Proto-Uto-Aztecan
Proto-Uto-Azteki
Lugha ya awali (iliyojengwa upya) · aina ya kihistoria / iliyofichwa
Proto-Uto-Azteki ni babu aliyejengwa upya wa familia ya Kiuto-Azteki ya magharibi mwa Amerika Kaskazini na Meksiko (Kinahuatl, Kihopi, Kicomanche, Kishoshone, n.k.). Kwa kawaida huwekwa kusini-magharibi mwa Marekani au kaskazini-magharibi mwa Meksiko karibu 3000–2500 KK.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Proto-Uto-Azteki
Vyanzo
- Langacker (1977) Studies in Uto-Aztecan Grammar
- Stubbs (2011) Uto-Aztecan: A Comparative Vocabulary
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Lugha ya awali (iliyojengwa upya)
| Maana | Proto-Uto-Azteki | Kikomanche | Kipaiute cha Kaskazini | Kimesapi | Kiskutia | Lugha ya Ishara ya Nikaragua | Kitartessian |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | *paʔ /paʔ/ | paa /paː/ | paa /paː/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Moto | *na- /na/ | kuuna /kuːna/ | kosso /kosːo/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Jua | *ta /ta/ | taabe /taːbe/ | taba /tapa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mwezi | *mɨca /mɨca/ | mʉa /mɨa/ | muha /mɨha/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nyota | — /—/ | tatsinuupi /tatsinuːpi/ | pasohoobʉ /pasohoːbɨ/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Usiku | *tuku /tuku/ | tukaani /tukaːni/ | tukano /tukano/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mvua | *yuku /juku/ | ʉmaarʉ /ɨmaːɾɨ/ | paumaba /paumapa/ | — | — | — | — |
| Upepo | *hɨka /hɨka/ | nʉepi /nɨepi/ | hɨkwaba /hɨkʷapa/ | — | — | — | — |
| Jiwe | *tɨn /tɨn/ | tʉpi /tɨpi/ | tɨppi /tɨpːi/ | — | — | — | — |
| Mlima | *yohawi /johawi/ | — | kaipa /kaipa/ | — | — | — | — |
| Bahari | *mɨma /mɨma/ | — | — | — | — | — | — |
| Mama | — /—/ | pia /pia/ | pia /pia/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Baba | *owa /owa/ | ahpʉ /ahpɨ/ | naa /naː/ | ana /ˈana/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Binti | *mala /mala/ | — | — | bilia /ˈbilia/ | — | — | — |
| Mimi | *nɨ /nɨ/ | nʉ /nɨ/ | nʉʉ /nɨː/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Wewe | *ʔɨ /ʔɨ/ | ʉnʉ /ɨnɨ/ | ʉʉ /ɨː/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Sisi | — /—/ | tanʉ / nʉnʉ /tanɨ / nɨnɨ/ | tami / nʉmi /tami / nɨmi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Jina | *tewa /tewa/ | nahnia /nahnia/ | nia /niʔa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mtu | *takaC /takaC/ | nʉmʉ /ˈnɨmɨ/ | nɨmɨ /nɨmɨ/ | — | oior /ojor/ | — | — |
| Kichwa | *moʔo /moʔo/ | paapi /paːpi/ | kwo /kʷo/ | — | — | — | — |
| Jicho | *pusi /pusi/ | puui /puːi/ | pui /pui/ | — /—/ | spou /spu/ | — /—/ | — /—/ |
| Sikio | *naka /naka/ | naki /naki/ | naka /naka/ | — | — | — | — |
| Pua | *yaka /jaka/ | — | mupi /muβi/ | — | — | — | — |
| Mdomo | *tɨʔni /tɨʔni/ | tʉpe /tɨpe/ | tɨppa /tɨpːa/ | — | — | — | — |
| Jino | *tama /tama/ | tama /tama/ | tama /tama/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Ulimi | *nene /nene/ | eeko /eːko/ | eho /exo/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mkono | *maʔ /maʔ/ | moʼo /moʔo/ | mai /mai/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mguu | *tala /tala/ | naape /naːpe/ | kuku /kuku/ | — | — | — | — |
| Moyo | *sula /sula/ | pihi /pihi/ | piwi /piwi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mfupa | *ohomï-ta /ohomɨta/ | tsuhnipʉ /tsuhnipɨ/ | oho /oho/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Damu | *ɨtwa /ɨtwa/ | — /—/ | puupe /pɨːpːi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Kinyesi | *kwittaC /kwittaC/ | — | — | — | — | — | — |
| Upendo | — /—/ | — /—/ | suabetɨ /suapetɨ/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mti | *kut /kut/ | huupi /huːpi/ | hupi /hupi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mbwa | *woci /woci/ | sarii /saɾiː/ | saduʼu /satɨʔɨ/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Paka | — /—/ | waʔoo /waʔoː/ | mosa /mosa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Samaki | *paki /paki/ | pekwi /pekʷi/ | pakwi /pakʷi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nyumba | *ki /ki/ | kahni /kahni/ | nobi /nopi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Chumvi | *ona /ona/ | — | ongabe /oŋabe/ | — | — | — | — |
| Kula | *kwaʔa /kwaʔa/ | tʉhkarʉ /tɨhkaɾɨ/ | tɨka /tɨka/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Kunywa | *hiʔpa /hiʔpa/ | hibi /hibi/ | hibi /hipi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Kulala | *koci /koci/ | ʉʉpʉi /ɨːpɨi/ | ɨwi /ɨwi/ | — | — | — | — |
| Moja | *sɨmɨ /sɨmɨ/ | sʉmʉ /sɨmɨ/ | simɨ /simɨ/ | — /—/ | arima /arima/ | — /—/ | — /—/ |
| Mbili | *wo /wo/ | waha /waha/ | waha /waha/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Tatu | *pahi /pahi/ | pahiitʉ /pahiːtɨ/ | pahe /pahe/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nne | *na-wakay /nawakaj/ | — | wasugwe /wasuɡwe/ | — | — | — | — |
| Tano | *cipo /cipo/ | moʼobetʉ /moʔoˈbetɨ/ | manigiʼyu /maniɡiʔju/ | — | — | — | — |
| Habari | — /—/ | marʉawe /maɾɨawe/ | maikwa /maikwa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Asante | — /—/ | ʉra /ɨɾa/ | pesa /pesa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nzuri | — /—/ | tsaatʉ /tsaːtɨ/ | pesa /pesa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mpya | *pɨtuwa /pɨtuwa/ | ʉkʉ /ɨkɨ/ | pɨdɨ /pɨtɨ/ | — | — | — | — |
| Nyekundu | — /—/ | ekapi /ekapi/ | atsa /atʰsa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nyeupe | *tosa /tosa/ | tosaʼ /tosaʔ/ | toha /toha/ | — | — | — | — |
| Nyeusi | *tuku /tuku/ | — | tuhu /tuhu/ | — | — | — | — |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap