ብሊና
בלין
אפרו-אסייתית (כושית, מרכזי)
בִּלֶן (בִּלִין, ብሊን) היא שפה כושית מרכזית (אגאו) המדוברת בפי בני העם הבילני באזור אנסבה שבאריתריאה, בעיקר סביב קֶרֶן, חַלְחַל וחָגַז, ובה כ-140 אלף דוברים. זהו הנציג הצפוני ביותר ששרד מענף האגאו (שפעם שלט ברמות אתיופיה לפני התפשטות הגעז/אמהרית השמיות), ושאר שפות האגאו הן אַונגי (awn) באתיופיה והשפות בסכנת הכחדה חַמתַנגה (xan), קימַנט (ahg) וקֶמַנט. החברה הבילנית מחולקת באופן מסורתי בין בילנים נוצרים (קתולים אריתריאים ואורתודוקסים תֵוואהֵדו) ובילנים מוסלמים. בשימוש נמצאים גם כתב הגעז האתיופי (פִידֶל) וגם הכתיב הלטיני, לצד פרסומים דתיים וחינוכיים פעילים מאז סוף המאה ה-19.
היכן מדוברת
87 מילים בסיסיות בבלין
מקורות
- Ethnologue: byn
- Reinisch, Leo (1887) Wörterbuch der Bilin-Sprache. Wien: Hölder
- Kiflemariam Hamde (1997) Blin lessons (Dehai), via the Wayback Machine
- Glottolog: bili1260
השוואת מילים
בהשוואה לשפות מאותו סיווג: אפרו-אסייתית (כושית, מרכזי)
| משמעות | בלין | תיגרה | תגרינית | געז | נהאנדה | אוביכית | אווסטית |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | ዓቍ /ʕakʷʼ/ | ማይ /maj/ | ማይ /maj/ | ማይ /maːj/ | kapi /kapi/ | bzə /bzə/ | 𐬁𐬞 /aːp/ |
| אש | ለኻ /ləxa/ | እሳት /ʔəssat/ | ሓዊ /ħawi/ | እሳት /ʔəsaːt/ | warla /waɻla/ | mzʼə /mzʼə/ | 𐬁𐬙𐬀𐬭 /aːtar/ |
| שמש | ኳራ /kʷara/ | ጸሓይ /tsʼəħaj/ | ጸሓይ /tsʼəħaj/ | ፀሐይ /sˤaħaj/ | wurʼa /wuɾʔa/ | dəɣʷa /dəɣʷa/ | 𐬵𐬎𐬎𐬀𐬭𐬆 /huwarə/ |
| ירח | አርባ /ʔarba/ | ወርሕ /warəħ/ | ወርሒ /wərħi/ | ወርኅ /warχ/ | kanyala /kaɲala/ | mazə /mazə/ | 𐬨𐬁𐬵 /maːh/ |
| כוכב | ሽንግርዋ /ʃɨnɡrɨwa/ | ኮከብ /kokəb/ | ኮኸብ /koˈxəb/ | ኮከብ /kokab/ | indiya /indija/ | tʃʷʼakʲ /tʃʷʼakʲʼ/ | 𐬯𐬙𐬀𐬭 /star/ |
| לילה | ቂር /kʼir/ | ላሊ /lali/ | ለይቲ /lɐjti/ | ሌሊት /leːlit/ | maru /maru/ | śwa /ɕʷa/ | 𐬑𐬱𐬀𐬞 /xʃap/ |
| אמא | ገና /ɡəna/ | እም /ʔəm/ | ኣደ /ʔaddə/ | እም /ʔəmm/ | ngamaji /ŋamadʒi/ | nan /nan/ | 𐬨𐬁𐬙𐬀𐬭 /maːtar/ |
| אבא | እኽር /ʔɨxɨr/ | አብ /ʔab/ | ኣቦ /ʔabbo/ | አብ /ʔab/ | kuthurra /kutʰuɻa/ | tʷə /tʷə/ | 𐬞𐬌𐬙𐬀𐬭 /pitar/ |
| אני | ኣን /ʔan/ | አነ /ʔana/ | ኣነ /ˈʔanɐ/ | አነ /ʔana/ | ngayi /ŋaji/ | sʁʷa /sʁʷa/ | 𐬀𐬰𐬆𐬨 /azəm/ |
| אתה | እንቲ /ʔɨnti/ | አንታ /ʔɨnta/ | ንስኻ /nɨsˈxa/ | አንተ /ʔanta/ | nyini /ɲini/ | wʁʷa /wʁʷa/ | 𐬙𐬏𐬨 /tuːm/ |
| אנחנו | ይን /jɨn/ | ሕና /ħəna/ | ንሕና /nɨħna/ | ንሕነ /nəħna/ | ngayinu /ŋajinu/ | ʃʁʷała /ʃʁʷaɬa/ | 𐬬𐬀𐬉𐬨 /vaeːm/ |
| שם | ስⶖ /sɨŋʷ/ | ስም /sɨm/ | ስም /sɨm/ | ስም /səm/ | yini /jini/ | pʼtsʼa /pʼtsʼa/ | 𐬥𐬁𐬨𐬀𐬥 /naːman/ |
| עין | ዕል /ʕɨl/ | ዐይን /ʕajn/ | ዓይኒ /ʕajni/ | ዐይን /ʕajn/ | kuru /kuɻu/ | bla /bla/ | 𐬗𐬀𐬱𐬨𐬀𐬥 /tʃaʃman/ |
| פה | አብ /ʔəb/ | አፍ /ʔaf/ | ኣፍ /ʔaf/ | አፍ /ʔaf/ | ngarnmanu /ŋaɳmanu/ | tʃʼa /tʃʼa/ | 𐬁𐬵 /aːh/ |
| שן | እርኲ /ʔɨrkʷi/ | ንብ /nɨb/ | ስኒ /sɨni/ | ስን /sənː/ | idaji /idadʒi/ | cakʼə /tsakʼʲə/ | 𐬛𐬀𐬧𐬙𐬀𐬥 /dantan/ |
| לשון | ላንቂ /lankʼi/ | ልሳን /lisaːn/ | መልሓስ /mɐlħas/ | ልሳን /ləsaːn/ | thalanyu /t̪alaɲu/ | bza /bʒa/ | 𐬵𐬌𐬰𐬎𐬎𐬁 /hizuaː/ |
| יד | ናን /nan/ | እዴ /ʔəde/ | ኢድ /ʔid/ | እድ /ʔəd/ | mara /maɻa/ | ɂa /ʔa/ | 𐬰𐬀𐬯𐬙𐬀 /zasta/ |
| לב | ለበካ /ləbəka/ | ልብ /ləbb/ | ልቢ /lɨbbi/ | ልብ /ləbb/ | pulpara /pulpaɻa/ | gʷə /ɡʷə/ | 𐬰𐬆𐬭𐬆𐬛 /zərəd/ |
| עצם | ናሽ /naʃ/ | ዓጽም /ʕatsʼəm/ | ዓጽሚ /ʕatsʼmi/ | ዐፅም /ʕasˤm/ | mambu /mambu/ | pqë /pqə/ | 𐬀𐬯𐬙 /ast/ |
| דם | ብር /bɨr/ | ደም /dam/ | ደም /dɐm/ | ደም /dam/ | nguba /ŋuba/ | ła /ɬa/ | 𐬬𐬊𐬵𐬎𐬥𐬍 /vohuniː/ |
| אהבה | እንከሊ /ʔɨnkəli/ | ፍቲ /fətti/ | ፍቕሪ /fɨqʼri/ | አፍቀረ /ʔafqara/ | kanyji /kaɲdʒi/ | — /—/ | 𐬟𐬭𐬌𐬌𐬀 /frija/ |
| עץ | ካና /kana/ | ዕጨይ /ʕətʃʼaj/ | ኦም /ʔom/ | ዕፅ /ʕasˤ/ | parntany /paɳʈaɲ/ | ɣʷənə /ɣʷənə/ | 𐬬𐬀𐬉𐬯𐬀 /waesa/ |
| כלב | ግድጝ /ɡɨdɨŋ/ | ከልብ /kalb/ | ከልቢ /kəlbi/ | ከልብ /kalb/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | la /la/ | 𐬯𐬞𐬁 /spaː/ |
| חתול | ዱሙ /dumːu/ | ድሙ /dəmmu/ | ድሙ /dɨmmu/ | ድሙ /dəmmu/ | paka /paka/ | — /—/ | — /—/ |
| דג | ዓሳ /ʕasa/ | ዓሳ /ʕasa/ | ዓሳ /ʕasa/ | ዓሣ /ʕaʃaː/ | wiitya /wiːca/ | psa /psa/ | 𐬨𐬀𐬯𐬌𐬌𐬀 /masja/ |
| ציפור | ጀኸላ /dʒəxəla/ | ሰሬረት /sareːrat/ | ዑፍ /ʕuf/ | ዖፍ /ʕoːf/ | — | ʁʷəndʷə /ʁʷəndʷə/ | 𐬨𐬆𐬭𐬆𐬖𐬀 /mərəɣa/ |
| בית | ሊጝን /liŋɨn/ | ቤት /beːt/ | ገዛ /ɡəza/ | ቤት /beːt/ | nhurra /ɳuɻa/ | tʷəna /tʷəna/ | 𐬥𐬨𐬁𐬥𐬀 /nmaːna/ |
| לאכול | ቍና /kʷʼɨna/ | በልዐ /balʕa/ | ምብላዕ /mɨblaʕ/ | በልዐ /balʕa/ | ngarna /ŋaɻna/ | f /f/ | 𐬑𐬬𐬀𐬭 /xwar/ |
| לשתות | ጅዕና /dʒɨʕna/ | ሰትየ /satja/ | ምስታይ /mɨstaj/ | ሰትየ /satja/ | nyuna /ɲuna/ | dzʷa /dzʷa/ | 𐬞𐬁 /paː/ |
| אחד | ላዅ /laxʷ/ | ዎሮት /worot/ | ሓደ /ħadə/ | አሐዱ /ʔaħadu/ | kuyu /kuju/ | za /za/ | 𐬀𐬉𐬬𐬀 /aewa/ |
| שתיים | ለጛ /ləŋa/ | ክልኦት /kɨlʔot/ | ክልተ /kɨlˈtə/ | ክልኤ /kəlʔeː/ | wuthada /wut̪ada/ | tqʷʼa /tqʷʼa/ | 𐬛𐬬𐬀 /dva/ |
| שלוש | ሰዃ /səxʷa/ | ሰለስ /salas/ | ሰለስተ /sɐlɐste/ | ሠለስቱ /ʃalastu/ | marnngurdu /maɳŋuɖu/ | śa /ɕa/ | 𐬚𐬭𐬁𐬌𐬌𐬊 /θraːjoː/ |
| ארבע | ሰጃ /sədʒa/ | አርበዕ /ʔarbaʕ/ | ኣርባዕተ /ʔarbaʕtə/ | አርባዕቱ /ʔarbaʕtu/ | — | pʼɬʼə /pʼɬʼə/ | 𐬗𐬀𐬚𐬡𐬀𐬭 /tʃaθwar/ |
| חמש | ኣንኳ /ʔankʷa/ | ሐምስ /ħaməs/ | ሓሙሽተ /ħamuʃte/ | ኀምስቱ /xaməstu/ | — | šxə /ʃχə/ | 𐬞𐬀𐬧𐬗𐬀 /pantʃa/ |
| מאה | ሊኽ /lix/ | ምእት /mɨʔɨt/ | ሚእቲ /miʔti/ | ምእት /məʔət/ | — | — | 𐬯𐬀𐬙𐬆𐬨 /satəm/ |
| שלום | — /—/ | ሰላም /salaːm/ | ሰላም /səlam/ | ሰላም /salaːm/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| תודה | — /—/ | የቀንየለይ /jəqanjəlej/ | የቐንየለይ /jɨqʼɨnjɨlɨj/ | ምስጋና /məsɡaːnaː/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| טוב | ትክያዅ /tɨkjaxʷ/ | ጽቡቕ /tsʼəbbuqʼ/ | ጽቡቕ /tsʼɨbuqʼ/ | ሠናይ /sanaːj/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ | ʈʂʼa /ʈʂʼa/ | 𐬬𐬊𐬵𐬎 /vohu/ |
| אדום | ሳራዅ /saraxʷ/ | ቀይሕ /qajːəħ/ | ቀይሕ /qɐjːɨħ/ | ቀይሕ /qajːəħ/ | marniwidi /maɳiwidi/ | pɬaʒʲa /pɬaʒʲa/ | 𐬯𐬎𐬑𐬭𐬀 /suxra/ |
| לבן | ጫዕዳዅ /tʃʼaʕɨdaxʷ/ | ጸዓዳ /tsʼaʕada/ | ጻዕዳ /sˤaʕda/ | ጸዓዳ /sˤaʕaːdaː/ | wilidi /wilidi/ | — | 𐬯𐬞𐬀𐬉𐬙𐬀 /spaeta/ |
| שחור | ንሺራዅ /nɨʃiraxʷ/ | ጸሊም /tsʼɐlim/ | ጸሊም /sˤɐlːim/ | ጸሊም /sˤalːim/ | — | dʒa /dʒa/ | 𐬯𐬁𐬨𐬀 /saːma/ |
| ירוק | ቍጣን /kʷʼɨtʼan/ | ሰዐርሰዕሮ /saʕarsaʕəro/ | ቀጠልያ /qɐtʼɐlja/ | ሐመልሚል /ħamalmiːl/ | — | ʁˤaqʼa /ʁˤaqʼa/ | — |
עמוד 1/6
לפתיחת המפה האינטראקטיבית: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.
נוצר על ידי Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · דף הבית של LangMap