Luwili
Luvio
indoeuropeo (anatolica) · varietà storica / nascosta
Il luvio era una lingua indoeuropea del ramo anatolico, strettamente imparentata con l’ittita e attestata dal XVI al VII secolo a.C. in Anatolia e nella Siria settentrionale. È tramandato in due tradizioni scritte: il luvio cuneiforme compare soprattutto in brani e tavolette degli archivi ittiti, mentre il luvio geroglifico usa la scrittura geroglifica anatolica indigena, priva di relazione con i geroglifici egizi. Dopo la caduta dell’Impero ittita intorno al 1200 a.C., le iscrizioni geroglifiche continuarono negli stati dell’età del ferro, tra cui Karkemish, Melid e Tabal, fino all’espansione assira del VII secolo a.C. La scoperta della bilingue luvio-fenicia a Karatepe nel 1947 aiutò la decifrazione, e la revisione delle letture dei segni negli anni Settanta stabilì con maggiore sicurezza che i testi geroglifici registravano il luvio.
Dove si parla
87 parole essenziali in luvio
Fonti
- Melchert (2003) The Luwians
- Hawkins (2000) Corpus of Hieroglyphic Luwian Inscriptions
- Glottolog: luwi1235
Parole a confronto
Confronto con lingue della stessa classificazione: indoeuropeo (anatolica)
| Significato | Luvio | Frigio | Meroitico | Venetico | Persiano antico | Messapico | Falisco |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acqua | wār /waːr/ | bedu /ˈbedu/ | 𐦠𐦶 /ato/ | ouriom /ˈouriom/ | 𐎠𐎱 /aːpi/ | — /—/ | — /—/ |
| Fuoco | pāḫur /ˈpaːxur/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | 𐎠𐎫𐎼 /aːtar/ | — /—/ | — /—/ |
| Sole | 𔖖𔓚 /ˈtiwad/ | — /—/ | 𐦨𐦯 /ˈmasa/ | — /—/ | 𐏃𐎢𐎺𐎼 /huwar/ | — /—/ | — /—/ |
| Luna | 𔓜𔒄𔗦 /ˈarmas/ | masê /maˈseː/ | — /—/ | — /—/ | 𐎶𐎠𐏃 /maːha/ | — /—/ | — /—/ |
| Stella | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | 𐎿𐎫𐎠𐎼 /staːra/ | — /—/ | — /—/ |
| Notte | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | 𐎧𐏁𐎱 /xʃapa/ | — /—/ | — /—/ |
| Terra | tiyamma- /tijamma/ | — | — | — | 𐎲𐎢𐎷𐎡 /buːmi/ | — | — |
| Pietra | assu- /ˈasːu/ | — | — | — | 𐎠𐎰𐎥 /aθaŋɡa/ | — | — |
| Montagna | watti- /ˈwatːi/ | — | — | — | 𐎣𐎢𐎳 /kaufa/ | — | — |
| Madre | anni- /ˈanni/ | mater /ˈmater/ | — /—/ | matur /ˈmatur/ | 𐎶𐎠𐎫𐎼 /maːtar/ | — /—/ | mate /ˈmate/ |
| Padre | 𔐞𔑣𔓯𔗔 /ˈtadis/ | atas /aˈtas/ | — /—/ | — /—/ | 𐎱𐎡𐎫𐎠 /pitaː/ | ana /ˈana/ | pater /ˈpater/ |
| Figlia | duttariyati- /ˈdutːarijati/ | — | — | — | — | bilia /ˈbilia/ | filea /ˈfilea/ |
| Io | 𔐀 /ˈamu/ | az /az/ | — /—/ | eχo /ˈexo/ | 𐎠𐎭𐎶 /adam/ | — /—/ | eko /ˈeko/ |
| Tu | tu /tu/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | 𐎬𐎢𐎺𐎶 /tuvam/ | — /—/ | tu /tuː/ |
| Noi | anzāš /ˈantsaːs/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | 𐎺𐎹𐎶 /vajam/ | — /—/ | — /—/ |
| Nome | 𔐓𔓇𔒄𔖪 /ˈalamantsa/ | onoman /ˈonoman/ | — /—/ | — /—/ | 𐎴𐎠𐎶 /naːma/ | — /—/ | nomen /ˈnomen/ |
| Persona | ziti- /ˈtsiti/ | — | — | — | 𐎶𐎼𐎫𐎡𐎹 /martija/ | — | — |
| Testa | ḫarmaḫi- /ˈxarmaxi/ | — | — | — | — | — | — |
| Occhio | tawi- /ˈtawi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | 𐏂𐏁𐎶𐎴 /tʃaʃman/ | — /—/ | — /—/ |
| Orecchio | tummant- /ˈtumːant/ | — | — | — | 𐎥𐎢𐏁 /ɡauʃa/ | — | — |
| Bocca | āssa- /ˈaːsːa/ | — | — | — | — | — | — |
| Dente | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Lingua | lāli- /ˈlaːli/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | 𐏃𐏀𐎠𐎴𐎶 /hizaːnam/ | — /—/ | — /—/ |
| Mano | 𔑁𔓯𔑶𔖸 /ˈistri/ | zeira /ˈzeːra/ | — /—/ | — /—/ | 𐎭𐎿𐎫 /dasta/ | — /—/ | — /—/ |
| Piede | pāta- /ˈpaːta/ | petes /ˈpetes/ | 𐦯𐦴 /ˈsata/ | — | 𐎱𐎠𐎭 /paːda/ | — | — |
| Cuore | zārt- /tsaːrt/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | 𐏀𐎼𐎭 /zard/ | — /—/ | — /—/ |
| Osso | ḫāssa- /ˈxaːsːa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Sangue | āšḫar- /ˈaːsxar/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Amore | azza- /ˈatsːa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | 𐎳𐎼𐎡𐎹 /frija/ | — /—/ | — /—/ |
| Albero | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Cane | zuwana- /tsuˈwana/ | kan /kan/ | 𐦥𐦬𐦡 /wal/ | — /—/ | 𐎿𐎱𐎣 /spaka/ | — /—/ | — /—/ |
| Gatto | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Pesce | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Cavallo | azzu- /ˈatsːu/ | — | — | ekvon /ˈekwon/ | 𐎠𐎿 /asa/ | — | — |
| Casa | 𔔙𔐤𔖪 /ˈparnantsa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | 𐎶𐎠𐎴𐎡𐎹 /maːnija/ | — /—/ | — /—/ |
| Miele | malli- /ˈmalːi/ | — | — | — | — | — | — |
| Vino | maddu- /ˈmatːu/ | — | — | — | — | — | uinom /ˈwiːnom/ |
| Mangiare | ad- /ad/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | 𐎧𐎼 /xar/ | — /—/ | — /—/ |
| Bere | ū- /uː/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | 𐎱𐎠 /paː/ | — /—/ | pipafo /ˈpipafoː/ |
| Uno | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | 𐎠𐎡𐎺 /aiwa/ | — /—/ | oinos /ˈoi̯nos/ |
| Due | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | 𐎯𐎢𐎺 /duva/ | — /—/ | duo /ˈduo/ |
| Tre | tarri- /ˈtarːi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | 𐎨𐎡𐏂 /θraja/ | — /—/ | — /—/ |
| Quattro | māuwa- /ˈmaːuwa/ | — | — | — | — | — | — |
| Cinque | panta /ˈpanta/ | — | — | — | — | — | — |
| Ciao | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Grazie | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Buono | 𔖢 /ˈwaːsu/ | — /—/ | 𐦨𐦬𐦣 /ˈmalu/ | — /—/ | 𐎴𐎡𐎲 /naiba/ | — /—/ | duenom /ˈduenom/ |
| Nuovo | nāwa- /ˈnaːwa/ | — | — | — | — | — | — |
| Rosso | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
Apri la mappa interattiva: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Parte di LangMap — un progetto di visualizzazione linguistica. Questo è un riepilogo statico e scansionabile; le mappe interattive offrono audio di pronuncia, filtri e una vista globo.
Realizzato da Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Home LangMap