Faka'uvea
Kiwallis
Kiaustronesia (Polynesian, Tongic)
Kiwallis (Faka'uvea), kinachozungumzwa katika Kisiwa cha Wallis ('Uvea) ndani ya ushirika wa Kifaransa wa Wallis na Futuna, ni lugha ya Kipolinesia ya kikundi-ndogo cha Kitongiki inayohusiana kwa karibu zaidi na Kiniuafo'ou na Kitonga, ingawa mawasiliano makubwa na majirani wa Kisamoa yamefunika msamiati mwingi wa mtindo wa Kisamoa. Inahifadhi orodha ya kawaida ya Kipolinesia ya irabu 5 tu na konsonanti takriban 12 zikiwemo kizuizi cha koromeo cha kifonimu /ʔ/ (kinachoandikwa ‘), na hutumia mpangilio wa maneno VSO wenye uwekaji-alama wa kisarufi wa ergative-absolutive kupitia vihusishi. Licha ya wazungumzaji wapatao 10,000, bado ni lugha ya kila siku ya kisiwa hicho na ina hadhi rasmi pamoja na Kifaransa.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kiwallis
Vyanzo
- Rensch, Karl H. (1990) Tikisionalio Fakauvea-Fakafalani / Dictionnaire wallisien-français. Pacific Linguistics C-86.
- Mayer, Raymond (1976) Les transformations de la tradition narrative à l'île Wallis (Uvea). Publications de la Société des Océanistes 38.
- Moyse-Faurie, Claire (2016) Te lea faka'uvea — Le wallisien. Leuven: Peeters (LCB collection).
- Glottolog: East Uvean (Wallisian)
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kiaustronesia (Polynesian, Tongic)
| Maana | Kiwallis | Kifutuna cha Mashariki | Kitonga | Kitokelau | Kiniue | Kituvalu | Kisamoa |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ |
| Moto | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ |
| Jua | laʻā /laʔaː/ | laʻā /laʔaː/ | laʻā /laʔaː/ | lā /laː/ | lā /laː/ | laa /laː/ | lā /laː/ |
| Mwezi | māhina /maːhina/ | māsina /maːsina/ | māhina /maːhina/ | māhina /maːhina/ | mahina /mahina/ | masina /masina/ | māsina /maːsina/ |
| Nyota | fetuʻu /fetuʔu/ | fetuʻu /fetuʔu/ | fetuʻu /fetuʔu/ | fetū /fetuː/ | fetū /fetuː/ | fetū /fetuː/ | fetū /fetuː/ |
| Usiku | pōʻuli /poːʔuli/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ |
| Mvua | ʻua /ʔua/ | ʻua /ʔua/ | ʻuha /ʔuha/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ua /ua/ |
| Theluji | nive /nive/ | nive /nive/ | sinou /sinou/ | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ |
| Upepo | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matangi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ |
| Udongo | kele /kele/ | kele /kele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ | ʻeleʻele /ʔeleʔele/ |
| Jiwe | maka /maka/ | maka /maka/ | maka /maka/ | fatu /fatu/ | maka /maka/ | fatu /fatu/ | maʻa /maʔa/ |
| Mlima | moʻuga /moʔuŋa/ | maʻuga /maʔuŋa/ | moʻunga /moʔuŋa/ | mauga /mauŋa/ | mouga /mouŋa/ | mauga /mauŋa/ | mauga /mauŋa/ |
| Bahari | tai /tai/ | moana /moana/ | tahi /tahi/ | moana /moana/ | tahi /tahi/ | tai /tai/ | sami /sami/ |
| Mama | faʻē /faʔeː/ | tinana /tinana/ | faʻē /faʔeː/ | mātua /maːtua/ | matua fifine /matua fifine/ | maatua /maːtua/ | tinā /tinaː/ |
| Baba | tamai /tamai/ | tamana /tamana/ | tamai /tamai/ | tamana /tamana/ | matua taane /matua taːne/ | tamana /tamana/ | tamā /tamaː/ |
| Binti | ʻofafine /ʔofafine/ | taʻine /taʔine/ | ʻofefine /ʔofefine/ | afafine /afafine/ | tama fifine /tama fifine/ | tama fafine /tama fafine/ | afafine /afafine/ |
| Mimi | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | aʻu /aʔu/ |
| Wewe | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | ʻoe /ʔoe/ |
| Sisi | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | kitautolu / kimautolu /kitautolu / kimautolu/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tautolu / mautolu /tautolu / mautolu/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ |
| Jina | higoa /hiŋoa/ | igoa /iŋoa/ | hingoa /hiŋoa/ | igoa /iŋoa/ | higoa /hiŋoa/ | igoa /iŋoa/ | igoa /iŋoa/ |
| Mtu | tagata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tangata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tino /tino/ | tagata /taŋata/ |
| Kichwa | ʻulu /ʔulu/ | ʻulu /ʔulu/ | ʻulu /ʔulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ |
| Jicho | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Sikio | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | telinga /teliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ |
| Pua | ihu /ihu/ | isu /isu/ | ihu /ihu/ | ihu /ihu/ | ihu /ihu/ | isu /isu/ | isu /isu/ |
| Mdomo | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | ngutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ |
| Jino | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ |
| Ulimi | ʻalelo /ʔalelo/ | ʻalelo /ʔalelo/ | ʻelelo /ʔelelo/ | alelo /alelo/ | alelo /alelo/ | alelo /alelo/ | laulaufaiva /laulaufaiva/ |
| Mkono | nima /nima/ | lima /lima/ | nima /nima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Mguu | vaʻe /vaʔe/ | vaʻe /vaʔe/ | vaʻe /vaʔe/ | vae /vae/ | hui /hui/ | vae /vae/ | vae /vae/ |
| Moyo | mafu /mafu/ | mafu /mafu/ | loto /loto/ | fatu /fatu/ | atevili /atevili/ | fatu /fatu/ | loto /loto/ |
| Mfupa | hui /hui/ | ivi /ivi/ | hui /hui/ | ivi /ivi/ | hui /hui/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ |
| Damu | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ |
| Kinyesi | taʻe /taʔe/ | taʻe /taʔe/ | taʻe /taʔe/ | tae /tae/ | tē /teː/ | tae /tae/ | tae /tae/ |
| Upendo | ʻofa /ʔofa/ | alofa /alofa/ | ʻofa /ʔofa/ | alofa /alofa/ | fakaalofa /fakaalofa/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ |
| Mti | ʻakau /ʔakau/ | lāʻakau /laːʔakau/ | ʻakau /ʔakau/ | lākau /laːkau/ | akau /akau/ | laakau /laːkau/ | laʻau /laʔau/ |
| Mbwa | kulī /kuliː/ | kulī /kuliː/ | kulī /kuliː/ | maile /maile/ | kuli /kuli/ | kuli /kuli/ | maile /maile/ |
| Paka | pusi /pusi/ | pūsi /puːsi/ | pusi /pusi/ | puhi /puhi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ |
| Samaki | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | iʻa /iʔa/ |
| Ndege | manu /manu/ | manu /manu/ | manupuna /manupuna/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ |
| Kipepeo | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ |
| Yai | fuāmoa /fuaːmoa/ | fua /fua/ | foʻi moa /foʔi moa/ | fuāmoa /fuaːmoa/ | fua moa /fua moa/ | fuamoa /fuamoa/ | fuamoa /fuamoa/ |
| Dubu | uluso /uluso/ | uluso /uluso/ | pea /pea/ | pea /pea/ | urosa /urosa/ | pea /pea/ | pea /pea/ |
| Farasi | hōsi /hoːsi/ | ōsi /oːsi/ | hoosi /hoːsi/ | holofanua /holofanua/ | solofanua /solofanua/ | solofanua /solofanua/ | solofanua /solofanua/ |
| Nyumba | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ |
| Maziwa | huʻa pipi /huʔa pipi/ | — | huʻakau /huʔakau/ | huāhuhu /huaːhuhu/ | huhu /huhu/ | susu /susu/ | susu /susu/ |
| Asali | meli /meli/ | — | hone /hone/ | meli /meli/ | meli /meli/ | hani /hani/ | meli /meli/ |
| Chumvi | māsima /maːsima/ | paʻatai /paʔatai/ | māsima /maːsima/ | māhima /maːhima/ | masima /masima/ | masima /masima/ | masima /masima/ |
| Mvinyo | vino /vino/ | vino /vino/ | uaine /uaine/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ |
| Mchele | lāisi /laːisi/ | — | laise /laise/ | — | laisi /laisi/ | laisi /laisi/ | alaisa /alaisa/ |
| Chokoleti | sokola /sokola/ | — | sokoleti /sokoleti/ | — | — | tiokaleti | sukalati /sukalati/ |
| Chuma | ukamea /ukamea/ | ukamea /ukamea/ | ukamea /ukamea/ | ukamea /ukamea/ | lapatoa /lapatoa/ | fiti /fiti/ | uʻamea /uʔamea/ |
| Gurudumu | teka /teka/ | teka /teka/ | veʻeteka /veʔeteka/ | uili /uili/ | veli /veli/ | teka /teka/ | uili /uili/ |
| Hariri | silika /silika/ | — | silika /silika/ | hilika /hilika/ | silika /silika/ | silika /silika/ | silika /silika/ |
| Kitabu | tohi /tohi/ | tosi /tosi/ | tohi /tohi/ | tuhi /tuhi/ | tohi /tohi/ | tusi /tusi/ | tusi /tusi/ |
| Kula | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | ʻai /ʔai/ |
| Kunywa | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ |
| Kulala | moe /moe/ | moe /moe/ | mohe /mohe/ | moe /moe/ | mohe /mohe/ | moe /moe/ | moe /moe/ |
| Moja | tahi /tahi/ | tasi /tasi/ | taha /taha/ | tahi /tahi/ | taha /taha/ | tasi /tasi/ | tasi /tasi/ |
| Mbili | lua /lua/ | lua /lua/ | ua /ua/ | lua /lua/ | ua /ua/ | lua /lua/ | lua /lua/ |
| Tatu | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ |
| Nne | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ |
| Tano | nima /nima/ | lima /lima/ | nima /nima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Mia | teau /teau/ | kaulelau /kaulelau/ | teau /teau/ | helau /helau/ | teau /teau/ | selau /selau/ | selau /selau/ |
| Habari | mālō te maʻuli /maːloː te maʔuli/ | mālō /maːloː/ | mālō e lelei /maːloː e lelei/ | mālō ni /maːloː ni/ | fakaalofa atu /fakaalofa atu/ | taalofa /taːlofa/ | talofa /talofa/ |
| Asante | mālō /maːloː/ | mālō /maːloː/ | mālō /maːloː/ | fakafetai /fakafetai/ | fakaaue /fakaaue/ | fakafetai /fakafetai/ | faʻafetai /faʔafetai/ |
| Nzuri | lelei /lelei/ | mālie /maːlie/ | lelei /lelei/ | lelei /lelei/ | mitaki /mitaki/ | lei /lei/ | lelei /lelei/ |
| Mpya | foʻou /foʔou/ | foʻou /foʔou/ | foʻou /foʔou/ | fōu /foːu/ | foou /foou/ | fou /fou/ | fou /fou/ |
| Nyekundu | kula /kula/ | kula /kula/ | kulokula /kulokula/ | kukula /kukula/ | kula /kula/ | kula /kula/ | mūmū /muːmuː/ |
| Nyeupe | hina /hina/ | tea /tea/ | hinehina /hinehina/ | paepae /paepae/ | tea /tea/ | kena /kena/ | paʻepaʻe /paʔepaʔe/ |
| Nyeusi | ʻuli /ʔuli/ | ʻuli /ʔuli/ | ʻuliʻuli /ʔuliʔuli/ | uli /uli/ | uli /uli/ | uli /uli/ | uliuli /uliuli/ |
| Kijani | moto /moto/ | moto /moto/ | lanu mata /lanu mata/ | lanu meamata /lanu meamata/ | lanu laukou /lanu laukou/ | lanu lau niu /lanu lau niu/ | lanumeamata /lanumeamata/ |
| Buluu | ʻui /ʔui/ | ʻusi /ʔusi/ | lanu moana /lanu moana/ | lanumoana /lanumoana/ | lanu moana /lanu moana/ | lanu moana /lanu moana/ | lanumoana /lanumoana/ |
| Kompyuta | olotinatea /olotinatea/ | masini /masini/ | komipiuta /komipiuta/ | komepiuta /komepiuta/ | komopiuta /komopiuta/ | komupiuta /komupiuta/ | komipiuta /komipiuta/ |
| Chai | ti /ti/ | — | tī /tiː/ | — | tī /tiː/ | tī /tiː/ | tī /tiː/ |
| Kahawa | kafe /kafe/ | — | kofi /kofi/ | — | kofe /kofe/ | kofe /kofe/ | kofe /kofe/ |
| Sukari | suka /suka/ | — | suka /suka/ | — | suka /suka/ | suka /suka/ | suka /suka/ |
| Chungwa | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ |
| 99 | hivagofulu ma hiva /hivaŋofulu ma hiva/ | — | hivangofulu mā hiva /hivaŋofulu maː hiva/ | iva hefuluiva /iva hefuluiva/ | — | iva sefulu iva /iva sefulu iva/ | ivasefulu ma le iva /ivasefulu ma le iva/ |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap