu | chơgơu /tʃəɡəu/ | sacâu /sakəw/ | — | huəl /huəl/ | — | — | — |
| Farasi | aseh /ʔasɛh/ | aséh /aseh/ | — | — | ချေံ /kseh/ | — | សេះ /sɛh/ |
| Nyumba | hnam /hnam/ | dung /duŋ/ | *ɲaːʔ /ɲaːʔ/ | gaːŋ /ɡaːŋ/ | သ္ၚိ /sŋiʔ/ | pno /pno/ | ផ្ទះ /ptiəh/ |
| Maziwa | đak toh /ɗaːk tɔh/ | dỡq tóh /dɤʔ tɔh/ | — | — | — | nom /nom/ | ទឹកដោះ /tɨʔ ɗah/ |
| Asali | đak sut /ɗaːk sut/ | dỡq khĩal /dɤʔ kʰial/ | — | — | — | — | ទឹកឃ្មុំ /tɨʔ kʰmum/ |
| Chumvi | boh /ɓɔh/ | boi /ɓɔːj/ | *ɓɔːh /ɓɔːh/ | hmaar /hmaːr/ | — | phɑ̤ːh /pʰɑːh/ | អំបិល /mmel/ |
| Mvinyo | sik hơmu /sik həmu/ | blŏ́ng nho /blɔŋ ɲɔ/ | — | — | — | — | — |
| Mchele | ʼba /ɓaː/ | — | *rŋkoːʔ /rŋkoːʔ/ | ʰŋɔʔ /ʰŋɔʔ/ | — | ŋkaːw /ŋkaːw/ | បាយ /ɓaːj/ |
| Chuma | bơxey /bəsɛːj/ | tac /tak/ | — | cndroh /cndroh/ | — | taːʔ /taːʔ/ | ដែក /ɗɛːʔ/ |
| Gurudumu | tang-wang /taːŋ waːŋ/ | carvang /karvaŋ/ | — | — | — | kɑŋ /kɑŋ/ | កង់ /kɑŋ/ |
| Kitabu | sơ̆p hla bơar /səp hlaː bəar/ | tâm saráq /tam saraʔ/ | — | pɨːm /pɨːm/ | — | — | — |
| Kula | sa /sa/ | cha /tʃa/ | *ɟaː /ɟaː/ | mah /mah/ | စိ /tɕiʔ/ | sap /sap/ | ស៊ី /siː/ |
| Kunywa | ngoah /ŋoah/ | ngoot /ŋoːt/ | *ɲuʔ /ɲuʔ/ | ʔɨək /ʔɨək/ | သုက် /sok/ | suəm /suəm/ | ផឹក /pʰɤʔ/ |
| Kulala | têp /tɛp/ | bếq /ɓeʔ/ | *ɓic /ɓic/ | sih /sih/ | — | ŋɛt /ŋɛt/ | ដេក /ɗeːʔ/ |
| Moja | minh /miɲ/ | muoi /muoi/ | *muːj /muːj/ | moj /moj/ | မွဲ /mwɛ/ | mṳːy /muj/ | មួយ /muːj/ |
| Mbili | bar /ɓaːr/ | bar /ɓaːr/ | *ɓaːr /ɓaːr/ | baar /baːr/ | ၜါ /ɓa/ | bia /bia/ | ពីរ /piːr/ |
| Tatu | pêng /peːŋ/ | pái /paːi/ | *peʔ /peʔ/ | peʼ /peʔ/ | ပိ /poi/ | pei /pəj/ | បី /ɓɛj/ |
| Nne | puăn /pwan/ | pôn /põːn/ | *punʔ /punʔ/ | pon /pon/ | ပန် /pan/ | apɔːn /ʔapɔːn/ | បួន /ɓuːn/ |
| Tano | pơđăm /pəʔɗam/ | sỡng /sɤŋ/ | *pɗam /pɗam/ | — | မသုန် /msun/ | asʌːŋ /ʔasʌːŋ/ | ប្រាំ /ɓram/ |
| Mia | hreng /hreŋ/ | culam /kulam/ | — | — | ကၠံ /klɔm/ | muːj ruʌj /muːj ruʌj/ | រយ /ruːəj/ |
| Habari | ô /o/ | te /te/ | — /—/ | lɔh /lɔh/ | — /—/ | sabaaj /sabaːj/ | សួស្តី /suːəsdəj/ |
| Asante | kơbi /kəbi/ | kuhng /kuhŋ/ | — /—/ | ɔrkun /ʔɔrkun/ | — /—/ | khɔp /kʰɔp/ | អរគុណ /ʔɔːkun/ |
| Nzuri | ʼlơ̆ng /ʔləŋ/ | huom /huom/ | — /—/ | ləʔ /ləʔ/ | ခိုဟ် /kʰɔh/ | ɟɔ /ɟɔ/ | ល្អ /lʔɑː/ |
| Mpya | nao /ʔnao/ | tamái /təmaj/ | *tmeːʔ /tmeːʔ/ | həmmeʔ /həmmeʔ/ | — | tamaj /təmaj/ | ថ្មី /tʰmɛj/ |
| Nyekundu | bre /ɓreː/ | kusaw /kəsaw/ | *roːŋ /roːŋ/ | jim /jim/ | — /—/ | kəsaw /kəsaw/ | ក្រហម /khɑːm/ |
| Nyeupe | kok /kɔːk/ | cloc /klɔːk/ | *ɓɔːk /ɓɔːk/ | klɔɔk /klɔːk/ | ဗ္တာၚ် /bətaiŋ/ | buaʔ /buaʔ/ | ស /sɑː/ |
| Nyeusi | găm /ɡam/ | cũm /kum/ | *Cjoŋ /Cjoŋ/ | hiəŋ /hiəŋ/ | — | twɛɲ /twɛɲ/ | ខ្មៅ /kʰmaw/ |
| Kijani | jơk /ɟəːk/ | ramoong /rəmɔːŋ/ | *kciʔ /kciʔ/ | siw /siw/ | — | khew /kʰew/ | ខៀវ /kʰiːw/ |
| Buluu | jơk /ɟəːk/ | — | — | siːw /siːw/ | — | — | — |
| Kekeo | jɛːt /jɛːt/ | — | — | — | — | — | — |
| 99 | tơsĭn-jĭt tơsĭn /təsin ɟit təsin/ | takêh chít takêh /takeh tʃit takeh/ | — | — | — | — | — |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap