Kurtöp
Bahasa Kurtöp
Sino-Tibet
Kurtöp adalah bahasa Sino-Tibet rumpun Bodish Timur di Bhutan timur, dituturkan di Lhuntse Dzongkhag (wilayah gewog Kurtoe) oleh sekitar 10.000 orang. Bahasa ini pada dasarnya lisan: para penuturnya menulis dalam bahasa Dzongkha, dan meskipun Hyslop mengembangkan ortografi Roman maupun Tibet/Uchen, hanya yang Roman yang digunakan secara praktis, sehingga bentuk-bentuk di sini diberikan dalam transkripsi Roman (nada, panjang vokal, dan onset kompleks Kurtöp tidak terpetakan pada ejaan Tibet Klasik). Secara linguistik berbeda dari bahasa nasional Dzongkha (yang merupakan Tibetik, bukan Bodish Timur), Kurtöp termasuk dalam cabang Bodish Timur bersama Bumthang, Khengkha, dan Chocha-ngachakha — sekelompok kecil bahasa minoritas Bhutan yang mempertahankan ciri-ciri yang hilang dalam Tibetik arus utama. Tata bahasa rujukan Hyslop tahun 2017 (A Grammar of Kurtöp) merupakan dokumentasi modern utama, yang mengungkap interaksi nada-vokal yang kompleks, evidensialitas morfologis, dan perubahan akibat kontak dengan Dzongkha dan Tshangla. Meskipun jumlah penuturnya sedikit, Kurtöp menunjukkan vitalitas yang relatif karena keterpencilan geografis, tetapi UNESCO mengklasifikasikan bahasa-bahasa Bodish Timur sebagai rentan akibat pergeseran bertahap menuju Dzongkha dalam pendidikan dan media.
Tempat dituturkan
87 kata inti dalam bahasa Kurtöp
Sumber
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa lain dalam klasifikasi yang sama: Sino-Tibet
| Arti | Bahasa Kurtöp | Bahasa Ladakhi | Bahasa Sherpa | Sikkim | Bahasa Balti | Bahasa Dzongkha | Bahasa Tibet Klasik |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | khwe /kʰwe/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ |
| Api | gami /ɡami/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /mi/ | མེ /me/ | མེ /mi/ | མེ /me/ |
| Matahari | ningpe /niŋpe/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉིམ /ɲim/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉིམ /ɲim/ | ཉི་མ /ɲima/ |
| Bulan | lai /lai/ | ཟླ་བ /lzawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བོ /dau/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dau/ | ཟླ་བ /zlaba/ |
| Bintang | karma /karma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ་ /kaːma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐརམ /kaːm/ | སྐར་མ /skarma/ |
| Malam | xa /xa/ | མཚན /tsʰen/ | ནུབ /nup/ | ཕྱི་རུ /pʰiru/ | མཚན /tsʰan/ | ནུབ་མོ /numu/ | མཚན་མོ /mtsʰanmo/ |
| Hujan | yui /jui/ | ཆར་པ /tʃʰarpa/ | ཆར་པ /tɕʰarwa/ | ཆར་པོ /tɕʰaːp/ | ཆར་པ /tʃʰarpa/ | ཆརཔ /tɕʰaːp/ | ཆར་པ /tɕʰarpa/ |
| Salju | ka /ka/ | ཁ /kʰa/ | ཁ་བ /kʰawa/ | ཁ་བོ /kʰau/ | ཁ་བ /kʰawa/ | ཁཝ /kʰau/ | ཁ་བ /kʰaba/ |
| Angin | zhilung /çiluŋ/ | རླུང /l̥uŋ/ | རླུང /luŋ/ | རླུང /luŋ/ | རླུང /r̥luŋ/ | རླུང /luŋ/ | རླུང /rluŋ/ |
| Tanah | sa /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ |
| Batu | gor /ɡor/ | རྡོ /rdo/ | རྡོ /do/ | རྡོ /do/ | རྡོ /rdo/ | རྡོ /do/ | རྡོ /rdo/ |
| Gunung | la /la/ | རི /ri/ | རི /ri/ | — | རི /ri/ | རི /ri/ | རི /ri/ |
| Ibu | amai /amai/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨམ /am/ | ཨ་མོ /amo/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ |
| Ayah | apai /apai/ | ཨ་བ /aba/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པོ /apo/ | ཨ་ཏ /ata/ | ཨ་པ /apa/ | ཕ /pʰa/ |
| Anak perempuan | bomi /bomi/ | བུ་མོ /bomo/ | བུ་མོ /bumo/ | བུམ /bum/ | བུ་མོ /bumo/ | བུམོ /bum/ | བུ་མོ /bumo/ |
| Saya | ngat /ŋat/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང་ /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ |
| Kamu | wit /wit/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeraŋ/ | ཆོད /tɕʰøʔ/ | ཁྱང /kʰjaŋ/ | ཁྱོད /tɕʰø/ | ཁྱོད /kʰjod/ |
| Kita | ner / net /ner / net/ | ང་ཞ /ŋaʒa/ | བདག་པུ / ངིད་རང /dakpu / ɲiraŋ/ | ང་ཅག་ /ŋatɕaʔ/ | ང་ཏང /ŋataŋ/ | ང་བཅས /ŋatɕe/ | ངེད /ŋed/ |
| Nama | ming /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང་ /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /meŋ/ | མིང /miŋ/ |
| Orang | mi /mì/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ |
| Kepala | guyung /ɡujuŋ/ | མགོ /ɡo/ | མགོའ /ɡoː/ | མགོ /ɡo/ | མགོ /ɡo/ | མགུ་ཏོ /ɡuto/ | མགོ /mɡo/ |
| Mata | mî /miː/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག་ཏོ /mito/ | མིག /mik/ |
| Telinga | na /nà/ | ནམ་ཅོག /namtɕok/ | ཨ་མཆོག /amtɕʰok/ | — | རྣ་བ /naba/ | རྣམ་ཅོག /namtɕo/ | རྣ་བ /rnaba/ |
| Hidung | ’na /ná/ | སྣ /sna/ | སྣ /na/ | སྣ /n̥a/ | སྣ /sna/ | ལྷ་པ /ɬapa/ | སྣ /sna/ |
| Mulut | kha /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ |
| Gigi | kwa /kʷa/ | སོ /so/ | ས /sa/ | སོ /so/ | སོ /so/ | སོ /so/ | སོ /so/ |
| Lidah | le /le/ | ལྕེ /ltʃe/ | ལྕེ་ལ /tɕelak/ | ལྕེ /tɕe/ | ལྕེ /ltʃe/ | ལྕེ /tɕe/ | ལྕེ /ltɕe/ |
| Tangan | yâ /jaː/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་ཀོ /lako/ | ལག་པ /lakpa/ | ལགཔ /lap/ | ལག་པ /lakpa/ |
| Kaki | tawa /tawa/ | རྐང་པ /skaŋpa/ | རྐང་པ /kaŋba/ | རྐངམ /kaːm/ | རྐང་མ /kaŋma/ | རྐངམ /káːm/ | རྐང་པ /rkaŋpa/ |
| Hati | nying /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /sniŋ/ | ཧིང /hiŋ/ | སྙིང /sɲiŋ/ |
| Tulang | rotpa /rotpa/ | རུས་པ /ruspa/ | རུས་པ /rupa/ | རུས་པ /rupa/ | རུས་པ /ruspa/ | རུ་ཏོག /ruːto/ | རུས་པ /ruspa/ |
| Darah | kak /kaːk/ | ཁྲག /kʰraq/ | ཁྲག /ʈʂʰaʔ/ | ཁྱག /kʰjaʔ/ | ཁྲག /kʰraq/ | ཁྲག /ʈʰaː/ | ཁྲག /kʰraɡ/ |
| Pup | co /tɕo/ | — | སྐྱག་པ /kjakpa/ | སྐྱག་ཀོ /kʲakko/ | — | སྐྱག་པ /tɕaːp/ | རྐྱག་པ /rkjakpa/ |
| Cinta | ga /ɡa/ | དགའ /ɡa/ | བློ་ཆོ /lotɕʰo/ | དགའ /ɡa/ | དགའ་བ /ɡaba/ | དགའ་བ /ɡawa/ | དགའ་བ /dɡaba/ |
| Pohon | seng /seŋ/ | ཤིང /ʃiŋ/ | སྡོང་པོ /dompo/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ |
| Anjing | khwi /kʰwi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | རོ་ཁྱི /rotɕʰi/ | ཁྱི /kʰji/ |
| Kucing | byila /bila/ | བྱི་ལ /pila/ | བྱི་ལ /bila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /bjila/ | བྱི་ལི /ptɕili/ | བྱི་ལ /bjila/ |
| Ikan | nya /ɲa/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲo/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ |
| Kupu-kupu | pipaling /pipaliŋ/ | — | བ་ལིབ /pʰalip/ | — | — | ཕྱེམ་ལ /tɕʰemla/ | ཕྱེ་མ་ལེབ /pʰje ma leb/ |
| Telur | khauti /kʰauti/ | — | བྱའི་མེན་ཏོག /tɕʰe mentok/ | — | — | སྒོང་རྡོག /ɡoŋdo/ | སྒོ་ང /sɡoŋa/ |
| Beruang | wam /wam/ | དྲེན་མོ /drenmo/ | དོམ /tʰom/ | — | — | དོམ /doːm/ | དོམ /dom/ |
| Kuda | ta /ta/ | རྟ /rta/ | རྟ /ta/ | རྟ /ta/ | རྟ /r̥ta/ | རྟ /ta/ | རྟ /rta/ |
| Rumah | me /mèː/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ནང /naŋ/ | ཁྱིམ /kʰim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕʰim/ | ཁྱིམ /kʰjim/ |
| Susu | ju /ɟu/ | འོ་མ /oma/ | འོ་མ /oma/ | ཨོམ /om/ | འོ་མ /oma/ | ཨོམ /ʔoːm/ | འོ་མ /oma/ |
| Garam | tsha /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰwa/ |
| Beras | mrâ /mraː/ | — | འབྲའ /ɖʐaː/ | — | — | ཆུམ /tɕʰum/ | འབྲས /bras/ |
| Besi | ca /tɕa/ | ལྕགས /ltʃaks/ | ལྕའ /tɕaː/ | ལྕགས /tɕaʔ/ | — | ལྕགས /tɕaːk/ | ལྕགས /ltɕaɡs/ |
| Makan | za /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /sa/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | བཟའ /bza/ |
| Minum | thung /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ |
| Tidur | dot /dot/ | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲɛː/ | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲɛː/ | ཉལ /ɲal/ |
| Satu | thê /tʰe/ | གཅིག /tɕik/ | ཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕiʔ/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕi/ | གཅིག /ɡtɕik/ |
| Dua | zon /zon/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས /ɲi/ | གཉིས་ /ɲiː/ | ངིས /ŋis/ | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས /ɡɲis/ |
| Tiga | sum /súm/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /xsum/ | གསུམ /súm/ | གསུམ /ɡsum/ |
| Empat | blè /blè/ | བཞི /ʒi/ | བཞི /ʑi/ | བཞི /ʑi/ | བཞི /bʒi/ | བཞི /ʑi/ | བཞི /bʑi/ |
| Lima | yanga /jaŋa/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /ɣa/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /lŋa/ |
| Seratus | gya /ɟa/ | བརྒྱ /rɡʲa/ | — | བརྒྱ /ɡʲɛ/ | བརྒྱ་གཅིག /bɡja tɕik/ | བརྒྱ /dʑa/ | བརྒྱ /brɡja/ |
| Halo | kuzu zangpo /kuzu zaŋpo/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | ཏ་ཤེས་ཏེ་ལེ /ʈʰaɕi tɕʰele/ | ཁམས་བཟང /kʰamsaŋ/ | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | སྐུ་གཟུགས་བཟང་པོ་ལ /kuzu zaŋpo la/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /bkra ɕis bde leɡs/ |
| Terima kasih | kadrinche /kadrintɕe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kaʈʰitɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuksrdʑe tɕʰe/ |
| Baik | lekpo /lekpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགམ /lɛm/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགས་ཤོམ /lekɕom/ | ཡག་པོ /jakpo/ |
| Merah | marpo /marpo/ | དམར་པོ /marpo/ | མར་རུ /maru/ | དམར་པོ /maːpu/ | དམར་པོ /marpo/ | དམརཔོ /maːp/ | དམར་པོ /dmar po/ |
| Putih | kharti /kʰarti/ | དཀར་པོ /kar po/ | དཀར་རུ /karu/ | དཀར་པོ /kaːpu/ | དཀར་པོ /kar po/ | དཀརཔོ /kaːp/ | དཀར་པོ /dkar po/ |
| Hitam | nyunti /ɲunti/ | ནག་པོ /nakpo/ | ནག་པུ /nakpu/ | — | ནག་པོ /naɡpo/ | གནགཔོ /nap/ | ནག་པོ /nag po/ |
| Hijau | ’ngunti /ŋunti/ | སྔོན་པོ /ŋonpo/ | ལྗང་སྨུ /dʑaŋmu/ | ལྗང་ཀུ /dʑaŋku/ | — | ཧོནམ /høm/ | ལྗང་ཁུ /ldʑaŋkʰu/ |
| Teh | ja /ɟa/ | — | ཇ /dʑa/ | ཇ /dʑa/ | ཇ /tɕa/ | ཇ /tɕa/ | ཇ /dʑa/ |
| Jeruk | tshalu /tsʰalu/ | — | — | — | — | — | — |
Buka peta interaktif: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.
Dibuat oleh Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Beranda LangMap