Tsoyaha
Bahasa Yuchi
Bahasa isolat
Bahasa Yuchi (juga Euchee; ISO 639-3: yuc) adalah bahasa isolat yang secara historis terkait dengan komunitas Yuchi di Amerika Serikat tenggara dan kini berpusat di Oklahoma. Orang Yuchi dipaksa pindah ke barat dari tanah leluhur selama relokasi abad ke-19, sedangkan sekolah berbahasa Inggris dan asimilasi menyebabkan peralihan bahasa berat. Generasi terakhir penutur lanjut usia yang memperolehnya sebagai bahasa pertama terus menyusut, tetapi angka tetap seperti “kurang dari lima” cepat usang: Proyek Bahasa Yuchi yang dipimpin komunitas bekerja dengan tetua yang tersisa dan melaporkan bahwa sebagian orang tua muda kembali membesarkan anak dengan Yuchi sebagai bahasa pertama. Bahasa ini memiliki pembedaan persona dan kelas nomina yang rumit, termasuk bentuk yang peka terhadap identitas sosial; tuturan laki-laki dan perempuan berbeda dalam pronomina tertentu dan bentuk lain. Materi komunitas menggunakan sistem tulis praktis berbasis Latin, sementara pengajaran menekankan kefasihan lisan, rekaman, imersi, dan penggunaan antargenerasi; Yuchi tidak berstatus resmi.
Tempat dituturkan
87 kata inti dalam bahasa Yuchi
Sumber
- Linn (2001) — A grammar of Euchee (Yuchi)
- Wagner (1934) — Yuchi
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa lain dalam klasifikasi yang sama: Bahasa isolat
| Arti | Bahasa Yuchi | Proto-Mongolik | Bahasa Khinalug | Bahasa Daur | Bahasa Wichita | Bahasa Andi | Bahasa Makasae |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | tse /tse/ | *usun /usun/ | хьу /xu/ | oso /oso/ | kicʔa /kitsʔa/ | лъен /ɬen/ | ira /ˈira/ |
| Api | ʼyati /ʔjati/ | *gal /ɡal/ | чӏаь /tʃʼæ/ | gali /ɡali/ | heːcʔa /heːtsʔa/ | цӏай /tsʼaj/ | ata /ˈata/ |
| Matahari | tso /tso/ | *naran /naran/ | ынкь /ɨnqʼ/ | nara /nara/ | saːkhirʔa /saːkʰiɾʔa/ | миллӏи /milːi/ | watu /ˈwatu/ |
| Bulan | shafa /ʃafa/ | *sara /sara/ | вацӏ /vatsʼ/ | sarūla /saruːla/ | waːh /waːh/ | борцӏцӏо /bortsʼːo/ | uru /ˈuru/ |
| Bintang | weʼyv /weʔjʌ̃/ | *hodun /hodun/ | пхунцӏ /pχuntsʼ/ | odə /odə/ | hiːkwirikʔa /hiːkʷiɾikʔa/ | цӏцӏа /tsʼːa/ | lekiluru /lekiluru/ |
| Malam | pado /pado/ | *söni /søni/ | сан /san/ | suni /suni/ | ckhaːrʔa /tskʰaːɾʔa/ | релъо /reɬo/ | maagamu /maaɡamu/ |
| Salju | sta /sta/ | *časun /tʃasun/ | ккыза /kːɨza/ | čas /tʃas/ | hiraːʔa /hiɾaːʔa/ | анзи /anzi/ | — |
| Ibu | ditsehæ /ditsehæ/ | *eke /eke/ | даьдаь /dædæ/ | ewe: /eweː/ | eciyeːh /etsijeːh/ | ила /ila/ | ina /ˈina/ |
| Ayah | dzetʼe /dzetʼe/ | *ečige /etʃiɡe/ | бый /bɨj/ | ečige /etʃiɡe/ | taːtah /taːtah/ | има /ima/ | baba /ˈbaba/ |
| Saya | di /di/ | *bi /bi/ | зы /zɨ/ | bi /bi/ | nacʔih /natsʔih/ | ден /dẽ/ | ani /ani/ |
| Kamu | tse /tse/ | *či /tʃi/ | вы /vɨ/ | sí /si/ | nasʔih /nasʔih/ | мин /min/ | ai /ai/ |
| Kita | ʼõdi / nõdi /ʔõdi / nõdi/ | *bida / *ba /bida / ba/ | кин / йир /kʰin / jir/ | bide / ba: /bide / baː/ | — /—/ | илӏил /itɬʼil/ | fi / ini /fi / ini/ |
| Nama | tiʼe /tiʔe/ | *nere /nere/ | цӏу /tsʼu/ | nera /nera/ | hissaːrʔa /hissaːɾʔa/ | цӏер /tsʼeːr/ | nai /nai/ |
| Mata | gochi /ɡotʃʰi/ | *nidün /nidyn/ | пил /pʰil/ | nid /nid/ | kirikʔa /kiɾikʔa/ | гьаркӏо /harkʼo/ | nana /ˈnana/ |
| Gigi | kẽ /kẽ/ | *sidün /sidyn/ | цулоз /tsuloz/ | sídə /sidə/ | aːkʔa /aːkʔa/ | сол /sol/ | wasi /wasi/ |
| Lidah | kʼẽka /kʼẽka/ | *kelen /kelen/ | мицӏ /mitsʼ/ | keli /keli/ | hacʼa /hatsʔa/ | мицӏцӏи /mitsʼːi/ | ipi /ipi/ |
| Tangan | weʼothæ /weʔotʰæ/ | *gar /ɡar/ | кул /kʰul/ | gari /ɡari/ | iskʔa /iskʔa/ | рекьа /rekʼa/ | tana /ˈtana/ |
| Kaki | wedithæ /weditʰæ/ | *köl /køl/ | анк /ankʰ/ | kuli /kuli/ | asʔa /asʔa/ | чукӏа /tʃukʼa/ | iti /ˈiti/ |
| Hati | wethæ /wetʰæ/ | *ǰirüken /dʒiryken/ | унг /uŋɡ/ | ǯurəgə /dʒurəɡə/ | sikicʔa /sikitsʔa/ | рокӏо /rokʼo/ | — /—/ |
| Tulang | weshʼe /weʃʼe/ | *yasun /jasun/ | инкӏ /inkʼ/ | yas /jas/ | kiːsʔa /kiːsʔa/ | рокьи /rotɬʼi/ | sapa /ˈsapa/ |
| Darah | wi /wi/ | *čisun /tʃisun/ | пӏи /pʼi/ | čos /tʃos/ | waːckicʔa /waːtskitsʔa/ | гьин /hin/ | wai /wai/ |
| Cinta | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Pohon | ʼya /ʔja/ | *modun /modun/ | вишаь /viʃæ/ | mo:də /moːdə/ | tiyaːhkw /tijaːhkʷ/ | рикьва /riqʷːa/ | ate /ˈate/ |
| Anjing | dzene /dzene/ | *nokai /nokai/ | пхра /pχra/ | nogə /noɡə/ | kiciyeːh /kitsijeːh/ | хвай /χʷaj/ | defa /ˈdɛfa/ |
| Kucing | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Ikan | shu /ʃu/ | *ǰigasu /dʒiɡasu/ | балыгъ /balɨʁ/ | ǯagusa /dʒaɡusa/ | kaːcʔa /kaːtsʔa/ | хвами /χwami/ | seumeti /seumeti/ |
| Rumah | yufa /jufa/ | *ger /ɡer/ | цӏва /tsʼwa/ | geri /ɡeri/ | akhaːrʔa /akʰaːɾʔa/ | хъоро /qʼoro/ | oma /ˈoma/ |
| Makan | gothlæ /ɡoɬæ/ | *ide- /ide/ | кьандаь /qʼandæ/ | idə- /idə/ | kaʔac /kaʔats/ | икъвин /iqʷːin/ | nawa /ˈnawa/ |
| Minum | pʼe /pʼe/ | *uu- /uu/ | цуври /tsuvri/ | o: /oː/ | kikʔa /kikʔa/ | игьин /ihin/ | gehe /ˈɡɛhɛ/ |
| Satu | hitʼe /hitʼe/ | *nigen /nigen/ | са /sa/ | nəka /nəka/ | chiʔass /tsʰiʔass/ | цеб /tseb/ | u /ʔu/ |
| Dua | nõwe /nõwe/ | *koyar /kojar/ | кӏу /kʼu/ | hoira /hoira/ | wic /wits/ | чӏеди /tʃʼedi/ | lolae /loˈlae/ |
| Tiga | nǫkæ /nõkæ/ | *gurban /ɡurban/ | пшва /pʃʷa/ | guarwe /ɡuarwe/ | taw /taw/ | лъобгу /ɬobɡu/ | lolitu /lolitu/ |
| Lima | chʼwahe /tʃʼwahe/ | *tabun /tabun/ | пхьу /pxu/ | ta:w /taːw/ | — | иншдугу /inʃːduɡu/ | lima /lima/ |
| Halo | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Terima kasih | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Baik | sæle /sæle/ | *sajin /sajin/ | ксан /ksan/ | sain /sain/ | acs /atss/ | шув /ʃuv/ | rau /rau/ |
| Merah | tshyathla /tsʰjaɬa/ | *hulaɣan /hulaɣan/ | ццыма /tsɨma/ | ulān /ulaːn/ | kwhaːc /kʷʰaːts/ | гьири /hiri/ | imiri /imiri/ |
Buka peta interaktif: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.
Dibuat oleh Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Beranda LangMap