Julevsámegiella
Kisami cha Lule
Kiurali (Kisami)
Kisami cha Lule (julevsámegiella) ni lugha ya Kisami cha Magharibi inayozungumzwa pande zote mbili za bonde la mto Lule kaskazini mwa Sweden (kaunti ya Norrbotten, karibu na Jokkmokk na Gällivare) na sehemu jirani ya Norway (Tysfjord na Hamarøy huko Nordland). Ni lugha ya pili kwa ukubwa ya Kisami kwa idadi ya wazungumzaji (~2,000) lakini iko hatarini kubwa ya kutoweka, ikiwa na uhamishaji mdogo baina ya vizazi. Mwandiko sanifu (kanuni andishi ya 'Lule cha pamoja') ulipitishwa mwaka 1983. Kama lugha nyingine za Kisami, ni ya kisintetiki sana, ikiwa na upandishaji wa konsonanti (consonant gradation), idadi ya wawili (dual), na mofolojia tata ya ushahidi (evidential) na hali (case). Lugha ya wachache inayotambuliwa nchini Sweden na Norway.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kisami cha Lule
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kiurali (Kisami)
| Maana | Kisami cha Lule | Kisami cha Kaskazini | Kisami cha Skolt | Kisami cha Inari | Kisami cha Kusini | Kisami cha Kildin | Kiliv |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | tjáhtje /tʃaːhtje/ | čáhci /tʃaːhtsi/ | čääʹcc /tʃæːtsʲː/ | čääci /tʃæːtsi/ | tjaetsie /tʃaeʰtsie/ | ча̄дзь /tʃaːdz/ | vež /vɛʒ/ |
| Moto | dålla /tolːa/ | dolla /tolːa/ | toll /tolː/ | tullâ /tulːɐ/ | dolle /dolːe/ | то̄лл /toːlː/ | tūl /tuːl/ |
| Jua | biejvve /pie̯jvːe/ | beaivi /peɑjvi/ | peeiʹvv /peːjvʲː/ | peivi /peivi/ | biejjie /pie̯jːie/ | пе̄ййв /peːjːv/ | pǟva /pæːva/ |
| Mwezi | mánno /maːnːo/ | mánnu /maːnːu/ | mään /mæːn/ | máánu /maːnu/ | aske /askə/ | ма̄нн /maːnː/ | kūʼ /kuː/ |
| Nyota | náste /ˈnaːste/ | násti /ˈnaːsti/ | täʹsnn /tasʲnːʲɘ/ | täsni /ˈtæsni/ | naaste /ˈnaːste/ | та̄ссьт /taːɕːt/ | tēḑ /teːdʲ/ |
| Usiku | idja /idjɑ/ | idja /ˈitja/ | inn /inːɐ/ | ijjâ /ijːɐ/ | jïjje /jɨjːɛ/ | ыйй /ɨjː/ | īe /iːɛ/ |
| Mvua | arvve /arvːe/ | arvi /ˈɑrvi/ | âʹbrr /ɐbʲrːʲɘ/ | arve /arve/ | ebrie /ebrie/ | аббьр /abːr/ | vīmõ /ˈviːmɤ/ |
| Theluji | muohtta /muɔhtta/ | muohta /muohta/ | muõtt /muɔtt/ | muotâ /muotɐ/ | lopme /ˈlopme/ | вэ̄дз /veːdz/ | lum /lum/ |
| Upepo | biegga /bieɡːa/ | biegga /ˈpieɡːa/ | piõgg /piɔɡː/ | pieg'gâ /pieɡːɐ/ | bïegke /ˈbie̯ɡke/ | пӣӈӈк /piːŋːk/ | tūļ /tuːlʲ/ |
| Udongo | ednam /ednam/ | eana /ˈeɑna/ | jânnam /jaːnnam/ | eennâm /eːnːɐm/ | eatneme /eatnəme/ | е̄ммьне /jeːmʲːɲe/ | mō /mɔː/ |
| Jiwe | giergge /kierɡːe/ | geađgi /ˈkeaðki/ | ǩeäʹdǧǧ /kʲeadʲɟː/ | keđgi /keðɡi/ | gierkie /ˈɡierkie/ | ке̄ддҍк /keːdʲːkʲ/ | kivā /ˈkivɑː/ |
| Mlima | várre /vaːrːe/ | várri /ˈvaːrːi/ | vääʹrr /væːrʲː/ | vääri /ˈvæːri/ | vaerie /vaerie/ | те̄ррьм /tʲeːrːm/ | mäg /mæɡ/ |
| Bahari | merra /merːa/ | mearra /ˈmeɑrːa/ | miârr /miarː/ | meerâ /ˈmeːrɐ/ | mearoe /mearoe/ | ме̄рр /meːrː/ | mer /meˀr/ |
| Mama | iedne /iedne/ | eadni /eɑdni/ | jeäʹnn /jæːnʲː/ | enni /enːi/ | tjidtjie /tʃitːʃie/ | е̄ннҍ /jeːɲː/ | jemā /jɛmaː/ |
| Baba | áhttje /aːhtːje/ | áhčči /aːhtʃːi/ | eeʹǩǩ /eːkʲː/ | eeči /eːtʃi/ | aehtjie /aeʰtʃie/ | аджь /adʒ/ | izā /izaː/ |
| Binti | niejdda /ˈniejdːa/ | nieida /ˈnieida/ | nijdd /nijdː/ | niei'dâ /ˈnieidɐ/ | nïejte /ˈnɨejte/ | нӣййт /ɲiːjːt/ | tidār /tidaːr/ |
| Mimi | mån /mɔn/ | mun /mun/ | mon /mon/ | mun /mun/ | manne /ˈmanːe/ | мунн /munː/ | minā /ˈminaː/ |
| Wewe | dån /tɔn/ | don /ˈtoːn/ | ton /ton/ | tun /tun/ | datne /ˈtatne/ | то̄нн /toːnː/ | sinā /ˈsinaː/ |
| Sisi | mij /mij/ | mii /miː/ | mij /mij/ | mij /mij/ | mijjieh /ˈmijːiɛh/ | мыйй /mɨjː/ | mēg /mɛːɡ/ |
| Jina | namma /ˈnamːa/ | namma /ˈnamma/ | nõmm /nõmː/ | nommâ /ˈnomːɐ/ | nomme /ˈnomːe/ | нэ̄мм /neːmː/ | nim /nim/ |
| Mtu | ulmusj /ulmuʃ/ | olmmoš /ˈolmːoʃ/ | ooumaž /oːumaʒ/ | olmooš /ˈolmoːʃ/ | almetje /almetʃe/ | олмэнч /olmentʃʲ/ | rištīng /riʃtiːŋɡ/ |
| Kichwa | oajvve /ˈoajvːe/ | oaivi /ˈoɑjvi/ | vueiʹvv /vuɛivːʲɘ/ | uái'vi /uaivi/ | åejjie /oæjːiɛ/ | вуэййв /vuejːv/ | pǟ /pæː/ |
| Jicho | tjalmme /tʃalmːe/ | čalbmi /tʃalpmi/ | čââlm /tʃæːlm/ | čalme /tʃalme/ | tjelmie /tʃelmie/ | ча̄лльм /tʃaːʎːm/ | sīlma /siːlma/ |
| Sikio | biellje /bielːjɛ/ | beallji /ˈpeɑlʲːji/ | peʹllj /pelʲː/ | pelji /peʎi/ | bieljie /ˈpieʎie/ | пе̄лльй /peːʎːj/ | kūora /kuːɔra/ |
| Pua | njunnje /ɲunːje/ | njunni /ˈɲunːi/ | njuuʹnn /ɲuːnːʲ/ | njune /ɲune/ | njuenie /ɲuɛnie/ | нюннҍ /ɲuɲː/ | nanā /nanaː/ |
| Mdomo | njálmme /ɲaːlmːe/ | njálbmi /ˈɲaːlpmi/ | njäʹlmm /ɲælʲmː/ | njälmi /ˈɲælmi/ | njaelmie /ɲaelmie/ | ня̄лльм /ɲaːʎːm/ | sū /suː/ |
| Jino | bádne /badnɛ/ | bátni /ˈpaːtni/ | pääʹnn /paːnːʲ/ | pääni /pæːni/ | baenie /pæːnie/ | па̄ннҍ /paːɲː/ | āmbaz /ˈɑːmbɑz/ |
| Ulimi | njuovtjav /ɲuovtʃav/ | njuovčča /ˈɲuovtʃa/ | njuhččâm /ɲuxtːʃɐm/ | njuovčâ /ɲuovtʃɐ/ | njoektjeme /ɲuektʃeme/ | нюхчем /ɲuxtʃem/ | kēļ /kɛːʎ/ |
| Mkono | gietta /kietːa/ | giehta /kiehta/ | ǩeätt /kʲætː/ | kietâ /kietɐ/ | gïete /kiːte/ | кӣдт /kiːdt/ | kež /kɛʒ/ |
| Mguu | juolgge /jʊuɔlɡːɛ/ | juolgi /ˈjuolki/ | jueʹlǧǧ /ʝuɛlʲɟɟʝʲɘ/ | jyel'gi /jyelɡi/ | juelkie /jʉɛlkiɛ/ | ла̄бпь /laːbp/ | jālga /jɑːlɡɑ/ |
| Moyo | vájmmo /vajmːo/ | váibmu /vajpmu/ | väimm /væimː/ | váimu /vaimu/ | vaajmoe /vaːjmoe/ | кӯттҍк /kuːtʲːk/ | sidām /sidaːm/ |
| Mfupa | dákte /daktɛ/ | dákti /ˈtaːkti/ | täʹhtt /tæhtʲː/ | tähti /tæhti/ | måaroe /mɔɑrɵ/ | та̄ххт /taːxːt/ | lūʼ /luːʔ/ |
| Damu | varra /ˈvarːa/ | varra /ˈvarːa/ | võrr /vərː/ | vorrâ /ˈvorːɐ/ | vïrre /vɨrːe/ | вэ̄рр /veːrː/ | ver /ver/ |
| Kinyesi | bajkka /pajkːa/ | baika /ˈpajka/ | — | poškâ /ˈpoʃkɐ/ | — | — | sitā /ˈsitaː/ |
| Upendo | ráhkesvuohta /raːhkesvuɔhta/ | ráhkisvuohta /raːhkisvuɔhta/ | rääʹǩǩesvuõtt /ræːkʲːesvuɘtː/ | rähisvuotâ /ræhisvuotɐ/ | gieriesvoete /ɡieriesvuəte/ | шо̄а̄бпшэ /ʃoːaːbpʃe/ | ārmaztõ /aːrmastə/ |
| Mti | muorra /muɔrːa/ | muorra /muɔrːa/ | muõrr /muɔrː/ | muorâ /muorɐ/ | moere /moːrə/ | мӯрр /muːrː/ | pū /puː/ |
| Mbwa | bena /pena/ | beana /peɑna/ | piânnaj /pianːaj/ | peenuv /peːnuv/ | bïenje /piːnje/ | пе̄ннэ /peːnːe/ | piņ /piɲ/ |
| Paka | kássa /kaːsːa/ | bussá /pusːa/ | kõõšš /kɵːʃː/ | kissá /kisːa/ | gaahtoe /ɡaːhtoe/ | ко̄а̄сс /koːaːsː/ | kaš /kaʃ/ |
| Samaki | guolle /ˈkuɔlːɛ/ | guolli /ˈkuɔlːi/ | kueʹll /ˈkuɛlːʲ/ | kyeli /kyeli/ | guelie /ˈkʉɛliɛ/ | кӯлль /kuːʎː/ | kalā /ˈkɑlɑː/ |
| Ndege | lådde /lɔtɛ/ | loddi /ˈlotːi/ | låʹdd /lɔdːʲɘ/ | lodde /ˈlodːe/ | ledtie /ˈleːtie/ | лоаннҍт /loaɲːt/ | lind /lind/ |
| Kipepeo | biejvvelådde /ˈbiejvːeˌlɔdːɛ/ | beaiveloddi /ˈpeɑjveˌlotːi/ | äʹllbaž /alːʲbʲɒʒ/ | piäi'vááloddááš /ˈpiæivaːˌlodːaːʃ/ | biejjielåbloe /ˈpiejːieˌlɔblʊə/ | а̄лльп /aːʎːp/ | li’bla’bbiņ /liˀblɑˀbːiɲ/ |
| Yai | manne /ˈmanːe/ | monni /ˈmonni/ | mââʹnn /mɐːnːʲɘ/ | mane /mane/ | munnie /ˈmʉnːiɛ/ | маннҍ /maɲː/ | munā /munaː/ |
| Dubu | biernna /piɛrnːa/ | guovža /ˈkuovtʃa/ | kueʹbǯǯ /kuɛbʲddʒʲɘ/ | kuob'žâ /kuobdʒɐ/ | bïerne /ˈpiːrne/ | та̄лл /taːlː/ | okš /okʃ/ |
| Farasi | vuoján /vuojaːn/ | heasta /ˈheɑsta/ | heävaš /heavaʃ/ | hiävuš /ˈhiævuʃ/ | hierkie /hierkie/ | ро̄ссь /roːɕː/ | i'bbi /ˈiˀbːi/ |
| Nyumba | viesso /viesːo/ | viessu /viesːu/ | kåʹdd /kɔdʲː/ | táálu /taːlu/ | gåetie /ɡoətie/ | пэ̄ҏҏт /peːrrt/ | kuodā /kuədaː/ |
| Maziwa | mielkke /ˈmielkːe/ | mielki /ˈmielki/ | mieʹlǩǩ /mielʲkʲː/ | miel'kki /ˈmielkːi/ | mielhkie /ˈmielʰkie/ | ма̄ййт /maːjːt/ | sēmḑa /ˈseːmdʲa/ |
| Asali | meda /ˈmeda/ | honnet /ˈhonnet/ | miõtt /miətː/ | mietâ /ˈmietɐ/ | hååneske /hoːnɛskɛ/ | мӣдт /miːdt/ | mež /mɛʒ/ |
| Chumvi | sállte /ˈsaːltɛ/ | sálti /ˈsaːlti/ | säʹltt /sælʲtː/ | sältti /ˈsæltːi/ | saelhtie /saelʰtie/ | сӯлль /suːʎː/ | sūoļ /suoːlʲ/ |
| Chokoleti | sjokoláda /ˈʃokolaːda/ | šuhkoláda /ˈʃuhkolaːda/ | čokklad /tʃokːlad/ | suklaa /ˈsuklaː/ | — | — | — |
| Chuma | ruovdde /ˈruɔvdːe/ | ruovdi /ˈruɔvdi/ | ruʹvdd /ruvdː/ | ryev'di /ryevdi/ | ruevtie /ˈruevtie/ | рӯввьт /ruːvʲːt/ | rōda /ˈroːdɑ/ |
| Gurudumu | juvlla /ˈjuvlːa/ | juvla /ˈjuvla/ | kååʹlez /kɔːlʲez/ | jorree /ˈjorːeː/ | jårrehtse /ˈjorːehtse/ | коалес /koales/ | kȭr /kɤːr/ |
| Hariri | silkki /silkːi/ | silki /ˈsilki/ | šolkk /ʃolkː/ | silkke /ˈsilkːe/ | silhke /silʰke/ | цуӆӆк /tsuɬːk/ | zīḑõz /ˈziːɟəz/ |
| Kitabu | girjje /kirjːe/ | girji /ˈkirji/ | ǩeʹrjj /kʲerjː/ | kirje /ˈkirje/ | gærja /ɡærja/ | кыррьй /kɨrʲːj/ | rǭntõz /ˈrɔːntəz/ |
| Kula | bårråt /porːot/ | borrat /porːat/ | poorrâd /porːad/ | purrâđ /purːɐð/ | byöpmedidh /pyœpmedih/ | по̄ррэ /poːrːe/ | sīedõ /siːədə/ |
| Kunywa | juhkat /juhkat/ | juhkat /juhkat/ | juukkâd /juːkːad/ | juuhâđ /juːhɐð/ | jovkedh /jovkəh/ | югкэ /juɡke/ | jūodõ /juːədə/ |
| Kulala | oadet /oadet/ | oađđit /ˈoaðːit/ | vuâđđed /vuaðːed/ | uáđđiđ /uaðːið/ | åeredh /oɛrəh/ | вуэдтӭ /vuedte/ | maggõ /mɑɡːə/ |
| Moja | aktan /aktan/ | okta /okta/ | õhtt /ɵhtː/ | ohtâ /ohtɐ/ | akte /aktə/ | э̄ххт /eːxːt/ | ikš /ikʃ/ |
| Mbili | guokta /ˈkuoktɑ/ | guokte /ˈkuokte/ | kuõʹhtt /kuõhtː/ | kyeh'ti /kyehti/ | göökte /ˈkøːkte/ | кӯххт /kuːxːt/ | kakš /kakʃ/ |
| Tatu | golmma /ˈkolmːa/ | golbma /ˈkolpma/ | koumm /ˈkoumː/ | kulmâ /ˈkulmɐ/ | golme /ˈkolme/ | ко̄ллм /koːlːm/ | kuolm /ˈkuolm/ |
| Nne | niellja /ˈɲielːja/ | njeallje /ˈɲealːje/ | nellj /ˈnieʎː/ | nelji /neʎi/ | nieljie /ˈɲieljie/ | не̄лльй /ɲeːʎːj/ | nēļa /ˈneːlʲa/ |
| Tano | vihtta /vihta/ | vihtta /ˈvihtːa/ | vitt /vitː/ | vittâ /vitːɐ/ | vïjhte /vʲihte/ | выдт /vɨdt/ | vīž /viːʒ/ |
| Mia | tjuohte /ˈtʃuohte/ | čuođi /ˈtʃuoði/ | čuâđ /tʃuaʰtʲ/ | čyeti /tʃyeti/ | tjuetie /ˈtʃuetie/ | чӯдть /tʃuːdtʲ/ | sadā /ˈsadaː/ |
| Habari | buoris /puɔris/ | bures /ˈpuːres/ | tiõrv /tiɵrv/ | tiervâ /tiervɐ/ | buerie biejjie /puerie pie̯jːie/ | тиерв /tʲierv/ | tervīst /tɛrviːst/ |
| Asante | gijttuo /kijtːuɔ/ | giitu /kiːtu/ | späʹsseb /spæsʲːeb/ | takkâ /takːɐ/ | gæjhtoe /kæjhtoe/ | пасьпе /pasʲpe/ | tienū /tiɛnuː/ |
| Nzuri | buorre /puɔrːe/ | buorre /puɔrːe/ | šiõǥǥ /ʃiɵɣː/ | pyeri /pyeri/ | hijven /hijven/ | шӣгг /ʃiːɡː/ | jõvā /jəvaː/ |
| Mpya | ådås /ˈɔdɔs/ | ođas /ˈoðas/ | oođâs /oːðɐs/ | uuđâs /uːðɐs/ | orre /orːe/ | о̄дт /oːdt/ | ūž /uːʒ/ |
| Nyekundu | ruoppsat /rʊɔpːsɑt/ | ruoksat /ˈruoksat/ | ruõpssâd /ruəpsːɐd/ | ruop'sâd /ruopsɐd/ | rööpses /ˈrøːpses/ | рӯппсесь /ruːpːɕeɕ/ | punni /ˈpunːi/ |
| Nyeupe | vielggat /viɛlɡːɑt/ | vielgat /ˈvielɡat/ | viõlggâd /viəlɡːɐd/ | viel'gâd /vielɡɐd/ | veelkes /ˈʋeːlkes/ | вӣллькесь /viːʎːkeɕ/ | vālda /ˈvaːlda/ |
| Nyeusi | tjáhppat /tʃaːhpːat/ | čáhppat /ˈtʃaːhpːat/ | čappâd /tʃapːɐd/ | čappâd /ˈtʃapːɐd/ | tjeehpes /ˈtʃeːhpes/ | чо̄а̄хпесь /tʃoːaːxpeɕ/ | mustā /ˈmustaː/ |
| Kijani | ruodnat /ruɔdnɑt/ | ruonas /ˈruonas/ | ruõnâs /ruənɐs/ | ruánáá /ˈruanaː/ | kroenes /kruenes/ | руэнн /ruenː/ | ǭļaz /ˈoːʎaz/ |
| Buluu | alek /ˈalek/ | alit /ˈalit/ | ââʹliǩ /ˈɐːlʲic/ | čuov'jâd /ˈtʃuovjɐd/ | plaave /ˈpʰlaːve/ | алехь /ˈaʎeç/ | siņņi /ˈsiɲːi/ |
| Kekeo | giehka /ˈkie̯hka/ | giehka /ˈkie̯hka/ | ǩiõkk /ˈkʲiɔkː/ | kiehâ /ˈkie̯hɐ/ | gïeke /ˈɡie̯ke/ | кӣгк /kiːɡk/ | kēg /keːɡ/ |
| Chai | tiedja /tie̯dja/ | deadja /ˈteɑtja/ | čee /tʃeː/ | teejâ /teːjɐ/ | — | чайй /tʃajː/ | tēj /teːj/ |
| Kahawa | káffa /kaːfːa/ | gáffe /ˈkaːfːe/ | kaaʹff /kaːfʲː/ | kähvi /kæhvi/ | kaaffe /ˈkaːfːe/ | кофе /kofʲe/ | kaffe /ˈkafːe/ |
| Sukari | såhkår /sohkor/ | sohkar /ˈsohkar/ | säähhar /sæːhːar/ | sukkâr /sukːɐr/ | dïjnehke /dɨjneʰke/ | са̄хар /saːxar/ | tsukkõr /ˈtsukːɤr/ |
| Chungwa | appelsijnna /ˈapːelsijnːa/ | appelsiidna /ˈapːelsiːdna/ | appelsiin /apːelsiːn/ | appelsiin /ˈapːelsiːn/ | appelsijne /ˈapːelsijne/ | — | appõlsin /ˈapːəlsin/ |
Ukurasa 1/10
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap