བལ་ཏི་སྐད
Балти
сино-тибетская семья (тибето-бирманская ветвь, бодская, тибетская, западная — ладакхско-балтийская подгруппа)
Балти — западнотибетский язык Гилгит-Балтистана (Пакистан) и Каргил-Ладакха (Индия). Балти преимущественно мусульмане-шииты и образуют одну из крупнейших тибетоязычных общин за пределами этнического Тибета, причём историческое княжество Балти (Скарду) было ключевым узлом на торговых путях Шёлкового пути / Каракорума. Балти сохраняет классическую тибетскую систему гласных и многие архаичные черты, утраченные в центральнотибетском (bo). Сегодня тибетское письмо используется в литургических и культурных целях, однако балти на персо-арабском письме является стандартом для повседневного письма и образования в Пакистане. С лингвистической точки зрения балти — одна из западных архаичных тибетских разновидностей, сохраняющая начальные консонантные кластеры ʔo, ʁc и т. д., которые упростились в лхасском тибетском.
Где на нём говорят
Балти — основные слова (87)
Источники
Сравнение слов
Сравнение с родственными языками: сино-тибетская семья (тибето-бирманская ветвь, бодская, тибетская, западная — ладакхско-балтийская подгруппа)
| Значение | Балти | Ладакхи | Классический тибетский | Шерпский | Литургический классический тибетский | Сиккимский | Дзонгха |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ |
| Огонь | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /mi/ | མེ /mi/ |
| Солнце | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲimə/ | ཉིམ /ɲim/ | ཉིམ /ɲim/ |
| Луна | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /lzawa/ | ཟླ་བ /zlaba/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /tawa/ | ཟླ་བོ /dau/ | ཟླ་བ /dau/ |
| Звезда | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /kaːma/ | སྐར་མ་ /kaːma/ | སྐརམ /kaːm/ |
| Ночь | མཚན /tsʰan/ | མཚན /tsʰen/ | མཚན་མོ /mtsʰanmo/ | ནུབ /nup/ | མཚན་མོ /tsʰɛ̃mo/ | ཕྱི་རུ /pʰiru/ | ནུབ་མོ /numu/ |
| Дождь | ཆར་པ /tʃʰarpa/ | ཆར་པ /tʃʰarpa/ | ཆར་པ /tɕʰarpa/ | ཆར་པ /tɕʰarwa/ | ཆར་པ /tɕʰaːpa/ | ཆར་པོ /tɕʰaːp/ | ཆརཔ /tɕʰaːp/ |
| Снег | ཁ་བ /kʰawa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ་བ /kʰaba/ | ཁ་བ /kʰawa/ | ཁ་བ /kʰawa/ | ཁ་བོ /kʰau/ | ཁཝ /kʰau/ |
| Ветер | རླུང /r̥luŋ/ | རླུང /l̥uŋ/ | རླུང /rluŋ/ | རླུང /luŋ/ | རླུང /luŋ/ | རླུང /luŋ/ | རླུང /luŋ/ |
| Земля | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ |
| Камень | རྡོ /rdo/ | རྡོ /rdo/ | རྡོ /rdo/ | རྡོ /do/ | རྡོ /to/ | རྡོ /do/ | རྡོ /do/ |
| Гора | རི /ri/ | རི /ri/ | རི /ri/ | རི /ri/ | རི /ʐi/ | — | རི /ri/ |
| Мать | ཨ་མོ /amo/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨམ /am/ | ཨ་མ /ama/ |
| Отец | ཨ་ཏ /ata/ | ཨ་བ /aba/ | ཕ /pʰa/ | ཨ་པ /apa/ | ཡབ /jap/ | ཨ་པོ /apo/ | ཨ་པ /apa/ |
| Дочь | བུ་མོ /bumo/ | བུ་མོ /bomo/ | བུ་མོ /bumo/ | བུ་མོ /bumo/ | བུ་མོ /pʰumo/ | བུམ /bum/ | བུམོ /bum/ |
| Я | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང་ /ŋa/ | ང /ŋa/ |
| Ты | ཁྱང /kʰjaŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ | ཁྱོད /kʰjod/ | ཁྱེད་རང /kʰeraŋ/ | ཁྱོད /tɕʰø/ | ཆོད /tɕʰøʔ/ | ཁྱོད /tɕʰø/ |
| Мы | ང་ཏང /ŋataŋ/ | ང་ཞ /ŋaʒa/ | ངེད /ŋed/ | བདག་པུ / ངིད་རང /dakpu / ɲiraŋ/ | ངེད /ŋed/ | ང་ཅག་ /ŋatɕaʔ/ | ང་བཅས /ŋatɕe/ |
| Имя | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང་ /miŋ/ | མིང /meŋ/ |
| Человек | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ |
| Голова | མགོ /ɡo/ | མགོ /ɡo/ | མགོ /mɡo/ | མགོའ /ɡoː/ | མགོ /ko/ | མགོ /ɡo/ | མགུ་ཏོ /ɡuto/ |
| Глаз | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mi/ | མིག /mik/ | མིག་ཏོ /mito/ |
| Ухо | རྣ་བ /naba/ | ནམ་ཅོག /namtɕok/ | རྣ་བ /rnaba/ | ཨ་མཆོག /amtɕʰok/ | རྣ་བ /nawa/ | — | རྣམ་ཅོག /namtɕo/ |
| Нос | སྣ /sna/ | སྣ /sna/ | སྣ /sna/ | སྣ /na/ | སྣ /na/ | སྣ /n̥a/ | ལྷ་པ /ɬapa/ |
| Рот | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ |
| Зуб | སོ /so/ | སོ /so/ | སོ /so/ | ས /sa/ | སོ /so/ | སོ /so/ | སོ /so/ |
| Язык | ལྕེ /ltʃe/ | ལྕེ /ltʃe/ | ལྕེ /ltɕe/ | ལྕེ་ལ /tɕelak/ | ལྕེ /tɕe/ | ལྕེ /tɕe/ | ལྕེ /tɕe/ |
| Рука | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་ཀོ /lako/ | ལགཔ /lap/ |
| Ступня | རྐང་མ /kaŋma/ | རྐང་པ /skaŋpa/ | རྐང་པ /rkaŋpa/ | རྐང་པ /kaŋba/ | རྐང་པ /kaŋpa/ | རྐངམ /kaːm/ | རྐངམ /káːm/ |
| Сердце | སྙིང /sniŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /sɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | ཧིང /hiŋ/ |
| Кость | རུས་པ /ruspa/ | རུས་པ /ruspa/ | རུས་པ /ruspa/ | རུས་པ /rupa/ | རུས་པ /ruspa/ | རུས་པ /rupa/ | རུ་ཏོག /ruːto/ |
| Кровь | ཁྲག /kʰraq/ | ཁྲག /kʰraq/ | ཁྲག /kʰraɡ/ | ཁྲག /ʈʂʰaʔ/ | ཁྲག /ʈʂʰa/ | ཁྱག /kʰjaʔ/ | ཁྲག /ʈʰaː/ |
| Любовь | དགའ་བ /ɡaba/ | དགའ /ɡa/ | དགའ་བ /dɡaba/ | བློ་ཆོ /lotɕʰo/ | བྱམས་པ /tɕʰampa/ | དགའ /ɡa/ | དགའ་བ /ɡawa/ |
| Дерево | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ʃiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | སྡོང་པོ /dompo/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ |
| Собака | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰji/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /cʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | རོ་ཁྱི /rotɕʰi/ |
| Кошка | བྱི་ལ /bjila/ | བྱི་ལ /pila/ | བྱི་ལ /bjila/ | བྱི་ལ /bila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལི /ptɕili/ |
| Рыба | ཉ /ɲo/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ |
| Птица | བྱ /bja/ | བྱ /bja/ | བྱ /bja/ | བྱ /tɕʰa/ | བྱ /tɕʰa/ | བྱ /bja/ | བྱ /ptɕa/ |
| Лошадь | རྟ /r̥ta/ | རྟ /rta/ | རྟ /rta/ | རྟ /ta/ | རྟ /ta/ | རྟ /ta/ | རྟ /ta/ |
| Дом | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /kʰjim/ | ནང /naŋ/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /kʰim/ | ཁྱིམ /tɕʰim/ |
| Молоко | འོ་མ /oma/ | འོ་མ /oma/ | འོ་མ /oma/ | འོ་མ /oma/ | འོ་མ /oma/ | ཨོམ /om/ | ཨོམ /ʔoːm/ |
| Соль | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰwa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ |
| Книга | ཤོག་བུ /ʃoɡbu/ | ཀི་དེབ /kideb/ | དཔེ་ཆ /dpe tɕʰa/ | ཀི་ཏབ /kitap/ | དཔེ་ཆ /pe tɕʰa/ | དེབ /dep/ | ཀི་ལྟབ /kitap/ |
| Есть | ཟ /za/ | ཟ /za/ | བཟའ /bza/ | ཟ /za/ | བཟའ /sa/ | ཟ /sa/ | ཟ /za/ |
| Пить | ཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ |
| Спать | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲɛː/ | ཉལ /ɲɛː/ | ཉལ /ɲɛː/ |
| Один | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /ɡtɕik/ | ཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕi/ | གཅིག /tɕiʔ/ | གཅིག /tɕi/ |
| Два | ངིས /ŋis/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས /ɡɲis/ | གཉིས /ɲi/ | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས་ /ɲiː/ | གཉིས /ɲiː/ |
| Три | གསུམ /xsum/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /ɡsum/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /súm/ |
| Четыре | བཞི /bʒi/ | བཞི /ʒi/ | བཞི /bʑi/ | བཞི /ʑi/ | བཞི /ɕi/ | བཞི /ʑi/ | བཞི /ʑi/ |
| Пять | ལྔ /ɣa/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /lŋa/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /ŋa/ |
| Сто | བརྒྱ་གཅིག /bɡja tɕik/ | བརྒྱ /rɡʲa/ | བརྒྱ /brɡja/ | — | བརྒྱ /ca/ | བརྒྱ /ɡʲɛ/ | བརྒྱ /dʑa/ |
| Привет | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /bkra ɕis bde leɡs/ | ཏ་ཤེས་ཏེ་ལེ /ʈʰaɕi tɕʰele/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /ʈʂəɕi tele/ | ཁམས་བཟང /kʰamsaŋ/ | སྐུ་གཟུགས་བཟང་པོ་ལ /kuzu zaŋpo la/ |
| Спасибо | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuksrdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kaʈʰitɕʰe/ |
| Хороший | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགམ /lɛm/ | ལེགས་ཤོམ /lekɕom/ |
| Новый | གསར་པ /sarpa/ | སོ་མ /soma/ | གསར་པ /ɡsarpa/ | གསམ་པ /samba/ | གསར་པ /saːpa/ | — | གསརཔ /saːp/ |
| Красный | དམར་པོ /marpo/ | དམར་པོ /marpo/ | དམར་པོ /dmar po/ | མར་རུ /maru/ | དམར་པོ /maː po/ | དམར་པོ /maːpu/ | དམརཔོ /maːp/ |
| Белый | དཀར་པོ /kar po/ | དཀར་པོ /kar po/ | དཀར་པོ /dkar po/ | དཀར་རུ /karu/ | དཀར་པོ /kaː po/ | དཀར་པོ /kaːpu/ | དཀརཔོ /kaːp/ |
| Чёрный | ནག་པོ /naɡpo/ | ནག་པོ /nakpo/ | ནག་པོ /nag po/ | ནག་པུ /nakpu/ | ནག་པོ /nako/ | — | གནགཔོ /nap/ |
| Чай | ཇ /tɕa/ | — | ཇ /dʑa/ | ཇ /dʑa/ | ཇ /tɕʰa/ | ཇ /dʑa/ | ཇ /tɕa/ |
Открыть интерактивную карту: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Часть LangMap — проекта визуализации языков. Это статическое, индексируемое резюме; интерактивные карты предлагают аудио произношения, фильтры и вид глобуса.
Автор Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Главная LangMap