สิบสองเดือนจันทร์ ไม่มีเดือนอธิกมาส
ปฏิทินอิสลามหรือปฏิทินฮิจเราะห์มีเดือนจันทรคติสิบสองเดือน เดือนละ 29 หรือ 30 วัน ตั้งแต่เดือนมุฮัรรอมถึงเดือนซุลฮิจญะฮ์ สิบสองรอบเดือนจันทร์รวมกันได้ราว 354.37 วัน ปีฮิจเราะห์จึงยาว 354 หรือ 355 วัน สั้นกว่าปีสุริยคติราว 11 วัน อัลกุรอาน 9:36 กำหนดให้ปีหนึ่งมีสิบสองเดือน และ 9:37 ประณาม nasīʾ (นะสีอ์) ซึ่งเป็นธรรมเนียมของอาหรับก่อนอิสลามที่ยังถกเถียงกันอยู่ว่าแท้จริงเป็นอย่างไร อาจเป็นการแทรกเดือนเพิ่มเพื่อให้ปีตรงกับฤดูกาล หรือการเลื่อนเดือนต้องห้ามออกไป ไม่ว่าจะเป็นแบบไหน ปฏิทินฮิจเราะห์ก็ไม่มีเดือนที่สิบสาม ซึ่งเป็นกลไกที่ทำให้ปฏิทินจันทรคติ-สุริยคติของฮีบรูและจีนเดินตามดวงอาทิตย์ทัน
| ลำดับ | อักษรอาหรับ | การถอดอักษร | หมายเหตุ |
|---|---|---|---|
| 1 | محرم | Muḥarram | เดือนต้องห้าม (ศักดิ์สิทธิ์) |
| 2 | صفر | Ṣafar | |
| 3 | ربيع الأول | Rabīʿ al-Awwal | |
| 4 | ربيع الآخر | Rabīʿ al-Ākhir | |
| 5 | جمادى الأولى | Jumādā al-Ūlā | |
| 6 | جمادى الآخرة | Jumādā al-Ākhira | |
| 7 | رجب | Rajab | เดือนต้องห้าม (ศักดิ์สิทธิ์) |
| 8 | شعبان | Shaʿbān | |
| 9 | رمضان | Ramaḍān | เดือนแห่งการถือศีลอด |
| 10 | شوال | Shawwāl | วันที่ 1: อีดิลฟิฏริ |
| 11 | ذو القعدة | Dhū al-Qaʿda | เดือนต้องห้าม (ศักดิ์สิทธิ์) |
| 12 | ذو الحجة | Dhū al-Ḥijja | การแสวงบุญ (ฮัจญ์); เดือนต้องห้าม (ศักดิ์สิทธิ์) |
รอมฎอนที่เลื่อนไปเรื่อย ๆ
เพราะปีสั้นกว่า วันที่ฮิจเราะห์ทุกวันจึงมาเร็วขึ้นราว 11 วันในแต่ละปีเกรกอเรียน ในตารางอุมมุลกุรอของซาอุดีอาระเบีย 1 รอมฎอน 1446 ตรงกับ 1 มีนาคม ค.ศ. 2025 และ 1 รอมฎอน 1447 ตรงกับ 18 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2026 ทั้งสองครั้งวันเริ่มถือศีลอดที่ประกาศก็ตรงกับตาราง สิบสามปีก่อนหน้านั้น ตารางกำหนด 1 รอมฎอน 1434 ไว้ที่ 9 กรกฎาคม ค.ศ. 2013 แต่เย็นวันนั้นไม่มีใครเห็นจันทร์เสี้ยว ซาอุดีอาระเบียจึงเริ่มถือศีลอดในวันที่ 10 กรกฎาคม ซึ่งเป็นช่วงที่กลางวันยาวที่สุดของฤดูร้อนซีกโลกเหนือ ส่วน 1 รอมฎอน 1413 ในตารางคือ 22 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1993 ห่างจากวันที่ในปี 2026 เกือบ 33 ปีพอดี ในช่วง 33 ปีเกรกอเรียนนั้น ปีฮิจเราะห์ผ่านไปแล้ว 34 ปี
ปีที่ 1 เริ่มก่อนการเดินทาง
ศักราชนี้นับจากฮิจเราะห์ คือการอพยพของมุฮัมมัดจากมักกะฮ์ไปยังมะดีนะฮ์ในปี ค.ศ. 622 แต่ปีที่ 1 ไม่ได้เริ่มในวันที่ออกเดินทาง การนับศักราชนี้ตั้งขึ้นในสมัยเคาะลีฟะฮ์อุมัร ราวปี ฮ.ศ. 17 (ค.ศ. 638) โดยเริ่มที่ต้นปีจันทรคติที่เกิดฮิจเราะห์ คือ 1 มุฮัรรอม ฮ.ศ. 1 ซึ่งตรงกับวันศุกร์ที่ 16 กรกฎาคม 622 ในปฏิทินจูเลียน หรือ 19 กรกฎาคมในปฏิทินเกรกอเรียนแบบย้อนหลังที่แผนที่ใช้ มุฮัมมัดไปถึงมะดีนะฮ์ราวสองเดือนต่อมา ในเดือนเราะบีอุลเอาวัล ตารางแบบคำนวณยังใช้จุดเริ่มต้นศักราช "ทางดาราศาสตร์" ที่เร็วกว่าหนึ่งวัน คือวันพฤหัสบดีที่ 15 กรกฎาคม
เห็นด้วยตาหรือคำนวณ
ตามหลักดั้งเดิม เดือนใหม่เริ่มเมื่อมองเห็นจันทร์เสี้ยวใหม่ทางทิศตะวันตกหลังดวงอาทิตย์ตกในวันที่ 29 ถ้ามองไม่เห็น เดือนนั้นก็นับครบ 30 วัน ผลคือประเทศเพื่อนบ้าน หรือแม้แต่มัสยิดสองแห่งในเมืองเดียวกัน อาจเริ่มรอมฎอนคนละวัน ส่วนปฏิทินอุมมุลกุรอของซาอุดีอาระเบียใช้การคำนวณแทน โดยจัดทำที่นครวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีกษัตริย์อับดุลอะซีซในกรุงริยาด กฎที่ใช้ตั้งแต่ ฮ.ศ. 1423 (ค.ศ. 2002) เป็นดังนี้ ในวันที่ 29 ถ้าดวงจันทร์ร่วมทิศกับดวงอาทิตย์ก่อนดวงอาทิตย์ตก และที่มักกะฮ์ดวงจันทร์ตกหลังดวงอาทิตย์ วันรุ่งขึ้นจะเริ่มเดือนใหม่ R. H. van Gent คำนวณว่าในเย็นวันเช่นนั้นราวสามในสี่ครั้ง จันทร์เสี้ยวยังมองด้วยตาเปล่าไม่เห็น
ตารางนี้ใช้เพื่อกิจการทางแพ่ง สำหรับเดือนรอมฎอน เชาวาล และซุลฮิจญะฮ์ และบางปีรวมถึงมุฮัรรอมด้วย ทางการจะตัดสินตามรายงานการเห็นจันทร์เสี้ยว ใน ฮ.ศ. 1427 ตารางกำหนด 1 รอมฎอนไว้ที่ 24 กันยายน ค.ศ. 2006 แต่วันที่ประกาศคือ 23 กันยายน เมื่อการประกาศทำให้เดือนใดมี 31 วัน ก็จะมีวันหนึ่งถูกนับซ้ำสองครั้ง เช่น 28 และ 29 ธันวาคม ค.ศ. 2007 ต่างก็เป็นวันที่ 19 ซุลฮิจญะฮ์ 1428 แผนที่ยึดตามตารางที่เผยแพร่ ไม่ได้ยึดตามการประกาศเหล่านี้
ตารางของชาวโบห์รา
ดาวูดี โบห์ราเป็นชุมชนชีอะฮ์สายอิสมาอีลียะฮ์ ประมาณว่ามีสมาชิกหนึ่งล้านถึงหนึ่งล้านห้าแสนคน ศูนย์กลางใหญ่ที่สุดอยู่ที่รัฐคุชราตและมุมไบ พวกเขาใช้ปฏิทินคำนวณแบบคงที่ที่สืบทอดมาจากเคาะลีฟะฮ์ราชวงศ์ฟาฏิมียะฮ์แห่งอียิปต์ เดือนเลขคี่มี 30 วัน เดือนเลขคู่มี 29 วัน ในทุก 30 ปีจะมี 11 ปี (ปีที่ 2, 5, 8, 10, 13, 16, 19, 21, 24, 27 และ 29 ของรอบ) ที่เดือนซุลฮิจญะฮ์ได้วันที่ 30 เพิ่มมา รอบหนึ่งยาว 10,631 วัน ให้ค่าเฉลี่ยเดือนละ 29.53056 วัน เทียบกับค่าเฉลี่ยทางดาราศาสตร์ 29.53059 วัน ตารางนี้ไม่รอดูจันทร์เสี้ยว เทศกาลของชาวโบห์ราจึงอาจมาก่อนของคนอื่น ชาวโบห์ราฉลองอีดิลฟิฏริ ฮ.ศ. 1445 ในวันที่ 9 เมษายน ค.ศ. 2024 ซาอุดีอาระเบียในวันที่ 10 เมษายน และอินเดียส่วนใหญ่ในวันที่ 11 เมษายน ในวันที่ 18 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2026 แผนที่แสดง ٢ رمضان ١٤٤٧ هـ สำหรับชาวโบห์รา และ ١ رمضان ١٤٤٧ هـ ในซาอุดีอาระเบีย
ปฏิทินฮิจเราะห์สุริยคติของอิหร่าน
อิหร่านนับจากฮิจเราะห์เดียวกัน แต่นับเป็นปีสุริยคติ กฎหมายลงวันที่ 31 มีนาคม ค.ศ. 1925 (11 ฟัรวัรดีน 1304) กำหนดให้ปฏิทินฮิจเราะห์สุริยคติเป็นปฏิทินทางการ ปฏิทินนี้มีสิบสองเดือนที่ใช้ชื่อภาษาเปอร์เซีย และปีใหม่เริ่มในวันวสันตวิษุวัตเดือนมีนาคม หรือวันถัดไปหากวิษุวัตเกิดหลังเที่ยงวันตามเวลาเตหะราน เนื่องจากปีสุริยคติยาวกว่าปีจันทรคติราว 11 วัน ปัจจุบันศักราชทั้งสองจึงห่างกัน 43 ปี ในวันที่ 29 ตุลาคม ค.ศ. 2026 แผนที่แสดง ۷ آبان ۱۴۰۵ ในอิหร่าน และ ١٨ جمادى الأولى ١٤٤٨ هـ ในซาอุดีอาระเบีย สำหรับรอมฎอน มุฮัรรอม และวันสำคัญทางศาสนาอื่น ๆ อิหร่านยังคงใช้ปฏิทินฮิจเราะห์จันทรคติ