Dizhsa
Kizapoteki cha Tlacolula
Oto-Mangue (Zapotecan)
Kizapoteki cha Tlacolula (kwa jina lake la asili Dizhsa, wakati mwingine huitwa Kizapoteki cha Bonde au Kizapoteki cha San Lucas Quiaviní kwa lahaja iliyoandikwa zaidi) ni lugha ya Kiotomangue ya Bonde la Tlacolula upande wa mashariki wa Jiji la Oaxaca. Likiwa na wasemaji wapatao 6,000 tu na kuzidiwa kwa kasi na Kihispania, Kizapoteki cha Tlacolula kiko hatarini kubwa ya kutoweka, lakini kimepata umaarufu wa kitaaluma kupitia Zapotec Documentation Project ya Pamela Munro katika UCLA. Kama lahaja zote za Kizapoteki, ni lugha ya toni (toni 3–4 zinazotofautisha pamoja na tofauti za usemi ikiwemo vokali za pumzi na za mkwaruzo). Soko la Jumapili la Tlacolula — mojawapo ya masoko ya kiasili ya zamani zaidi nchini Mexico — bado ni mahali muhimu ambapo lugha hii ingali inatumika kikamilifu.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kizapoteki cha Tlacolula
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Oto-Mangue (Zapotecan)
| Maana | Kizapoteki cha Tlacolula | Kizapotec | Kikuna cha San Blas | Kimaya cha Yucatec | Kitojolabal | Kitotonaki cha Coyutla | Kiirula |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | nis /nis/ | nisa /nisa/ | di /di/ | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ | chúchut /tʃútʃut/ | nīr /niːɾ/ |
| Moto | bal /bal/ | gui /ɡi/ | so /so/ | kʼáakʼ /kʼaːkʼ/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | lhkúyat /ɬkújat/ | tī /tiː/ |
| Jua | gubidx /ɡubidʒ/ | gubidxa /ɡubidʒa/ | dad /tad/ | kʼiin /kʼiːn/ | kʼakʼu /kʼakʼu/ | chichiní /tʃitʃiní/ | čūriyen /tʃuːɾijen/ |
| Mwezi | buu /buː/ | beeu /beːu/ | nii /niː/ | uj /uh/ | ixaw /iʃaw/ | papá /papá/ | niḷā /niɭaː/ |
| Nyota | balgui /balɡi/ | béleguí /beleɡiʔ/ | niisgwa /niːskwa/ | eekʼ /eːkʼ/ | kʼanal /kʼanal/ | staku /staku/ | naṭčattiram /naʈtʃatːiɾam/ |
| Usiku | gueel /ɡeːl/ | gueela /ɡeːla/ | mutik /mutik/ | áakʼabʼ /aːkʼaɓ/ | aʼkwal /aʔkʷal/ | tsisní /tsisní/ | ravu /ravu/ |
| Mvua | nisguia /nisɡia/ | nisaguié /nisaɡie/ | — | cháak /tʃáːk/ | — | sin /sin/ | — |
| Upepo | bi /bi/ | bi /bi/ | burwa /burwa/ | iikʼ /iːkʼ/ | ikʼ /ʔikʼ/ | uún /uún/ | — |
| Udongo | yiu /jiu/ | yu /ju/ | napa /napa/ | luʼum /luʔum/ | luʼum /luʔum/ | tíyat /tíjat/ | — |
| Jiwe | guia /ɡia/ | guie /ɡie/ | akwa /akwa/ | tuunich /tuːˈnitʃ/ | ton /ton/ | chíwix /tʃíwiʃ/ | kal /kal/ |
| Mlima | dany /daɲ/ | dani /dani/ | yar /jaɾ/ | wiits /wiːts/ | wits /wits/ | kestín /kestín/ | — |
| Bahari | nisdoo /nisdoː/ | nisadoʼ /nisadoʔ/ | demar /temaɾ/ | kʼáaʼnáab /kʼaːʔnaːb/ | niwan paman jaʼ /niwan paman haʔ/ | pupunú /pupunú/ | — |
| Mama | xnan /ʃnan/ | jñaa /xɲaː/ | nan /nan/ | naʼ /naʔ/ | nan /nan/ | tzí /tsí/ | ammā /amːaː/ |
| Baba | xtad /ʃtad/ | bixhoze /biʃoze/ | baba /baba/ | taata /taːta/ | tat /tat/ | tlat /tɬat/ | ayyā /ajːaː/ |
| Binti | zhinyzhyap /ʒiɲʒjap/ | xiñi dxaapa /ʃiɲi dʒaːpa/ | sisgwa /sisɡwa/ | x aal /ʃaːl/ | ʼixukil /ʔiʃukil/ | tsumat /tsumat/ | — |
| Mimi | naa /naː/ | naa /naːʔ/ | an /an/ | teen /teːn/ | keʼn /keʔn/ | akit /akit/ | nānu /naːnu/ |
| Wewe | liʼ /liʔ/ | liiʼ /liːʔ/ | be /pe/ | teech /teːtʃ/ | weʼn /weʔn/ | wix /wiʃ/ | nī /niː/ |
| Sisi | nuʼ /nuʔ/ | laanu / laadu /laːnu / laːdu/ | anmar /anmar/ | toʼon /toʔon/ | keʼntik / keʼntikon /keʔntik / keʔntikon/ | akinín /akinín/ | nāvu /naːvu/ |
| Jina | laʼ /laʔ/ | lá /la/ | nug /nuk/ | kʼaabaʼ /kʼaːɓaʔ/ | bʼiʼil /ɓiʔil/ | takuwiní /takuwiní/ | pēru /peːɾu/ |
| Mtu | bniety /bnietj/ | binni /binːi/ | dule /tule/ | máak /maːk/ | winkil /winkil/ | — | — |
| Kichwa | guëcy /ɡəkʲ/ | ique /ike/ | nono /nono/ | pool /poːl/ | ʼolom /ʔolom/ | akgxakga /aqʃaqa/ | — |
| Jicho | bsloo /bsloː/ | lú /lú/ | ibya /ibja/ | ich /itʃ/ | satej /sateh/ | lakgastapu /laqastapu/ | kaṇṇ /kaɳː/ |
| Sikio | diaga /diaɡa/ | diaga /diaɡa/ | uaduk /uaduk/ | xikin /ʃikin/ | chikin /tʃikin/ | takgén /taqén/ | kādu /kaːdu/ |
| Pua | zhi /ʒi/ | xii /ʃiː/ | asu /asu/ | niʼ /niʔ/ | niʼ /niʔ/ | — | mūku /muːku/ |
| Mdomo | ruu /ɾuː/ | ruaa /ɾuaː/ | kaya /kaja/ | chiʼ /tʃiʔ/ | tiʼ /tiʔ/ | kilhni /kiɬni/ | vāyi /vaːji/ |
| Jino | yalay /jalaj/ | laya /laja/ | nugar /nuɡar/ | koh /koh/ | ex /eʃ/ | tatsán /tatsán/ | pallu /palːu/ |
| Ulimi | ludxy /ludʒj/ | ludxi /ludʒi/ | kuabin /kuabin/ | aakʼ /aːkʼ/ | akʼ /akʼ/ | simakgat /simaqat/ | nāku /naːku/ |
| Mkono | na /na/ | na /naʔ/ | arigan /aɾiɡan/ | kʼabʼ /kʼaɓ/ | kʼabʼ /kʼaɓ/ | makán /makán/ | kayyu /kajːu/ |
| Mguu | nii /niː/ | ñee /ɲeː/ | nag /nak/ | ook /oːk/ | ok /ok/ | tantún /tantún/ | kālu /kaːlu/ |
| Moyo | lazdoo /lazdoː/ | ladxi /ladʒi/ | kurgin /kuɾɡin/ | puksiʼikʼal /puksiʔikʼal/ | altzil /altsil/ | naku /naku/ | idayam /idajam/ |
| Mfupa | dxit /dʒit/ | dxita /dʒita/ | kar /kaɾ/ | bʼaak /ɓaːk/ | bakel /ɓakel/ | lúkut /lúkut/ | elumbu /elumbu/ |
| Damu | rén /ɾen/ | rini /rini/ | abe /abe/ | kʼiʼikʼ /kʼiʔikʼ/ | chikʼel /tʃikʼel/ | kgalhni /qaɬni/ | netaru /netaru/ |
| Upendo | rcaaz /ɾkaːz/ | ranaxhii /ɾanaʃiː/ | sabbi /sabːi/ | yaakuntej /jaːkunteh/ | skʼana /skʼana/ | — /—/ | kāhal /kaːhal/ |
| Mti | yag /jaɡ/ | yaga /jaɡa/ | sappi /sapːi/ | cheʼ /tʃeʔ/ | teʼ /teʔ/ | kiwi /kiwi/ | maram /maɾam/ |
| Mbwa | beecu /beːku/ | biʼcuʼ /biʔkuʔ/ | achu /atʃu/ | peekʼ /peːkʼ/ | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ | chichi /tʃitʃi/ | nāyi /naːji/ |
| Paka | mishu /miʃu/ | mistuu /mistuː/ | miji /midʒi/ | miis /miːs/ | mis /mis/ | mishtu /miʃtu/ | pūne /puːne/ |
| Samaki | beld /beld/ | benda /benda/ | ua /ua/ | kay /kaj/ | chay /tʃaj/ | skiti /skiti/ | mīn /miːn/ |
| Kipepeo | beguidy /beɡidj/ | biguidiʼ /biɡidiʔ/ | — | péepen /peːpen/ | pejpen /pehpen/ | — | — |
| Farasi | cabay /kabaj/ | maniʼ /maniʔ/ | moli /moli/ | tsíimin /tsiːmin/ | kawu /kawu/ | kawayu /kawaju/ | — |
| Nyumba | yuu /juː/ | lidxi /lidʒi/ | nega /neɡa/ | naj /nah/ | naj /nah/ | chiki /tʃiki/ | vīḍu /viːɖu/ |
| Maziwa | lech /letʃ/ | leche /letʃe/ | nunis /nunis/ | leche /letʃe/ | lech /letʃ/ | leche /letʃe/ | pāl /paːl/ |
| Chumvi | zeidy /zeidj/ | zidi /zidi/ | balu /palu/ | taʼab /taʔaɓ/ | atsʼam /atsʼam/ | mátzat /mátsat/ | — |
| Mvinyo | vin /vin/ | vinu /binu/ | vino /ˈbino/ | vino /bino/ | yaalel tzʼusub /jaːlel tsʼusub/ | vino /bino/ | — |
| Mchele | rros /ros/ | arros /aɾos/ | oros /oɾos/ | arroz /aros/ | ʼaros /ʔaros/ | — | — |
| Chokoleti | nax /naʃ/ | dxuladi /dʒuladi/ | — | chukwaʼ /tʃukwaʔ/ | tsʼanubʼal kakaw /tsʼanuɓal kakaw/ | — | — |
| Chuma | gyieb /ɡʲieb/ | guiibaʼ /ɡiːbaʔ/ | esgoro /esɡoɾo/ | máaskab /maːskab/ | takʼin /takʼin/ | likán /likán/ | — |
| Gurudumu | rrued /rued/ | rueeda /ɾweːda/ | yanda /janda/ | rueda /rweda/ | rweda /rweda/ | — | — |
| Hariri | sed /sed/ | seda /seda/ | seda /seda/ | seda /seda/ | seda /seda/ | seda /seda/ | — |
| Kitabu | liebr /liebɾ/ | guiʼchi /ɡiʔtʃi/ | garda /ɡaɾda/ | juʼun /huʔun/ | juʼun /huʔun/ | libro /libro/ | — |
| Kula | rau /ɾau/ | ro /ɾo/ | gunne /ɡune/ | jaant /haːnt/ | waʼel /waʔel/ | wayán /waján/ | činnu /tʃinːu/ |
| Kunywa | re /ɾe/ | ge /ɡe/ | gobe /ɡobe/ | ukʼul /ukʼul/ | ukʼ /ukʼ/ | kgotnún /qotnún/ | kuḍi /kuɖi/ |
| Kulala | rasi /ɾasi/ | rasi /ɾasi/ | gabe /ɡabe/ | wenel /wenel/ | wayel /wajel/ | lhtata /ɬtata/ | rongu /roŋɡu/ |
| Moja | tuby /tubj/ | tobi /tobi/ | kuenki /kweŋki/ | jun /hun/ | jun /hun/ | aktum /aktum/ | onnu /onːu/ |
| Mbili | tiop /tiop/ | chupa /tʃupa/ | bo /po/ | kaʼ /kaʔ/ | chabʼ /tʃaɓ/ | aktuy /aktuj/ | reṇḍu /reɳɖu/ |
| Tatu | chon /tʃon/ | chonna /tʃonːa/ | baa /baː/ | óox /ʔoːʃ/ | oxe /oʃe/ | aktutu /aktutu/ | mūnru /muːnɾu/ |
| Nne | tap /tap/ | tapa /tapa/ | bake /pake/ | kan /kan/ | chane /tʃane/ | aktati /aktati/ | nālu /naːlu/ |
| Tano | gai /ɡai/ | gaayuʼ /ɡaːjuʔ/ | atar /ataɾ/ | joʼ /hoʔ/ | joʼe /hoʔe/ | kitsis /kitsis/ | anju /aɲdʒu/ |
| Mia | gayuaa /ɡajuaː/ | gayuaa /ɡajuaː/ | dulatar /dulataɾ/ | joʼokʼáal /hoʔokʼaːl/ | joʼ winkeʼ /hoʔ winkeʔ/ | ciento /sjento/ | nūru /nuːɾu/ |
| Habari | padiux /padiuʃ/ | padixhe /padiʃe/ | nuedi /nweðiː/ | baʼax ka waʼalik /baʔaʃ ka waʔalik/ | lekilukʼ /lekilukʼ/ | tlen lhítat /tɬen ɬítat/ | vannakkam /vanːakːam/ |
| Asante | xclen loʼ /ʃklen loʔ/ | xtiozenu /ʃtjozenu/ | nuedi malo /nweðiː malo/ | dios boʼotik /dios boʔotik/ | yuj /juh/ | paʼxkatkatsiniyán /paʔʃkatkatsiniján/ | nanri /nanɾi/ |
| Nzuri | nazaac /nazaːk/ | nazaaca /nazaːka/ | nuegan /nweɡan/ | maʼalob /maʔalob/ | lek /lek/ | tlan /tɬan/ | nalla /nalːa/ |
| Mpya | cuby /kubj/ | nacubi /nakubi/ | binid /binid/ | túumben /tuːmben/ | yajkʼachil /jahkʼatʃil/ | xasasti /ʃasasti/ | — |
| Nyekundu | xnia /ʃnia/ | xiñaʼ /ʃiɲaʔ/ | kinnid /kinːid/ | chak /tʃak/ | chak /tʃak/ | tsutsokgo /tsutsoqo/ | sikappu /sikappu/ |
| Nyeupe | nguits /ŋɡits/ | quichi /kitʃi/ | sipu /sipu/ | sak /sak/ | sak /sak/ | snapapa /snapapa/ | — |
| Nyeusi | ngas /ŋas/ | nayaaseʼ /najaːseʔ/ | sichid /sitʃid/ | box /boʃ/ | kʼikʼ /kʼikʼ/ | tsitsekge /tsitseqe/ | — |
| Kijani | nga /ŋa/ | naberde /naberde/ | arrad /arːad/ | yaʼax /jaʔaʃ/ | yaʼax /jaʔaʃ/ | — | — |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap