うちなーぐち
Kiokinawa
Kijaponi (tawi la Ryukyu, Kaskazini)
Pia hujulikana kama: Okinawan, Uchinaaguchi
Kiokinawa (Uchinaaguchi) ni lugha ya asili ya Ryukyu kutoka visiwa vya kati na kusini vya Okinawa, tofauti na Kijapani na haieleweki kwa wazungumzaji wa Kijapani. Mabadiliko ya kilugha kuelekea Kijapani sanifu yamesababisha izungumzwe hasa na wazee, huku juhudi za uamsho wa kitamaduni zikiendelea.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kiokinawa
Vyanzo
- Ethnologue 27: Okinawan
- Shibatani (1990) The Languages of Japan
- UNESCO Atlas of the World's Languages in Danger
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kijaponi (tawi la Ryukyu, Kaskazini)
| Maana | Kiokinawa | Kiyaeyama | Kimiyako | Proto-Kiryūkyū | Lahaja ya Kagoshima | Lahaja ya Aomori | Kijapani |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | 水 /midʑi/ | 水 /midzɨ/ | 水 /midzɨ/ | *midu /midu/ | 水 /midzɯ̥/ | 水 /mizɯ/ | 水 /mizɯ/ |
| Moto | ふぃー /ɸiː/ | 火 /pɨː/ | 火 /pɨː/ | *pii /piː/ | 火っ /çiʔ/ | 火 /hi/ | 火 /hi/ |
| Jua | てぃーだ /tiːda/ | てぃだ /tida/ | てぃだ /tida/ | *teda /teda/ | お日さん /ohisaɴ/ | 日 /hi/ | 日 /hi/ |
| Mwezi | 月 /tɕitɕi/ | 月 /tsɨkɨ/ | 月 /tsɨkɨ/ | *tuki /tuki/ | 月 /tsɯki/ | 月 /tsɯki/ | 月 /tsɯki/ |
| Nyota | ふし /ɸuɕi/ | ぷし /puɕi/ | ぷすぃ /pusɿ/ | *posi /posi/ | 星 /hoɕi/ | 星 /hoɕi/ | 星 /hoɕi/ |
| Usiku | ゆる /juɾu/ | ゆる /juɾu/ | 夜 /juɨ/ | *yoru /joru/ | 夜 /joɾu/ | 夜 /joɾɯ/ | 夜 /joɾɯ/ |
| Mvua | 雨 /ʔami/ | 雨 /ami/ | 雨 /ami/ | *ame /ame/ | 雨 /ame/ | 雨 /ame/ | 雨 /ame/ |
| Theluji | 雪 /jutɕi/ | — | — | *yuki /juki/ | 雪 /jɯki/ | 雪 /jɯki/ | 雪 /jɯki/ |
| Upepo | 風 /kadʑi/ | 風 /kadʑi/ | 風 /kadʑi/ | *kaze /kaze/ | 風 /kaze/ | 風 /kadze/ | 風 /kaze/ |
| Udongo | んーちゃ /ɴːtɕa/ | んた /nta/ | むた /mta/ | *tuti /tuti/ | 土 /tsɯtɕi/ | 土 /tsɯtɕi/ | 土 /tsɯtɕi/ |
| Jiwe | 石 /ʔiɕi/ | 石 /iʃi/ | 石 /isɿ/ | *isi /isi/ | 石 /iɕi/ | 石 /iɕi/ | 石 /iɕi/ |
| Mlima | 山 /jama/ | 山 /jama/ | 山 /jama/ | *yama /jama/ | 山 /jama/ | 山 /jama/ | 山 /jama/ |
| Bahari | 海 /ʔumi/ | 海 /tumoːrɨ/ | 海 /im/ | *omi /omi/ | 海 /ɯmi/ | 海 /ɯmi/ | 海 /ɯmi/ |
| Mama | あんまー /ʔammaː/ | あっぱ /appa/ | あんな /anna/ | *amma /amma/ | かか /kaka/ | かっちゃ /kattɕa/ | 母 /haha/ |
| Baba | しゅー /ɕuː/ | あっちゃ /attʃa/ | 父 /ɨdza/ | *aja /aja/ | とと /toto/ | とっちゃ /tottɕa/ | 父 /tɕitɕi/ |
| Binti | いなぐんぐゎ /winaɡuŋɡwa/ | — | — | — | おご /oɡo/ | — | 娘 /mɯsɯme/ |
| Mimi | わん /waɴ/ | ばぬ /banu/ | ばん /baɴ/ | *wa /wa/ | おい /oi/ | わ /wa/ | 私 /wataɕi/ |
| Wewe | やー /ʔjaː/ | わー /waː/ | っゔぁ /v̩va/ | *ura /ura/ | わい /wai/ | な /na/ | あなた /anata/ |
| Sisi | わったー /wattaː/ | ばんだ /banda/ | ばんた /banta/ | — /—/ | おいどん /oidoɴ/ | わんど /wando/ | 私たち /wataɕitatɕi/ |
| Jina | なー /naː/ | なー /naː/ | なー /naː/ | *na /na/ | 名前 /namae/ | 名前 /namae/ | 名前 /namae/ |
| Mtu | 人 /ttɕu/ | 人 /pi̥tu/ | 人 /psɨtu/ | *pito /pito/ | 人 /çito/ | — | 人 /çito/ |
| Kichwa | 頭 /tɕibuɾu/ | 頭 /tsɨburu/ | かなまイ /kanamaɨ/ | *atama /atama/ | びんた /biɴta/ | 頭 /adama/ | 頭 /atama/ |
| Jicho | 目 /miː/ | 目 /miː/ | 目 /miː/ | *mii /miː/ | 目 /me/ | 目 /me/ | 目 /me/ |
| Sikio | 耳 /mimi/ | 耳 /mimi/ | 耳 /mim/ | *mimi /mimi/ | 耳 /mimi/ | 耳 /mimi/ | 耳 /mimi/ |
| Pua | 鼻 /hana/ | 鼻 /pana/ | 鼻 /pana/ | *pana /pana/ | 鼻 /hana/ | 鼻 /hana/ | 鼻 /hana/ |
| Mdomo | 口 /kutɕi/ | 口 /ɸu̥tsɨ/ | 口 /futsɨ/ | *kuti /kuti/ | 口 /kɯtɕi/ | 口 /kɯtɕi/ | 口 /kɯtɕi/ |
| Jino | はー /haː/ | ぱー /paː/ | ぱー /paː/ | *pa /pa/ | 歯 /ha/ | 歯 /ha/ | 歯 /ha/ |
| Ulimi | しば /ɕiba/ | すぃた /sɨta/ | すだ /sɨda/ | *sita /sita/ | 舌 /ɕita/ | 舌 /ɕida/ | 舌 /ɕita/ |
| Mkono | 手 /tiː/ | 手 /tiː/ | 手 /tiː/ | *tii /tiː/ | 手 /te/ | 手 /te/ | 手 /te/ |
| Mguu | 足 /ɸiɕa/ | ぱん /paɴ/ | ぱぎ /paɡɨ/ | *asi /asi/ | 足 /aɕi/ | 足 /aɕi/ | 足 /aɕi/ |
| Moyo | 心 /kukuɾu/ | 肝 /kɨmu/ | 肝 /kɨmu/ | *kimu /kimu/ | 心 /kokoɾo/ | 心 /koɡoɾo/ | 心 /kokoɾo/ |
| Mfupa | 骨 /huni/ | 骨 /puni/ | 骨 /puni/ | *poni /poni/ | 骨 /hone/ | 骨 /hone/ | 骨 /hone/ |
| Damu | ちー /tɕiː/ | つぃ /tsɨ/ | あかつ /akatsɨ/ | *ti /ti/ | 血 /tɕi/ | 血 /tɕi/ | 血 /tɕi/ |
| Kinyesi | くす /kusu/ | くす /kusu/ | くす /kusu/ | *kuso /kuso/ | うんち /ɯ̃ɴtɕi̥/ | うんち /ɯ̃ɴtɕi/ | うんち /ɯ̃ɴtɕi/ |
| Upendo | 情き /nasaki/ | 情き /nasaki/ | — /—/ | — /—/ | 愛 /ai/ | 愛 /ai/ | 愛 /ai/ |
| Mti | 木 /kiː/ | 木 /kiː/ | 木 /kiː/ | *kii /kiː/ | 木 /ki/ | 木 /ki/ | 木 /ki/ |
| Mbwa | 犬 /ʔiɴ/ | 犬 /iɴ/ | 犬 /iɴ/ | *in /in/ | 犬 /iɴ/ | 犬 /inɯ/ | 犬 /inɯ/ |
| Paka | まやー /majaː/ | 猫 /majaː/ | 猫 /maju/ | *maja /maja/ | 猫 /neko/ | ねご /neɡo/ | 猫 /neko/ |
| Samaki | いゆ /ʔiju/ | いずぃ /idzɨ/ | いず /ɨdzu/ | *iwo /iwo/ | 魚 /sakana/ | さがな /saɡana/ | 魚 /sakana/ |
| Ndege | 鳥 /tui/ | 鳥 /turɨ/ | 鳥 /tuɨ/ | *tori /tori/ | 鳥 /toɾi/ | 鳥 /toɾi/ | 鳥 /toɾi/ |
| Kipepeo | はべる /habeɾu/ | ぱぴる /papiɾu/ | ぱびル /pabiɿ/ | — | ちょちょ /tɕotɕo/ | 蝶 /tɕoː/ | 蝶 /tɕoː/ |
| Yai | くーが /kuːɡa/ | 卵 /tunaɡa/ | とぅなか /tunaka/ | *koga /koɡa/ | 卵 /tamaɡo/ | 卵 /tamaɡo/ | 卵 /tamaɡo/ |
| Dubu | 熊 /kuma/ | — | — | — | 熊 /kɯma/ | 熊 /kɯma/ | 熊 /kɯma/ |
| Farasi | 馬 /ʔɴma/ | 馬 /ɴma/ | ぬーま /nuːma/ | *Cma /Cma/ | 馬 /ɯma/ | 馬 /ɯma/ | 馬 /ɯma/ |
| Nyumba | 家 /jaː/ | 家 /jaː/ | 家 /jaː/ | *yaa /jaː/ | 家 /eː/ | 家 /ie/ | 家 /ie/ |
| Maziwa | 牛ぬ乳 /ʔuɕinutɕiː/ | — | — | — | 牛乳 /ɡʲɯːɲɯː/ | 牛乳 /ɡʲɯːɲɯː/ | 牛乳 /ɡʲɯːɲɯː/ |
| Asali | 蜜 /mitɕi/ | — | — | — | 蜂蜜 /hatɕimitsɯ/ | 蜂蜜 /hatɕimitsɯ/ | 蜂蜜 /hatɕimitsɯ/ |
| Chumvi | まーしゅ /maːɕu/ | 真塩 /maːsu/ | 真塩 /maːsu/ | *masio /masio/ | 塩 /ɕio/ | 塩 /ɕio/ | 塩 /ɕio/ |
| Mvinyo | ワイン /waiɴ/ | ワイン /waiɴ/ | ワイン /waiɴ/ | — | ワイン /waiɴ/ | ワイン /waiɴ/ | ワイン /waiɴ/ |
| Mchele | 米 /kumi/ | 米 /mai/ | — | *kome /kome/ | 米 /kome/ | 米 /kome/ | 米 /kome/ |
| Chuma | てぃち /titɕi/ | 鉄 /kani/ | — | — | 鉄 /tetsɯ/ | 鉄 /tetsɯ/ | 鉄 /tetsɯ/ |
| Gurudumu | ひゃーがー /çaːɡaː/ | 車 /kuɾuma/ | 車 /kuɾuma/ | — | 車輪 /ɕaɾiɴ/ | 車輪 /ɕaɾiɴ/ | 車輪 /ɕaɾiɴ/ |
| Hariri | 絹 /ʔiːtɕu/ | — | — | *ito /ito/ | 絹 /kiɴ/ | 絹 /kinɯ/ | 絹 /kinɯ/ |
| Kitabu | 書物 /ɕumutɕi/ | 本 /hoɴ/ | 書物 /sɿmukusɿ/ | — | 本 /hoɴ/ | 本 /hoɴ/ | 本 /hoɴ/ |
| Kula | かぬん /kanuɴ/ | 食い /ɸai/ | 食ー /foː/ | *kam- /kam/ | 食うて /kɯːte/ | 食って /kɯtte/ | 食べる /tabeɾɯ/ |
| Kunywa | ぬぬん /nunuɴ/ | 飲み /numi/ | 飲み /num/ | *num- /num/ | 飲うで /noːde/ | 飲んで /nonde/ | 飲む /nomɯ/ |
| Kulala | にんじゅん /nindʑuŋ/ | — | — | *nebur- /nebur/ | 寝る /neɾɯ/ | 寝る /neɾɯ/ | 寝る /neɾɯ/ |
| Moja | 一 /tiːtɕi/ | 一つ /pi̥tiːdzɨ/ | 一つ /psɨtiːtsɨ/ | *pitu /pitu/ | 一つ /çitotsɯ/ | 一 /itɕi/ | 一 /itɕi/ |
| Mbili | たーち /taːtɕi/ | ふたーち /ɸutaːtɕi/ | ふたーつ /ftaːtsɿ/ | *puta /puta/ | 二 /ni/ | 二 /ni/ | 二 /ni/ |
| Tatu | みーち /miːtɕi/ | みーち /miːtɕi/ | みーつ /mɨːtsɨ/ | *mi /mi/ | 三 /saɴ/ | 三 /saɴ/ | 三 /saɴ/ |
| Nne | ゆーち /juːtɕi/ | 四つ /juːtɕi/ | 四つ /juːtsɨ/ | *yo /jo/ | 四 /joɴ/ | 四 /joɴ/ | 四 /joɴ/ |
| Tano | いちち /ʔitɕitɕi/ | 五つ /itsɨtsɨ/ | 五つ /itsɨtsɨ/ | *itu /itu/ | 五 /ɡo/ | 五 /ɡo/ | 五 /ɡo/ |
| Mia | 百 /çaːku/ | 百 /pjaːku/ | 百 /mumu/ | — | 百 /çakɯ/ | — | 百 /hʲakɯ/ |
| Habari | はいさい /haisai/ | くよーなーら /kujoːnaːɾa/ | — /—/ | — /—/ | おやっとさあ /ojattosaː/ | どうも /doːmo/ | こんにちは /konnitɕiwa/ |
| Asante | にふぇーでーびる /niɸeːdeːbiɾu/ | みーふぁいゆー /miːɸaijuː/ | たんでぃがーたんでぃ /tandiɡaːtandi/ | — /—/ | ありがとさげもす /aɾiɡatosaɡemosɯ/ | ありがどー /aɾiɡadoː/ | ありがとう /aɾiɡatoː/ |
| Nzuri | ゆたしゃん /jutaɕaɴ/ | かいしゃーん /kaiʃaːɴ/ | — /—/ | *masi /masi/ | 良かって /jokatte/ | 良くて /jokɯte/ | 良い /joi/ |
| Mpya | みーさん /miːsaɴ/ | みぃーさん /mɨːsaɴ/ | みㇲ゙ /miz̩/ | *mii- /miː/ | にか /nika/ | 新しい /adaɾaɕiː/ | 新しい /ataɾaɕiː/ |
| Nyekundu | あかさん /ʔakasaɴ/ | あかさーん /akasaːɴ/ | あか /aka/ | *aka /aka/ | 赤か /akaka/ | あがい /aɡai/ | 赤い /akai/ |
| Nyeupe | しるさん /ɕiɾusaɴ/ | — | — | *siro /siro/ | 白い /ɕiɾoi/ | 白い /ɕiɾoi/ | 白い /ɕiɾoi/ |
| Nyeusi | くるさん /kuɾusaɴ/ | っふさん /ɸɸusaɴ/ | — | *kuro /kuro/ | 黒か /kɯɾoka/ | 黒い /kɯɾoi/ | 黒い /kɯɾoi/ |
| Kijani | おーさん /ʔoːsaɴ/ | — | — | — | 緑 /midoɾi/ | 緑 /midoɾi/ | 緑 /midoɾi/ |
| Buluu | おーさん /ʔoːsaɴ/ | — | — | — | 青か /aoka/ | 青い /aoi/ | 青い /aoi/ |
| Woof | わうわう /wauwau/ | わうわう /wauwau/ | わうわう /wauwau/ | — | ワンワン /waɴwaɴ/ | ワンワン /waɴwaɴ/ | ワンワン /waɴwaɴ/ |
| Chai | 茶 /tɕaː/ | 茶 /saː/ | — | — | お茶 /otɕa/ | お茶 /otɕa/ | お茶 /otɕa/ |
| Kahawa | コーヒー /koːhiː/ | コーヒー /koːhiː/ | コーヒー /koːhiː/ | — | コーヒー /koːhiː/ | コーヒー /koːhiː/ | コーヒー /koːhiː/ |
| Sukari | 砂糖 /saːtaː/ | 砂糖 /sata/ | — | — | 砂糖 /satoː/ | 砂糖 /sadoː/ | 砂糖 /satoː/ |
| Chungwa | オレンジ /oɾendʑi/ | オレンジ /oɾendʑi/ | オレンジ /oɾendʑi/ | — | オレンジ /oɾendʑi/ | オレンジ /oɾendʑi/ | オレンジ /oɾendʑi/ |
| Dopamini | ドーパミン /doːpamiɴ/ | ドーパミン /doːpamiɴ/ | ドーパミン /doːpamiɴ/ | — | ドーパミン /doːpamiɴ/ | ドーパミン /doːpamiɴ/ | ドーパミン /doːpamiɴ/ |
Ulinganishaji wa mpangilio wa maneno
Linganisha na lugha kuu za dunia
Linganisha na lugha za uainishaji ule ule
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap