Kishambaa
Shambala
rumpun Atlantik-Kongo (cabang Bantu, kelompok Pesisir Timur Laut)
Shambala (Kishambaa, juga Sambaa) adalah bahasa Bantu G23 dari pegunungan Usambara di timur laut Tanzania, bahasa orang Shambaa yang Kerajaan Usambara-nya pada abad ke-19 di bawah Raja Kimweri ye Nyumbai merupakan pemerintahan prakolonial yang penting. Kamus misionaris Jerman Roehl (1911) merupakan sumber leksikal komprehensif pertama. Meskipun basis penutur modernnya kecil dibandingkan dengan bahasa Swahili, Shambala tetap mempertahankan transmisi antargenerasi yang aktif di desa-desa pegunungan, tempat kosakata pertaniannya yang kaya memetakan ekologi yang terbagi berdasarkan zona ketinggian.
Tempat dituturkan
87 kata inti dalam Shambala
Sumber
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa lain dalam klasifikasi yang sama: rumpun Atlantik-Kongo (cabang Bantu, kelompok Pesisir Timur Laut)
| Arti | Shambala | Bahasa Asu | Nyamwezi | Bahasa Nyaturu | Bahasa Swahili | Sukuma | Sena |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | mazi /mazi/ | mende /mende/ | minzi /minzi/ | maji /madʒi/ | maji /madʒi/ | minzi /minzi/ | madzi /madzi/ |
| Api | moto /moto/ | mshika /mʃika/ | moto /moto/ | moto /moto/ | moto /ˈmoto/ | moto /moto/ | moto /moto/ |
| Matahari | zuwa /zuwa/ | idhuva /iðuʋa/ | lyuba /ljuβa/ | yura /juɾa/ | jua /dʒua/ | liimi /liːmi/ | dzuwa /dzuwa/ |
| Bulan | ṅwezi /ŋwezi/ | mwezi /mwezi/ | ngʼwezi /ŋweːzi/ | umweri /umweɾi/ | mwezi /ˈmwezi/ | ng'weji /ŋweːdʒi/ | mwedzi /mwedzi/ |
| Bintang | ntondwe /ntondwe/ | nyenyeri /ɲeɲeri/ | nsonda /nsonda/ | njota /ndʒota/ | nyota /ˈɲota/ | sonda /sonda/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ |
| Malam | kilo /kilo/ | usiku /usiku/ | buziku /buziku/ | utiku /utiku/ | usiku /usiku/ | bujiku /budʒiku/ | usiku /usiku/ |
| Hujan | fula /fula/ | mvua /mvua/ | mbula /mbula/ | mbura /mbura/ | mvua /ˈmvua/ | mbula /mbula/ | mvura /mvura/ |
| Angin | mpeho /mpeho/ | mpeho /mpeho/ | myaga /mjaɡa/ | mpefo /mpefo/ | upepo /uˈpepo/ | nyaga /ɲaɡa/ | mphepo /mpʰepo/ |
| Tanah | shanga /ʃaŋɡa/ | isanga /isaŋɡa/ | bulongo /buloŋɡo/ | irongo /iɾoŋɡo/ | udongo /uˈdoŋɡo/ | bulongo /buloŋɡo/ | mataka /mataka/ |
| Batu | iwe /iwe/ | ibwe /ibwe/ | iwe /iwe/ | igwe /iɡwe/ | jiwe /ˈdʒiwe/ | iwe /iwe/ | mwala /mwala/ |
| Gunung | muima /muima/ | ntuvi /ntuvi/ | lugulu /luɡulu/ | gitanto /ɡitanto/ | mlima /ˈmlima/ | lugulu /luɡulu/ | phiri /pʰiri/ |
| Laut | bahali /bahali/ | bahari /bahari/ | nyanza /ɲanza/ | irambo /iɾambo/ | bahari /baˈhari/ | nyanza /ɲanza/ | bara /bara/ |
| Ibu | mama /mama/ | mama /mama/ | mayu /maju/ | mama /mama/ | mama /ˈmama/ | mayu /maju/ | mai /mai/ |
| Ayah | tate /tate/ | baba /baba/ | baba /baba/ | tata /tata/ | baba /ˈbaba/ | baba /baba/ | baba /baba/ |
| Anak perempuan | ṅwana ywa kindele /ŋwana jwa kindele/ | mwana wa kibora /mwana wa kibora/ | mwana mukima /mwana mukima/ | muncha /muntʃa/ | binti /binti/ | nshike /nʃike/ | mwana wankazi /mwana wankazi/ |
| Saya | imi /imi/ | mine /mine/ | nene /ˈnene/ | une /une/ | mimi /ˈmimi/ | nene /nene/ | ine /ine/ |
| Kamu | iwe /iwe/ | uwe /uwe/ | gwegwe /ˈɡweɡwe/ | uwe /uwe/ | wewe /ˈwewe/ | bebe /bebe/ | iwe /iwe/ |
| Kita | ishwi /iʃwi/ | uswi /uswi/ | iswe /iswe/ | sese /sese/ | sisi /ˈsisi/ | yise /jise/ | ife /ife/ |
| Nama | zina /zina/ | izina /izina/ | lina /ˈlina/ | rina /ɾina/ | jina /ˈdʒina/ | lina /lina/ | dzina /dzina/ |
| Orang | mntu /mntu/ | mntu /mntu/ | munhu /munhu/ | muntu /muntu/ | mtu /ˈmtu/ | munhu /munhu/ | munthu /muntʰu/ |
| Kepala | mtwi /mtwi/ | mtwi /mtwi/ | mutwe /mutwe/ | itwe /itwe/ | kichwa /ˈkitʃwa/ | ntwe /ntwe/ | nsolo /nsolo/ |
| Mata | zisho /ziʃo/ | iiso /iːso/ | liso /liso/ | riho /riho/ | jicho /dʒitʃo/ | liso /liso/ | diso /diso/ |
| Telinga | shikio /ʃikio/ | isikio /isikio/ | itwi /itwi/ | ikutwi /ikutwi/ | sikio /sikio/ | gutu /ɡutu/ | khutu /kʰutu/ |
| Hidung | mpua /mpua/ | fua /fua/ | nindo /nindo/ | mpura /mpuɾa/ | pua /ˈpua/ | lyulu /ljulu/ | mphuno /mpʰuno/ |
| Mulut | kanwa /kanwa/ | momo /momo/ | mulomo /mulomo/ | momo /momo/ | mdomo /mˈɗomo/ | nomo /nomo/ | nkanwa /nkanwa/ |
| Gigi | zino /zino/ | jino /dʒino/ | lino /lino/ | ino /ino/ | jino /dʒino/ | lino /lino/ | dzino /dzino/ |
| Lidah | ulimi /ulimi/ | ulimi /ulimi/ | lulimi /lulimi/ | urimi /urimi/ | ulimi /ulimi/ | lulimi /lulimi/ | lirimi /lirimi/ |
| Tangan | mkono /mkono/ | mkono /mkono/ | kukono /kukono/ | ukuboko /ukuboko/ | mkono /mˈkono/ | nkono /nkono/ | nkono /nkono/ |
| Kaki | mulundi /mulundi/ | ivunda /ivunda/ | kugulu /kuɡulu/ | mughuu /muɣuː/ | mguu /m̩ˈɠuː/ | lupambala /lupambala/ | mwendo /mwendo/ |
| Hati | moyo /mojo/ | ngiti /ŋɡiti/ | moyo /mojo/ | umutima /umutima/ | moyo /mojo/ | ng'holo /ŋholo/ | ntima /ntima/ |
| Tulang | vuha /vuha/ | ivindi /ivindi/ | iguha /iɡuha/ | ikufa /ikufa/ | mfupa /mfupa/ | iguha /iɡuha/ | gogodo /ɡoɡodo/ |
| Darah | mpome /mpome/ | sakame /sakame/ | magazi /maɡazi/ | sakami /sakami/ | damu /damu/ | mininga /miniŋɡa/ | malopa /malopa/ |
| Pup | mavi /mavi/ | — | maafi /maːfi/ | — | Kinyesi /kiˈɲesi/ | maashi /maːʃi/ | matubzwi /matubzwi/ |
| Cinta | kukunda /kukunda/ | lumba /lumba/ | butogwa /butoɡwa/ | butogwa /butoɡwa/ | upendo /uˈpendo/ | butogwa /butoɡwa/ | kufuna /kufuna/ |
| Pohon | mti /mti/ | mti /mti/ | muti /muti/ | umuti /umuti/ | mti /ˈmti/ | nti /nti/ | muti /muti/ |
| Anjing | kuli /kuli/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | imbwa /imbwa/ | mbwa /ᵐbwa/ | mva /mva/ | mbwa /mbwa/ |
| Kucing | nyau /ɲau/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /ˈpaka/ | nyabu /ɲabu/ | paka /paka/ |
| Ikan | samaki /samaki/ | samaki /samaki/ | somba /soːmba/ | somba /somba/ | samaki /samaki/ | ndilo /ndilo/ | omba /omba/ |
| Burung | deghe /deɣe/ | ideghe /ideɣe/ | noni /noni/ | nyonyi /ɲoɲi/ | ndege /ndeɡe/ | noni /noni/ | mbalame /mbalame/ |
| Kupu-kupu | hoho /hoho/ | — | — | — | kipepeo /kipeˈpeo/ | ibalabapu /ibalabapu/ | bemberuwa /bemberuwa/ |
| Telur | tagi /taɡi/ | igi /iɡi/ | igi /iɡi/ | ighe /iɣe/ | yai /ˈjai/ | igi /iɡi/ | dzai /dzai/ |
| Kuda | faashi /faːʃi/ | farasi /farasi/ | falasi /falasi/ | nyumbu /ɲumbu/ | farasi /faˈrasi/ | falasa /falasa/ | kavalo /kavalo/ |
| Rumah | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | numba /numba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | numba /numba/ | nyumba /ɲumba/ |
| Susu | mele /mele/ | mavee /maveː/ | mabeele /maβeːle/ | maya /maja/ | maziwa /maˈziwa/ | mabeele /mabeːle/ | nkaka /nkaka/ |
| Madu | woki /woki/ | nzoke /nzoke/ | buuki /buːki/ | ruke /ruke/ | asali /aˈsali/ | buuki /buːki/ | uci /utʃi/ |
| Garam | munyu /muɲu/ | munyu /muɲu/ | munu /munu/ | munyu /muɲu/ | chumvi /tʃumvi/ | munhu /munhu/ | munyu /muɲu/ |
| Anggur | mvinyo /mviɲo/ | mvinyo /mviɲo/ | mvinyo /mviɲo/ | divai /divai/ | mvinyo /mˈviɲo/ | mvinya /mviɲa/ | vinyu /viɲu/ |
| Beras | muhunga /muhuŋɡa/ | — | — | — | mchele /mˈtʃele/ | — | mpunga /mpuŋɡa/ |
| Besi | kiama /kiama/ | kighera /kiɣera/ | kisinza /kisinza/ | ichuma /itʃuma/ | chuma /tʃuma/ | jisinza /dʒisinza/ | utale /utale/ |
| Sutra | halili /halili/ | hariri /hariri/ | — | hariri /haɾiɾi/ | hariri /haˈriri/ | halili /halili/ | seda /seda/ |
| Buku | kitabu /kitabu/ | kitabu /kitabu/ | kitabu /kitabu/ | gitabu /ɡitabu/ | kitabu /kiˈtabu/ | shitabo /ʃitabo/ | bukhu /bukʰu/ |
| Makan | kuja /kuɟa/ | kurya /kurja/ | kulya /kuʎa/ | kuria /kuɾia/ | kula /ˈkula/ | kulya /kuʎa/ | kudya /kudja/ |
| Minum | kunywa /kuɲwa/ | kunwa /kunwa/ | kunwa /kunwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kung'wa /kuŋwa/ | kumwa /kumwa/ |
| Tidur | kugosha /kuɡoʃa/ | kushinjia /kuʃindʒia/ | kulala /kulala/ | kurara /kuɾaɾa/ | kulala /kulala/ | kulala /kulala/ | kugona /kuɡona/ |
| Satu | ṅwenga /ŋwenɡa/ | imwe /imwe/ | imo /imo/ | umwe /umwe/ | moja /modʒa/ | imo /imo/ | posi /posi/ |
| Dua | mbili /mbili/ | avili /aβili/ | ibili /iβili/ | aviri /aβiri/ | mbili /mˈbili/ | ibili /ibili/ | piŵiri /piwiri/ |
| Tiga | katatu /katatu/ | adatu /adatu/ | idatu /idatu/ | itatu /itatu/ | tatu /tatu/ | idatu /idatʊ/ | pitatu /pitatu/ |
| Empat | kane /kaːne/ | — | inne /inːe/ | inne /inːe/ | nne /nːe/ | ine /ine/ | pinai /pinai/ |
| Lima | kashano /kaʃano/ | — | itaano /itaːno/ | itano /itano/ | tano /ˈtano/ | itano /itano/ | xanu /ʃanu/ |
| Seratus | gana /ɡana/ | ighana /iɣana/ | igana /iɡana/ | ighana /iɣana/ | mia /ˈmia/ | igana /iɡana/ | dzana /dzana/ |
| Halo | — /—/ | shiloi /ʃiloi/ | mwadita /mwadita/ | mbukire /mbukiɾe/ | habari /haˈbari/ | mwangaluka /mwaŋɡaluka/ | mwadzukabwanji /mwadzukabwandʒi/ |
| Terima kasih | asante /asante/ | mwasanga /mwasaŋɡa/ | twabakaba /twaβakaβa/ | asante /aˈsante/ | asante /aˈsante/ | nakulumba /nakulumba/ | ndatenda /ndatenda/ |
| Baik | mtana /mtana/ | mwamba /mwamba/ | soga /soɡa/ | kihi /kihi/ | nzuri /ˈnzuri/ | awiza /awiza/ | nadidi /nadidi/ |
| Baru | mpya /mpja/ | shaa /ʃaː/ | pya /pja/ | mpya /mpja/ | mpya /ˈmpja/ | pya /pja/ | ipsa /ipsa/ |
| Merah | nkundu /nkundu/ | nkundu /nkundu/ | laluku /laluku/ | ntune /ntune/ | nyekundu /ɲekundu/ | ndulu /ndulu/ | funga /funɡa/ |
| Putih | yengʼaa /jeŋaː/ | jewa /dʒewa/ | pe /pe/ | njeru /ndʒeru/ | nyeupe /ɲeupe/ | ape /ape/ | cena /tʃena/ |
| Hitam | size /size/ | jiru /dʒiru/ | pi /pi/ | njiutiki /ndʒiutiki/ | nyeusi /ɲeusi/ | api /api/ | psipa /psipa/ |
| Hijau | manimani /manimani/ | — | — | — | kijani /kiˈdʒani/ | — | — |
| 99 | milongo kenda na kenda /miloŋɡo keːnda na keːnda/ | makumi kenda na kenda /makumi kenda na kenda/ | makumi kenda na kenda /makumi kenda na kenda/ | makumi kenda na kenda /makumi kenda na kenda/ | tisini na tisa /tiˈsini na ˈtisa/ | makumi kenda na kenda /makʊmi kenda na kenda/ | makumapfemba na mapfemba /makumapfemba na mapfemba/ |
Buka peta interaktif: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.
Dibuat oleh Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Beranda LangMap