Ao

Kinaga cha Ao

Kichina-Kitibeti (lugha za Naga)

FamiliaKichina-Kitibeti (lugha za Naga) Wasemaji~260K L1 (lugha mama) HatiAlfabeti ya Kilatini (seti ya msingi ya herufi 20, hakuna alama za toni katika tahajia sanifu) NchiIndia Lugha rasmiSi rasmi (Kiingereza ndiyo lugha rasmi ya Nagaland)

Ao Naga (ISO 639-3: njo) ni lugha ya Kisino-Tibeti inayozungumzwa kama lugha ya kwanza na takribani watu 260,000, hasa katika wilaya ya Mokokchung, jimbo la Nagaland kaskazini-mashariki mwa India. Aina zake kuu ni Chungli, aina yenye hadhi inayotumiwa katika fasihi nyingi na mawasiliano kati ya vijiji, na Mongsen; aina ndogo zinajumuisha Changki. Ao ni lugha ya toni na kwa kiasi kikubwa ina mpangilio wa SOV; Mongsen ni ambatani sana na hutumia zaidi viambishi tamati, ikiwa na mofolojia pana ya vitenzi na toni tatu za kileksika. Tahajia inayotegemea alfabeti ya Kilatini, iliyoletwa kupitia umisionari wa karne ya 19, imeimarika kwa Chungli ya maandishi na kwa kawaida haiandiki toni. Ao hutumiwa nyumbani, makanisani, katika elimu na utangazaji, na ina hazina kubwa ya fasihi iliyochapishwa na ya kidijitali.

Maeneo inakozungumzwa

Vaa lugha hii Chagua tu maneno unayopenda — huchapishwa kwa fonti ile ile ya ramani. Tengeneza fulana kwa maneno ya Kinaga cha Ao →

Maneno 87 ya msingi katika Kinaga cha Ao

Maji

tzü

tsə

Moto

mi

mi

Jua

anü

anə

Mwezi

ita

ita

Nyota

petinü

petinə

Usiku

aonung

aonuŋ

Mvua

tzünglu

tsəŋlu

Theluji

rürjep

ɹəɹtʃep

Upepo

mopung

mopuŋ

Udongo

alima

alima

Jiwe

lung

luŋ

Mlima

tenem

tenem

Bahari

tzüyim

tsəjim

Mama

ama

ama

Baba

apa

apa

Binti

jala

tʃala

Mimi

ni

ni

Wewe

na

na

Sisi

asenok / onok

asenok / onok

Jina

tenüng

tenəŋ

Mtu

nisung

nisuŋ

Kichwa

tekolak

tekolak

Jicho

tenük

tenək

Sikio

tenarong

tenaɹoŋ

Pua

teni

teni

Mdomo

tebang

tebaŋ

Jino

tepu

tepu

Ulimi

temeli

temeli

Mkono

teka

teka

Mguu

tetsüng

tətsəŋ

Moyo

temulungjang

temuluŋtʃaŋ

Mfupa

teret

teɹet

Damu

azü

azəʔ

Kinyesi

sü

sə

Upendo

meim

meim

Mti

süngdong

səŋdoŋ

Mbwa

azü

azə

Paka

tannü

tannə

Samaki

ango

aŋo

Ndege

ozü

ozə

Kipepeo

shinü

ʃinə

Yai

entsü

entsə

Dubu

shirem

ʃiɹem

Farasi

kor

koɹ

Nyumba

ki

ki

Maziwa

mamatzü

mamatsə

Asali

mojitzü

motʃitsə

Chumvi

metsü

metsə

Mchele

jang

tʃaŋ

Chuma

yin

jin

Hariri

lota sü

lota sə

Kitabu

kaküt

kakət

Kula

achi

atʃi

Kunywa

ayong

ajoŋ

Kulala

ayip

ajip

Moja

ka

ka

Mbili

ana

ana

Tatu

asem

asem

Nne

pezü

pezə

Tano

pungu

puŋu

Mia

noklang

noklaŋ

Habari

alile

alile

Asante

ateu

ateu

Nzuri

tajung

tatʃuŋ

Mpya

tasen

tasen

Nyekundu

temerem

temeɹem

Nyeupe

temesong

temesoŋ

Nyeusi

tanak

tanak

Kijani

tajüm

tatʃəm

Chungwa

jemben

tʃemben

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kichina-Kitibeti (lugha za Naga)

Maana Kinaga cha AoKitshanglaProto-Sino-TibetKimizoKinaga cha TangkhulHakha ChinKiadi
Maji tzü /tsə/ ri /ɾi/ *ti(y) /ti(j)/ tui /tui/ ze /ze/ ti /ti/ ihi /ihi/
Moto mi /mi/ mi /mi/ *mey /mey/ mei /mei/ mei /mei/ mei /mei/ emi /emi/
Jua anü /anə/ ngam /ŋam/ *nəy /nəy/ ni /ni/ nyithui /ɲitʰui/ ni /ni/ donyi /doɲi/
Mwezi ita /ita/ lanyingam /laɲiŋam/ *s-la /s-la/ thla /tʰla/ lai /lai/ thla /tʰla/ polo /polo/
Nyota petinü /petinə/ karma /kaɾma/ *s-kar /s-kar/ arsi /arsi/ sira /siraː/ arfi /ʔarfi/ takar /takar/
Usiku aonung /aonuŋ/ binang /binaŋ/ *mun /mun/ zan /zan/ ngayashong /ŋajaʃoŋ/ zan /zan/ yoman /jomaŋ/
Mvua tzünglu /tsəŋlu/ ngamsu /ŋamsu/ *r-wa /r-wa/ ruah /ruaʔ/ zingrot /ziŋrot/ ruah /rua/ pedong /pedoŋ/
Theluji rürjep /ɹəɹtʃep/ phom /pʰom/ *s-pʷal /s-pʷal/ vur /vur/ horam /horam/ hawhra /hawhra/ tapam /tapam/
Ukurasa 1/9

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap