Lea faka-Tonga
Tonga
Austronesia (Polinesia)
Bahasa Tonga (lea fakatonga) adalah bahasa Polinesia dari cabang Tongik (bahasa saudari dari bahasa Niuafoʻou yang telah punah), bahasa resmi Kerajaan Tonga (bersama bahasa Inggris), dengan sekitar 187 ribu penutur di Tonga ditambah komunitas diaspora di Selandia Baru (~30 ribu), Australia (~25 ribu), dan Amerika Serikat (~50 ribu, terutama di Utah dan California). Tonga terkenal sebagai salah satu dari sedikit negara Pasifik yang tidak pernah sepenuhnya dijajah — meski berada di bawah protektorat Britania pada 1900–1970, negara ini mempertahankan monarkinya dan tidak pernah mengalami pemukiman orang Eropa dalam skala seperti Hawaiʻi atau Selandia Baru. Secara linguistik, bahasa ini khas dengan penataan kasus ergatif-absolutif — ciri khas bahasa-bahasa Polinesia Barat (Nuklear) seperti bahasa Samoa, Niue, dan Tuvalu, sedangkan hanya bahasa-bahasa Polinesia Timur (Hawaii, Māori, Tahiti) yang bertipe akusatif — serta sistem aksen yang membedakan bentuk definitif dan non-definitif. Ortografi Latin dikembangkan oleh misionaris Wesley pada dekade 1830-an; menggunakan ʻokina (hentian glotal) dan makron untuk menandai panjang vokal. Tradisi lisan yang kaya (faiva, "seni pertunjukan") mencakup retorika, tarian (seperti tarian perang kailao), dan nyanyian; tarian berdiri lakalaka telah masuk daftar Warisan Budaya Takbenda UNESCO sejak 2008.
Tempat dituturkan
87 kata inti dalam Tonga
sushi
dopamine
Sumber
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa lain dalam klasifikasi yang sama: Austronesia (Polinesia)
| Arti | Tonga | Bahasa Wallis | Bahasa Niue | Futuna Timur | Bahasa Tokelau | Bahasa Tuvalu | Bahasa Samoa |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ |
| Api | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ |
| Matahari | laʻā /laʔaː/ | laʻā /laʔaː/ | lā /laː/ | laʻā /laʔaː/ | lā /laː/ | laa /laː/ | lā /laː/ |
| Bulan | māhina /maːhina/ | māhina /maːhina/ | mahina /mahina/ | māsina /maːsina/ | māhina /maːhina/ | masina /masina/ | māsina /maːsina/ |
| Bintang | fetuʻu /fetuʔu/ | fetuʻu /fetuʔu/ | fetū /fetuː/ | fetuʻu /fetuʔu/ | fetū /fetuː/ | fetū /fetuː/ | fetū /fetuː/ |
| Malam | pō /poː/ | pōʻuli /poːʔuli/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ |
| Hujan | ʻuha /ʔuha/ | ʻua /ʔua/ | ua /ua/ | ʻua /ʔua/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ua /ua/ |
| Salju | sinou /sinou/ | nive /nive/ | kiona /kiona/ | nive /nive/ | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ |
| Angin | matangi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ |
| Tanah | kelekele /kelekele/ | kele /kele/ | kelekele /kelekele/ | kele /kele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ | ʻeleʻele /ʔeleʔele/ |
| Batu | maka /maka/ | maka /maka/ | maka /maka/ | maka /maka/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ | maʻa /maʔa/ |
| Gunung | moʻunga /moʔuŋa/ | moʻuga /moʔuŋa/ | mouga /mouŋa/ | maʻuga /maʔuŋa/ | mauga /mauŋa/ | mauga /mauŋa/ | mauga /mauŋa/ |
| Laut | tahi /tahi/ | tai /tai/ | tahi /tahi/ | moana /moana/ | moana /moana/ | tai /tai/ | sami /sami/ |
| Ibu | faʻē /faʔeː/ | faʻē /faʔeː/ | matua fifine /matua fifine/ | tinana /tinana/ | mātua /maːtua/ | maatua /maːtua/ | tinā /tinaː/ |
| Ayah | tamai /tamai/ | tamai /tamai/ | matua taane /matua taːne/ | tamana /tamana/ | tamana /tamana/ | tamana /tamana/ | tamā /tamaː/ |
| Anak perempuan | ʻofefine /ʔofefine/ | ʻofafine /ʔofafine/ | tama fifine /tama fifine/ | taʻine /taʔine/ | afafine /afafine/ | tama fafine /tama fafine/ | afafine /afafine/ |
| Saya | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | aʻu /aʔu/ |
| Kamu | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | ʻoe /ʔoe/ |
| Kita | kitautolu / kimautolu /kitautolu / kimautolu/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tautolu / mautolu /tautolu / mautolu/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ |
| Nama | hingoa /hiŋoa/ | higoa /hiŋoa/ | higoa /hiŋoa/ | igoa /iŋoa/ | igoa /iŋoa/ | igoa /iŋoa/ | igoa /iŋoa/ |
| Orang | tangata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tino /tino/ | tagata /taŋata/ |
| Kepala | ʻulu /ʔulu/ | ʻulu /ʔulu/ | ulu /ulu/ | ʻulu /ʔulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ |
| Mata | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Telinga | telinga /teliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ |
| Hidung | ihu /ihu/ | ihu /ihu/ | ihu /ihu/ | isu /isu/ | ihu /ihu/ | isu /isu/ | isu /isu/ |
| Mulut | ngutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ |
| Gigi | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ |
| Lidah | ʻelelo /ʔelelo/ | ʻalelo /ʔalelo/ | alelo /alelo/ | ʻalelo /ʔalelo/ | alelo /alelo/ | alelo /alelo/ | laulaufaiva /laulaufaiva/ |
| Tangan | nima /nima/ | nima /nima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Kaki | vaʻe /vaʔe/ | vaʻe /vaʔe/ | hui /hui/ | vaʻe /vaʔe/ | vae /vae/ | vae /vae/ | vae /vae/ |
| Hati | loto /loto/ | mafu /mafu/ | atevili /atevili/ | mafu /mafu/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ | loto /loto/ |
| Tulang | hui /hui/ | hui /hui/ | hui /hui/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ |
| Darah | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ |
| Pup | taʻe /taʔe/ | taʻe /taʔe/ | tē /teː/ | taʻe /taʔe/ | tae /tae/ | tae /tae/ | tae /tae/ |
| Cinta | ʻofa /ʔofa/ | ʻofa /ʔofa/ | fakaalofa /fakaalofa/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ |
| Pohon | ʻakau /ʔakau/ | ʻakau /ʔakau/ | akau /akau/ | lāʻakau /laːʔakau/ | lākau /laːkau/ | laakau /laːkau/ | laʻau /laʔau/ |
| Anjing | kulī /kuliː/ | kulī /kuliː/ | kuli /kuli/ | kulī /kuliː/ | maile /maile/ | kuli /kuli/ | maile /maile/ |
| Kucing | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pūsi /puːsi/ | puhi /puhi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ |
| Ikan | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | iʻa /iʔa/ |
| Burung | manupuna /manupuna/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ |
| Kupu-kupu | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ |
| Telur | foʻi moa /foʔi moa/ | fuāmoa /fuaːmoa/ | fua moa /fua moa/ | fua /fua/ | fuāmoa /fuaːmoa/ | fuamoa /fuamoa/ | fuamoa /fuamoa/ |
| Beruang | pea /pea/ | uluso /uluso/ | urosa /urosa/ | uluso /uluso/ | pea /pea/ | pea /pea/ | pea /pea/ |
| Kuda | hoosi /hoːsi/ | hōsi /hoːsi/ | solofanua /solofanua/ | ōsi /oːsi/ | holofanua /holofanua/ | solofanua /solofanua/ | solofanua /solofanua/ |
| Rumah | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ |
| Susu | huʻakau /huʔakau/ | huʻa pipi /huʔa pipi/ | huhu /huhu/ | — | huāhuhu /huaːhuhu/ | susu /susu/ | susu /susu/ |
| Madu | hone /hone/ | meli /meli/ | meli /meli/ | — | meli /meli/ | hani /hani/ | meli /meli/ |
| Garam | māsima /maːsima/ | māsima /maːsima/ | masima /masima/ | paʻatai /paʔatai/ | māhima /maːhima/ | masima /masima/ | masima /masima/ |
| Anggur | uaine /uaine/ | vino /vino/ | uaina /uaina/ | vino /vino/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ |
| Beras | laise /laise/ | lāisi /laːisi/ | laisi /laisi/ | — | — | laisi /laisi/ | alaisa /alaisa/ |
| Cokelat | sokoleti /sokoleti/ | sokola /sokola/ | — | — | — | tiokaleti | sukalati /sukalati/ |
| Besi | ukamea /ukamea/ | ukamea /ukamea/ | lapatoa /lapatoa/ | ukamea /ukamea/ | ukamea /ukamea/ | fiti /fiti/ | uʻamea /uʔamea/ |
| Roda | veʻeteka /veʔeteka/ | teka /teka/ | veli /veli/ | teka /teka/ | uili /uili/ | teka /teka/ | uili /uili/ |
| Sutra | silika /silika/ | silika /silika/ | silika /silika/ | — | hilika /hilika/ | silika /silika/ | silika /silika/ |
| Buku | tohi /tohi/ | tohi /tohi/ | tohi /tohi/ | tosi /tosi/ | tuhi /tuhi/ | tusi /tusi/ | tusi /tusi/ |
| Makan | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | ʻai /ʔai/ |
| Minum | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ |
| Tidur | mohe /mohe/ | moe /moe/ | mohe /mohe/ | moe /moe/ | moe /moe/ | moe /moe/ | moe /moe/ |
| Satu | taha /taha/ | tahi /tahi/ | taha /taha/ | tasi /tasi/ | tahi /tahi/ | tasi /tasi/ | tasi /tasi/ |
| Dua | ua /ua/ | lua /lua/ | ua /ua/ | lua /lua/ | lua /lua/ | lua /lua/ | lua /lua/ |
| Tiga | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ |
| Empat | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ |
| Lima | nima /nima/ | nima /nima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Seratus | teau /teau/ | teau /teau/ | teau /teau/ | kaulelau /kaulelau/ | helau /helau/ | selau /selau/ | selau /selau/ |
| Halo | mālō e lelei /maːloː e lelei/ | mālō te maʻuli /maːloː te maʔuli/ | fakaalofa atu /fakaalofa atu/ | mālō /maːloː/ | mālō ni /maːloː ni/ | taalofa /taːlofa/ | talofa /talofa/ |
| Terima kasih | mālō /maːloː/ | mālō /maːloː/ | fakaaue /fakaaue/ | mālō /maːloː/ | fakafetai /fakafetai/ | fakafetai /fakafetai/ | faʻafetai /faʔafetai/ |
| Baik | lelei /lelei/ | lelei /lelei/ | mitaki /mitaki/ | mālie /maːlie/ | lelei /lelei/ | lei /lei/ | lelei /lelei/ |
| Baru | foʻou /foʔou/ | foʻou /foʔou/ | foou /foou/ | foʻou /foʔou/ | fōu /foːu/ | fou /fou/ | fou /fou/ |
| Merah | kulokula /kulokula/ | kula /kula/ | kula /kula/ | kula /kula/ | kukula /kukula/ | kula /kula/ | mūmū /muːmuː/ |
| Putih | hinehina /hinehina/ | hina /hina/ | tea /tea/ | tea /tea/ | paepae /paepae/ | kena /kena/ | paʻepaʻe /paʔepaʔe/ |
| Hitam | ʻuliʻuli /ʔuliʔuli/ | ʻuli /ʔuli/ | uli /uli/ | ʻuli /ʔuli/ | uli /uli/ | uli /uli/ | uliuli /uliuli/ |
| Hijau | lanu mata /lanu mata/ | moto /moto/ | lanu laukou /lanu laukou/ | moto /moto/ | lanu meamata /lanu meamata/ | lanu lau niu /lanu lau niu/ | lanumeamata /lanumeamata/ |
| Biru | lanu moana /lanu moana/ | ʻui /ʔui/ | lanu moana /lanu moana/ | ʻusi /ʔusi/ | lanumoana /lanumoana/ | lanu moana /lanu moana/ | lanumoana /lanumoana/ |
| Komputer | komipiuta /komipiuta/ | olotinatea /olotinatea/ | komopiuta /komopiuta/ | masini /masini/ | komepiuta /komepiuta/ | komupiuta /komupiuta/ | komipiuta /komipiuta/ |
| Susyi | sushi | — | — | — | — | — | — |
| Teh | tī /tiː/ | ti /ti/ | tī /tiː/ | — | — | tī /tiː/ | tī /tiː/ |
| Kopi | kofi /kofi/ | kafe /kafe/ | kofe /kofe/ | — | — | kofe /kofe/ | kofe /kofe/ |
| Gula | suka /suka/ | suka /suka/ | suka /suka/ | — | — | suka /suka/ | suka /suka/ |
| Jeruk | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ |
| 99 | hivangofulu mā hiva /hivaŋofulu maː hiva/ | hivagofulu ma hiva /hivaŋofulu ma hiva/ | — | — | iva hefuluiva /iva hefuluiva/ | iva sefulu iva /iva sefulu iva/ | ivasefulu ma le iva /ivasefulu ma le iva/ |
| Dopamin | dopamine | — | — | — | — | — | dopamine |
Buka peta interaktif: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.
Dibuat oleh Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Beranda LangMap