Akan
Kiakan
Niger-Kongo (Kwa)
Pia hujulikana kama: Akan, Twi
Kiakan (Kiwi/Kifante) ni lugha asilia kubwa zaidi ya Ghana, inajumuisha lahaja kadhaa zinazoeleweka kati ya watumiaji kama Kiasante-Kitwi, Kiakuapem-Kitwi na Kifante. Ina mfumo wa toni mgumu na maungano ya vokali yatokanayo na ATR.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kiakan
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Niger-Kongo (Kwa)
| Maana | Kiakan | Kinzima | Kibaoulé | Kiga | Kiadangme | Kiewe | Kilardil |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | nsuo /nsuo/ | nzule /nzule/ | nzue /nzue/ | nu /nu/ | nyu /ɲu/ | tsi /tsi/ | nguka /ŋuka/ |
| Moto | ogya /odʑa/ | sinya /sinja/ | sin /sĩ/ | la /la/ | la /la/ | dzo /dzo/ | nyuda /ɲuda/ |
| Jua | owia /owia/ | ewia /ewia/ | wia /wia/ | hulu /hulu/ | hyɛ /çɛ/ | ɣe /ɣe/ | warrka /waɾka/ |
| Mwezi | ɔsrane /ɔsrane/ | siane /sjane/ | anglo /aŋlo/ | ŋɔɔŋmɔ /ŋɔɔŋmɔ/ | nyɔnyɔɛ /ɲɔɲɔɛ/ | ɣleti /ɣleti/ | kirdikir /kiɖikir/ |
| Nyota | nsoromma /n̩sòròmmá/ | nzonlenle /nzɔnlɛnlɛ/ | nzraama /nzraːma/ | ŋulami /ŋùlámi/ | ŋulami /ŋulami/ | ɣletivi /ɣletivi/ | kuwa thungal /kuwa θuŋal/ |
| Usiku | anadwo /anadwo/ | nɔzo /nɔzo/ | kɔnguɛ /kɔŋɡʷɛ/ | nyɔŋ /ɲɔŋ/ | nyɔmi /ɲɔmi/ | zã /zã/ | nata /nata/ |
| Mvua | osu /oˈsu/ | ezule /ezule/ | — | nugbɔ /nuˈɡbɔ/ | hiɔmi /hiɔmi/ | tsidzadza /tsidzadza/ | — |
| Theluji | sukyerɛmma /sutɕɪrɛmma/ | ezukɔtweaba /ezukɔtweaba/ | — | snoo /snoː/ | snoo /snoː/ | sno /sno/ | — |
| Upepo | mframa /mframa/ | anwoma /anwoma/ | aunngban /aũŋɡbã/ | kɔɔyɔɔ /kɔːjɔː/ | kɔɔhiɔ /kɔːhiɔ/ | aya /aja/ | — |
| Udongo | asase /asase/ | azɛlɛ /azɛlɛ/ | asiɛ /asiɛ/ | shikpɔŋ /ʃikpɔŋ/ | zugba /zuɡba/ | anyigba /aɲiɡba/ | — |
| Jiwe | ɔboɔ /ɔˈboɔ/ | bolɛ /bolɛ/ | yɛbuɛ /jɛbuɛ/ | tɛ /tɛ/ | tɛ /tɛ/ | kpe /kpe/ | — |
| Mlima | bepɔ /bepɔ/ | boka /boka/ | oka /oka/ | gɔŋ /ɡɔŋ/ | yoku /joku/ | to /to/ | — |
| Bahari | ɛpo /ɛpo/ | nyevile /ɲevile/ | jenvie /dʒẽvie/ | ŋshɔ /ŋʃɔ/ | wo /wo/ | atsiaƒu /atsiaɸu/ | — |
| Mama | ɛna /ɛna/ | enwo /enwo/ | nin /nĩ/ | nyɛ /ɲɛ/ | nyɛ /ɲɛ/ | dada /dada/ | ngama /ŋama/ |
| Baba | agya /adʑa/ | papa /papa/ | si /si/ | tsɛ /tsɛ/ | tsɛ /tsɛ/ | fofo /fofo/ | kantha /kan̪t̪a/ |
| Binti | ɔbabaa /ɔbabaː/ | ra raalɛ /ra raːlɛ/ | ba bla /ba bla/ | biyoo /bijoː/ | biyo /bijo/ | vinyɔnu /viɲɔnu/ | — |
| Mimi | me /mɪ̀/ | me /mè/ | min /mĩ́/ | mi /mì/ | i /i/ | nye /ɲɛ/ | ngada /ŋada/ |
| Wewe | wo /wʊ̀/ | wɔ /wɔ/ | wɔ /wɔ/ | bo /bo/ | mo /mo/ | wò /wò/ | nyingki /ɲiŋki/ |
| Sisi | yɛn /jɛ̀n/ | yɛ /jɛ̀/ | ye /je/ | wɔ /wɔ̀/ | wɔ /wɔ/ | mí /mí/ | ngakuli / nyali /ŋakuli / ɲali/ |
| Jina | din /dín/ | duma /duma/ | dunman /dũmã/ | gbɛi /ɡbɛ́i/ | biɛ /biɛ/ | ŋkɔ /ŋkɔ/ | nyunda /ɲunda/ |
| Mtu | onipa /onipa/ | sonla /sonla/ | sran /srã/ | gbɔmɔ /ɡbɔmɔ/ | nɔmlɔ /nɔmlɔ/ | ame /ame/ | — |
| Kichwa | etire /etire/ | ti /ti/ | ti /ti/ | yitso /jitso/ | yi /ji/ | ta /ta/ | — |
| Jicho | aniwa /aniwa/ | anye /anje/ | nyinma /ɲĩmã/ | hiŋmɛi /hiŋmɛi/ | hiŋmɛ /hiŋmɛ/ | ŋku /ŋku/ | kuwa /kuwa/ |
| Sikio | aso /aso/ | anzo /anzo/ | su /su/ | toi /toi/ | toi /toi/ | to /to/ | — |
| Pua | hwene /ʍene/ | bonyi /boɲi/ | bue /bue/ | gugɔŋ /ɡuɡɔŋ/ | gugwɔ /ɡuɡwɔ/ | ŋɔti /ŋɔti/ | — |
| Mdomo | ano /ano/ | nloa /nloa/ | nuan /nuã/ | naa /naː/ | nya /ɲa/ | nu /nu/ | — |
| Jino | ɛse /ɛse/ | ɛjele /ɛdʒele/ | je /dʒe/ | nyɛnyoŋ /ɲɛɲoŋ/ | luŋu /luŋu/ | aɖu /aɖu/ | kadma leman /kadma leman/ |
| Ulimi | tɛkrɛma /tɛkrɛma/ | ɛtɛfima /ɛtɛfima/ | taaman /taːmã/ | lilɛi /lilɛi/ | lilɛ /lilɛ/ | aɖe /aɖe/ | jalda leman /dʒalda leman/ |
| Mkono | nsa /nsa/ | ɛsa /ɛsa/ | sa /sa/ | nine /nine/ | nine /nine/ | asi /asi/ | marlda /maɭda/ |
| Mguu | nan /nan/ | gyakɛ /ɡʲakɛ/ | ja /dʒa/ | nane /nane/ | nane /nane/ | afɔ /àfɔ̀/ | jaa /dʒaː/ |
| Moyo | akoma /akoma/ | ahonle /ahonle/ | anwlɛn /ãwlɛ̃/ | tsui /tsui/ | tsui /tsui/ | dzi /dzi/ | bulja /buldʒa/ |
| Mfupa | dompe /dompe/ | bowule /bowule/ | owie /owie/ | wu /wu/ | wu /wu/ | ƒu /ɸu/ | kadma /kadma/ |
| Damu | mogya /moɡʲa/ | mogya /moɡʲa/ | mmoja /mːodʒa/ | lá /lá/ | muɔ /muɔ/ | ʋu /ʋu/ | kanda /kanda/ |
| Kinyesi | ebin /ebin/ | ebinli /ebinli/ | wakasu /wakasu/ | wamɔ /wamɔ/ | fĩ /fĩ/ | afɔdzi /afɔdzi/ | — |
| Upendo | ɔdɔ /ɔdɔ/ | ɛlɔlɛ /ɛlɔlɛ/ | klo /klo/ | suɔmɔ /suɔmɔ/ | suɔmi /suɔmi/ | lɔ̃lɔ̃ /lɔ̃lɔ̃/ | — /—/ |
| Mti | dua /dua/ | baka /baka/ | waka /waka/ | tso /tso/ | tso /tso/ | ati /ati/ | thungal /θuŋal/ |
| Mbwa | kraman /kraman/ | kraman /kraman/ | alua /alua/ | gbei /ɡbei/ | gbe /ɡbe/ | avu /avu/ | ngawa /ŋawa/ |
| Paka | agyinamoa /adʑinamoa/ | agyinamoa /adʑinamoa/ | bisua /bisua/ | adi /adi/ | adi /adi/ | dadi /dadi/ | — /—/ |
| Samaki | apataa /apataː/ | fɛlɛ /fɛlɛ/ | jue /dʒue/ | loo /loː/ | lo /lo/ | tɔmelã /tɔmelã/ | yaka /jaka/ |
| Ndege | anoma /aˈnoma/ | anloma /anloma/ | anunman /anũmã/ | loofɔlɔ /loːfɔlɔ/ | lohwe pɛlitsɛ /lohwe pɛlitsɛ/ | xevi /xeʋi/ | — |
| Kipepeo | afofantɔ /afofantɔ/ | ɛbolakɔlɛ /ɛbolakɔlɛ/ | abɛbɛ /abɛbɛ/ | abei /abei/ | kutu /kutu/ | kpakpaluʋui /kpakpaluʋui/ | — |
| Yai | kosua /kosua/ | kolonvia /kolonvia/ | klenzua /klẽzua/ | wuɔ /wuɔ/ | hlui /hlui/ | koklozi /koklozi/ | — |
| Farasi | ɔpɔnkɔ /ɔpɔŋkɔ/ | ɛkpɔnwɔ /ɛkpɔnwɔ/ | nnɛn kpanngɔ /nːɛ̃ kpãŋɡɔ/ | okpɔŋɔ /okpɔŋɔ/ | okpɔŋɔ /okpɔŋɔ/ | sɔ /sɔ/ | — |
| Nyumba | efie /efie/ | suakɛ /suakɛ/ | sua /sua/ | shia /ʃia/ | we /we/ | aƒe /aɸe/ | ngambirr /ŋambir/ |
| Maziwa | nufusu /nufusu/ | nyɛfonzule /ɲɛfonzule/ | nɔnnɔn /nɔ̃nɔ̃/ | fufɔ /fufɔ/ | nyɔ nyu /ɲɔ ɲu/ | notsi /notsi/ | — |
| Asali | ɛwoɔ /ɛwoɔ/ | wolɛ /wolɛ/ | awɛma nzue /awɛma nzue/ | wo /wo/ | hwo /hwo/ | anyitsi /aɲitsi/ | — |
| Chumvi | nkyene /ntɕene/ | ngyenle /ndʑenle/ | njin /ndʒĩ/ | ŋo /ŋo/ | ŋo /ŋo/ | dze /dze/ | — |
| Mvinyo | bobesa /bobesa/ | nwanye /nwaɲe/ | duvɛn /duvɛ̃/ | wain /wain/ | wai /wai/ | wain /wain/ | — |
| Mchele | ɛmo /ɛmo/ | awule /awule/ | awie /awie/ | omɔ /omɔ/ | omɔ /omɔ/ | mɔlu /mɔlu/ | — |
| Chuma | dadeɛ /dadeɛ/ | bulalɛ /bulalɛ/ | blalɛ /blalɛ/ | dade /dade/ | dade /dade/ | ga /ɡa/ | — |
| Gurudumu | ntwahonan /ntwahonan/ | ehwili /ehwili/ | kondokaa /kondokaː/ | shwiili /ʃwiːli/ | tlɔɔke nane /tlɔːke nane/ | afɔti /afɔti/ | — |
| Hariri | serekye /seretɕe/ | selekye /seletɕe/ | — | seda /seda/ | seda /seda/ | seda /seda/ | — |
| Kitabu | nwoma /ɲʷoma/ | buluku /buluku/ | fluwa /fluwa/ | wolo /wolo/ | womi /womi/ | agbalẽ /aɡbalẽ/ | — |
| Kula | didi /didi/ | di /di/ | di /di/ | yɛ /jɛ/ | ye /je/ | ɖu /ɖu/ | jitha /dʒiθa/ |
| Kunywa | nom /nom/ | nu /nu/ | nɔn /nɔ̃/ | nu /nu/ | nu /nu/ | no /no/ | kurdama /kuɖama/ |
| Kulala | da /da/ | dafi /dafi/ | lafi /lafi/ | wɔ /wɔ/ | hwɔ mahe /hwɔ mahe/ | dɔ alɔ̃ /dɔ alɔ̃/ | — |
| Moja | baako /baːko/ | kʊ /kʊ/ | kun /kũ/ | ekome /ekome/ | kake /kake/ | ɖeka /ɖeka/ | warnge /waɾŋe/ |
| Mbili | mmienu /m̩mìɛ̀nu/ | nwiɔ /nwiɔ/ | nnyɔn /nɲɔ̃/ | enyɔ /eɲɔ/ | enyɔ /eɲɔ/ | eve /ève/ | kiyarrng /kijaɾŋ/ |
| Tatu | ɛbiɛsa /ɛbiɛsa/ | nsa /nsa/ | nsan /nsã/ | etɛ /etɛ/ | etɛ /etɛ/ | etɔ̃ /etɔ̃/ | mungkalan /muŋkalan/ |
| Nne | ɛnan /ɛnã/ | nna /nnã/ | nnan /nːã/ | ejwɛ /edʒwɛ/ | eywɛ /ejwɛ/ | ene /ene/ | — |
| Tano | enum /ɛnũ/ | nnu /nnu/ | nnun /nːũ/ | enumɔ /enumɔ/ | enuɔ /enuɔ/ | atɔ̃ /atɔ̃/ | — |
| Mia | ɔha /ɔha/ | ɛya /ɛja/ | ya /ja/ | oha /oha/ | lafa /lafa/ | alafa /alafa/ | — |
| Habari | akwaaba /akʷaːba/ | akwaaba /akʷaːba/ | akwaba /akwaba/ | ɔ jɔ /ɔ jɔ/ | daa /daː/ | ŋdi /ŋdi/ | — /—/ |
| Asante | medaase /medaase/ | medaase /medaase/ | mo /mo/ | oyiwala /ojiwala/ | ojakuɛ /odʒakwɛ/ | akpe /akpe/ | — /—/ |
| Nzuri | pa /pa/ | kpa /kpa/ | kpa /kpa/ | ekpakpa /ekpakpa/ | hɛŋmi /hɛŋmi/ | nyo /ɲo/ | kuba /kuba/ |
| Mpya | foforɔ /foforɔ/ | fofolɛ /fofolɛ/ | uflɛ /uflɛ/ | hee /heː/ | he /he/ | yeye /jeje/ | — |
| Nyekundu | kɔkɔɔ /kɔkɔː/ | kɔkɔlɛ /kɔkɔlɛ/ | ɔkwlɛ /ɔkʷlɛ/ | tsuru /tsuru/ | tsu /tsu/ | dzĩ /dziː̃/ | kandukan /kandukan/ |
| Nyeupe | fitaa /fitaː/ | fufule /fufule/ | ufue /ufue/ | yɛŋ /jɛŋ/ | hiɔ /hiɔ/ | ɣi /ɣi/ | — |
| Nyeusi | tuntum /tuntum/ | bile /bile/ | ble /ble/ | diŋ /diŋ/ | yumu /jumu/ | yibɔ /jibɔ/ | — |
| Kijani | ahahammono /ahahammono/ | asuomenle /asuomenle/ | — | ŋoli /ŋoli/ | — | gbemumu /ɡbemumu/ | — |
| Buluu | tuntum /tuntum/ | buluwu /buluwu/ | — | bla /bla/ | bluu /bluː/ | amã /amã/ | — |
| Kompyuta | kɔmputa /kɔmputa/ | kɔmpita /kɔmpita/ | ɔrdinatɛli /ɔrdinatɛli/ | kɔmpiuta /kɔmpiuta/ | kɔmpiuta /kɔmpiuta/ | kɔmputa /kɔmputa/ | — |
| Chai | tii /tiː/ | tii /tiː/ | te /te/ | tii /tiː/ | — | tii /tii/ | — |
| Kahawa | kɔfe /kɔfe/ | — | kafe /kafe/ | kɔfi /kɔfi/ | kɔfi /kɔfi/ | kafe /kafe/ | — |
| Sukari | asikre /asikre/ | asikyɛlɛ /asikjɛlɛ/ | sukwla /sukʷla/ | sikli /sikli/ | sikli /sikli/ | sukli /sukli/ | — |
| Chungwa | akutu /akutu/ | akutue /akutue/ | — | akutu /akutu/ | akutu /akutu/ | akutu /akutu/ | — |
| 99 | aduɔkron akron /aduɔkrõ akrõ/ | abulahɔnla nee ngɔnla /abulahɔ̃lã neː ŋɡɔ̃lã/ | ablangwlan-nin-ngwlan /ablaŋɡʷlã nĩ ŋɡʷlã/ | nyɔŋmai nɛɛhu kɛ nɛɛhu /ɲɔŋmai nɛːhu kɛ nɛːhu/ | nyingmi nɛɛ kɛ nɛɛ /ɲiŋ͡mi nɛː kɛ nɛː/ | blaasiekɛ vɔ asiekɛ /blaasiekɛ vɔ asiekɛ/ | — |
Ukurasa 1/10
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap