Mười hai tuần trăng, không có tháng nhuận
Lịch Hồi giáo, hay lịch Hijri, có mười hai tháng âm lịch dài 29 hoặc 30 ngày, từ Muḥarram đến Dhū al-Ḥijja. Mười hai tuần trăng cộng lại khoảng 354,37 ngày, nên một năm Hijri dài 354 hoặc 355 ngày, ngắn hơn năm mặt trời khoảng 11 ngày. Kinh Qur'an 9:36 quy định một năm có mười hai tháng, còn 9:37 lên án nasīʾ, một tập tục của Ả Rập thời tiền Hồi giáo mà hình thức chính xác vẫn còn tranh cãi. Đó có thể là việc chèn thêm một tháng để năm khớp với mùa, hoặc là việc hoãn một tháng thiêng. Dù là gì đi nữa, lịch Hijri không có tháng thứ mười ba – vốn là cơ chế giúp lịch âm dương Do Thái và Trung Hoa theo kịp mặt trời.
| STT | Chữ Ả Rập | Chuyển tự | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| 1 | محرم | Muḥarram | tháng thiêng |
| 2 | صفر | Ṣafar | |
| 3 | ربيع الأول | Rabīʿ al-Awwal | |
| 4 | ربيع الآخر | Rabīʿ al-Ākhir | |
| 5 | جمادى الأولى | Jumādā al-Ūlā | |
| 6 | جمادى الآخرة | Jumādā al-Ākhira | |
| 7 | رجب | Rajab | tháng thiêng |
| 8 | شعبان | Shaʿbān | |
| 9 | رمضان | Ramaḍān | tháng nhịn chay |
| 10 | شوال | Shawwāl | ngày 1: Eid al-Fitr |
| 11 | ذو القعدة | Dhū al-Qaʿda | tháng thiêng |
| 12 | ذو الحجة | Dhū al-Ḥijja | hành hương (Hajj); tháng thiêng |
Ramadan di chuyển
Vì năm ngắn, mọi ngày Hijri đều trượt sớm hơn khoảng 11 ngày mỗi năm trên lịch Gregory. Trong bảng Umm al-Qura của Ả Rập Xê Út, ngày 1 Ramadan 1446 rơi vào ngày 1 tháng 3 năm 2025 và 1 Ramadan 1447 vào ngày 18 tháng 2 năm 2026, và cả hai lần ngày bắt đầu nhịn chay được công bố đều trùng với bảng. Mười ba năm trước đó, bảng đặt 1 Ramadan 1434 vào ngày 9 tháng 7 năm 2013. Tối hôm ấy không ai thấy trăng lưỡi liềm, nên Ả Rập Xê Út bắt đầu nhịn chay vào ngày 10 tháng 7, giữa những ngày dài nhất của mùa hè Bắc bán cầu. Ngày 1 Ramadan 1413 trong bảng là 22 tháng 2 năm 1993, cách ngày năm 2026 gần như đúng 33 năm. Trong 33 năm Gregory ấy, đã có 34 năm Hijri trôi qua.
Năm 1 bắt đầu trước cuộc di cư
Kỷ nguyên này tính từ Hijra, cuộc di cư của Muhammad từ Mecca đến Medina năm 622 Công nguyên, nhưng năm 1 không bắt đầu vào ngày lên đường. Cách tính năm được lập ra dưới thời khalip ʿUmar, vào khoảng năm 17 AH (năm 638 Công nguyên). Nó bắt đầu từ đầu năm âm lịch có Hijra: ngày 1 Muḥarram năm 1 AH, tức thứ Sáu ngày 16 tháng 7 năm 622 theo lịch Julius, hay ngày 19 tháng 7 theo lịch Gregory đón trước mà bản đồ sử dụng. Muhammad đến Medina khoảng hai tháng sau, vào tháng Rabīʿ al-Awwal. Các bảng lịch số học còn dùng một kỷ điểm "thiên văn" sớm hơn một ngày, thứ Năm ngày 15 tháng 7.
Nhìn thấy hay tính toán
Theo quy tắc cổ điển, một tháng bắt đầu khi trăng lưỡi liềm mới được nhìn thấy ở bầu trời phía tây sau khi mặt trời lặn vào ngày 29. Nếu không thấy, tháng đó kéo dài đủ 30 ngày. Vì vậy, các nước láng giềng, hay hai nhà thờ Hồi giáo trong cùng một thành phố, có thể bắt đầu Ramadan vào những ngày khác nhau. Ngược lại, lịch Umm al-Qura của Ả Rập Xê Út được lập bằng tính toán, tại Thành phố Khoa học và Công nghệ Vua Abdulaziz ở Riyadh. Quy tắc áp dụng từ năm 1423 AH (2002) như sau: vào ngày 29, nếu giao hội xảy ra trước khi mặt trời lặn và tại Mecca mặt trăng lặn sau mặt trời, thì ngày hôm sau là đầu tháng mới. Theo tính toán của R. H. van Gent, cứ khoảng bốn buổi tối như vậy thì có ba buổi trăng lưỡi liềm vẫn chưa thể nhìn thấy bằng mắt thường.
Bảng này được dùng cho mục đích dân sự. Với các tháng Ramadan, Shawwāl và Dhū al-Ḥijja, và có năm cả Muḥarram, nhà chức trách quyết định dựa trên các báo cáo nhìn thấy trăng. Năm 1427 AH, bảng đặt 1 Ramadan vào ngày 24 tháng 9 năm 2006, nhưng ngày được công bố là 23 tháng 9. Khi một thông báo khiến một tháng có 31 ngày, sẽ có một ngày bị tính hai lần: ngày 28 và 29 tháng 12 năm 2007 đều là 19 Dhū al-Ḥijja 1428. Bản đồ đi theo bảng đã công bố, không theo những thông báo này.
Bảng lịch của người Bohra
Dawoodi Bohra là một cộng đồng Hồi giáo Shia nhánh Ismaili, ước tính từ một triệu đến một triệu rưỡi người, với các trung tâm lớn nhất ở Gujarat và Mumbai. Họ dùng một lịch số học cố định thừa hưởng từ các khalip nhà Fatimid ở Ai Cập. Các tháng lẻ có 30 ngày, các tháng chẵn có 29 ngày. Cứ 30 năm thì có 11 năm (các năm thứ 2, 5, 8, 10, 13, 16, 19, 21, 24, 27 và 29 của chu kỳ) tháng Dhū al-Ḥijja được thêm ngày thứ 30. Chu kỳ dài 10.631 ngày, cho ra tháng trung bình 29,53056 ngày, so với trung bình thiên văn là 29,53059 ngày. Vì bảng không chờ trăng lưỡi liềm, các ngày lễ của người Bohra có thể đến trước mọi người. Người Bohra mừng Eid al-Fitr 1445 vào ngày 9 tháng 4 năm 2024, Ả Rập Xê Út vào ngày 10 tháng 4, và phần lớn Ấn Độ vào ngày 11 tháng 4. Ngày 18 tháng 2 năm 2026, bản đồ hiển thị ٢ رمضان ١٤٤٧ هـ cho người Bohra và ١ رمضان ١٤٤٧ هـ ở Ả Rập Xê Út.
Lịch Hijri mặt trời của Iran
Iran tính từ cùng sự kiện Hijra nhưng theo năm mặt trời. Một đạo luật ngày 31 tháng 3 năm 1925 (11 Farvardin 1304) đưa lịch Hijri mặt trời thành lịch chính thức. Lịch có mười hai tháng mang tên tiếng Ba Tư, và năm bắt đầu vào ngày xuân phân tháng Ba, hoặc vào ngày hôm sau nếu xuân phân rơi sau giữa trưa theo giờ Tehran. Vì năm mặt trời dài hơn năm âm lịch khoảng 11 ngày, hai cách đếm năm nay đã chênh nhau 43 năm: ngày 29 tháng 10 năm 2026, bản đồ hiển thị ۷ آبان ۱۴۰۵ ở Iran và ١٨ جمادى الأولى ١٤٤٨ هـ ở Ả Rập Xê Út. Với Ramadan, Muḥarram và các ngày tôn giáo khác, Iran vẫn dùng lịch Hijri âm lịch.