Kijerumani

Pia hujulikana kama: German, Deutsch

Kijerumani (Deutsch) ni lugha ya Kijerumaniki cha Magharibi yenye wasemaji asilia takriban milioni 95, na ndiyo lugha ya mama inayosemwa zaidi katika Umoja wa Ulaya. Ni rasmi nchini Ujerumani, Austria, Uswisi, Liechtenstein, Luxemburg na katika eneo la Tirol Kusini nchini Italia, na ina hadhi ya kimkoa au ya wachache nchini Ubelgiji (Kantoni za Mashariki), Namibia na katika jumuiya nyingi za wahamiaji wa kihistoria. Ndani ya Kijerumaniki ni dada wa Kiholanzi, Kiingereza na lugha za Skandinavia. Huandikwa kwa alfabeti ya Kilatini — hati ya Fraktur ilitawala hadi 1941, wakati utawala wa Nazi ulipoamuru Antiqua; herufi eszett ß na irabu zenye umlaut ä/ö/ü ni alama zake za pekee. Mageuzi ya tahajia ya 1996, yaliyorekebishwa 2004 na 2006, yaliweka sawa alama za uakifishaji, matumizi ya ß na ss, na herufi kubwa nchini Ujerumani, Austria na Uswisi. Sarufi yake ni ya kihafidhina: hali nne za nomino (nominativu, akusativu, dativu, genitivu), jinsia tatu (kiume, kike, kisicho na jinsia), vitenzi vya aina imara na dhaifu, na kitenzi katika nafasi ya pili katika sentensi kuu lakini mwishoni katika sentensi tegemezi. Mapokeo ya fasihi yanaenea karne nyingi, kutoka Nibelungenlied (karibu 1200) kupitia Goethe, Schiller, Kafka na Mann hadi Grass (Nobel 1999); Kijerumani pia ni lugha ya msingi ya falsafa (Kant, Hegel, Heidegger), muziki (Bach, Beethoven) na sayansi asilia za karne ya 19 na 20.

Vaa lugha hii Chagua tu maneno unayopenda — huchapishwa kwa fonti ile ile ya ramani. Tengeneza fulana kwa maneno ya Kijerumani →