八重山語
Kiyaeyama
Kijaponi (tawi la Ryukyu, Kusini)
Kiyaeyama (Yaimamuni; ISO 639-3: rys) ni lugha ya Kijaponiki cha Ryukyu Kusini, au kundi la aina zinazohusiana kwa karibu, iliyozungumzwa kijadi katika Ishigaki, Iriomote, Taketomi, Kohama, Hateruma na visiwa vingine vya Yaeyama katika Wilaya ya Okinawa. Kiyonaguni, ingawa kinahusiana, kina msimbo wake na kwa kawaida huchukuliwa kuwa lugha tofauti; Kiyaeyama chenyewe kina tofauti kubwa kati ya visiwa zinazoweza kuzuia kuelewana. Hakieleweki na Kijapani Sanifu na kina sarufi ambatani yenye mpangilio wa kawaida kiima–yambwa–kitenzi, huku mifumo ya sauti na toni ikitofautiana kwa kisiwa. UNESCO ilikiainisha kuwa hatarini sana, na ufasaha wa usemi wa jadi sasa umejikita kwa vizazi vya wazee baada ya Kijapani Sanifu kuchukua nafasi ya matumizi mengi ya kila siku baina ya vizazi. Kiyaeyama kimekuwa hasa cha mdomo; kana iliyorekebishwa na romanisho mbalimbali hutumiwa kwa nyaraka na ufundishaji, lakini hakuna tahajia moja ya aina zote za visiwa. Madarasa ya jamii, kamusi, rekodi, nyimbo na mapokeo ya maonyesho husaidia uhuishaji, ingawa hakina hadhi rasmi.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kiyaeyama
Vyanzo
- Ethnologue 27: Yaeyama
- Shibatani (1990) The Languages of Japan
- UNESCO Atlas of the World's Languages in Danger
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kijaponi (tawi la Ryukyu, Kusini)
| Maana | Kiyaeyama | Kimiyako | Kiokinawa | Proto-Kiryūkyū | Lahaja ya Kagoshima | Lahaja ya Aomori | Kijapani |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | 水 /midzɨ/ | 水 /midzɨ/ | 水 /midʑi/ | *midu /midu/ | 水 /midzɯ̥/ | 水 /mizɯ/ | 水 /mizɯ/ |
| Moto | 火 /pɨː/ | 火 /pɨː/ | ふぃー /ɸiː/ | *pii /piː/ | 火っ /çiʔ/ | 火 /hi/ | 火 /hi/ |
| Jua | てぃだ /tida/ | てぃだ /tida/ | てぃーだ /tiːda/ | *teda /teda/ | お日さん /ohisaɴ/ | 日 /hi/ | 日 /hi/ |
| Mwezi | 月 /tsɨkɨ/ | 月 /tsɨkɨ/ | 月 /tɕitɕi/ | *tuki /tuki/ | 月 /tsɯki/ | 月 /tsɯki/ | 月 /tsɯki/ |
| Nyota | ぷし /puɕi/ | ぷすぃ /pusɿ/ | ふし /ɸuɕi/ | *posi /posi/ | 星 /hoɕi/ | 星 /hoɕi/ | 星 /hoɕi/ |
| Usiku | ゆる /juɾu/ | 夜 /juɨ/ | ゆる /juɾu/ | *yoru /joru/ | 夜 /joɾu/ | 夜 /joɾɯ/ | 夜 /joɾɯ/ |
| Mvua | 雨 /ami/ | 雨 /ami/ | 雨 /ʔami/ | *ame /ame/ | 雨 /ame/ | 雨 /ame/ | 雨 /ame/ |
| Upepo | 風 /kadʑi/ | 風 /kadʑi/ | 風 /kadʑi/ | *kaze /kaze/ | 風 /kaze/ | 風 /kadze/ | 風 /kaze/ |
| Udongo | んた /nta/ | むた /mta/ | んーちゃ /ɴːtɕa/ | *tuti /tuti/ | 土 /tsɯtɕi/ | 土 /tsɯtɕi/ | 土 /tsɯtɕi/ |
| Jiwe | 石 /iʃi/ | 石 /isɿ/ | 石 /ʔiɕi/ | *isi /isi/ | 石 /iɕi/ | 石 /iɕi/ | 石 /iɕi/ |
| Mlima | 山 /jama/ | 山 /jama/ | 山 /jama/ | *yama /jama/ | 山 /jama/ | 山 /jama/ | 山 /jama/ |
| Bahari | 海 /tumoːrɨ/ | 海 /im/ | 海 /ʔumi/ | *omi /omi/ | 海 /ɯmi/ | 海 /ɯmi/ | 海 /ɯmi/ |
| Mama | あっぱ /appa/ | あんな /anna/ | あんまー /ʔammaː/ | *amma /amma/ | かか /kaka/ | かっちゃ /kattɕa/ | 母 /haha/ |
| Baba | あっちゃ /attʃa/ | 父 /ɨdza/ | しゅー /ɕuː/ | *aja /aja/ | とと /toto/ | とっちゃ /tottɕa/ | 父 /tɕitɕi/ |
| Mimi | ばぬ /banu/ | ばん /baɴ/ | わん /waɴ/ | *wa /wa/ | おい /oi/ | わ /wa/ | 私 /wataɕi/ |
| Wewe | わー /waː/ | っゔぁ /v̩va/ | やー /ʔjaː/ | *ura /ura/ | わい /wai/ | な /na/ | あなた /anata/ |
| Sisi | ばんだ /banda/ | ばんた /banta/ | わったー /wattaː/ | — /—/ | おいどん /oidoɴ/ | わんど /wando/ | 私たち /wataɕitatɕi/ |
| Jina | なー /naː/ | なー /naː/ | なー /naː/ | *na /na/ | 名前 /namae/ | 名前 /namae/ | 名前 /namae/ |
| Mtu | 人 /pi̥tu/ | 人 /psɨtu/ | 人 /ttɕu/ | *pito /pito/ | 人 /çito/ | — | 人 /çito/ |
| Kichwa | 頭 /tsɨburu/ | かなまイ /kanamaɨ/ | 頭 /tɕibuɾu/ | *atama /atama/ | びんた /biɴta/ | 頭 /adama/ | 頭 /atama/ |
| Jicho | 目 /miː/ | 目 /miː/ | 目 /miː/ | *mii /miː/ | 目 /me/ | 目 /me/ | 目 /me/ |
| Sikio | 耳 /mimi/ | 耳 /mim/ | 耳 /mimi/ | *mimi /mimi/ | 耳 /mimi/ | 耳 /mimi/ | 耳 /mimi/ |
| Pua | 鼻 /pana/ | 鼻 /pana/ | 鼻 /hana/ | *pana /pana/ | 鼻 /hana/ | 鼻 /hana/ | 鼻 /hana/ |
| Mdomo | 口 /ɸu̥tsɨ/ | 口 /futsɨ/ | 口 /kutɕi/ | *kuti /kuti/ | 口 /kɯtɕi/ | 口 /kɯtɕi/ | 口 /kɯtɕi/ |
| Jino | ぱー /paː/ | ぱー /paː/ | はー /haː/ | *pa /pa/ | 歯 /ha/ | 歯 /ha/ | 歯 /ha/ |
| Ulimi | すぃた /sɨta/ | すだ /sɨda/ | しば /ɕiba/ | *sita /sita/ | 舌 /ɕita/ | 舌 /ɕida/ | 舌 /ɕita/ |
| Mkono | 手 /tiː/ | 手 /tiː/ | 手 /tiː/ | *tii /tiː/ | 手 /te/ | 手 /te/ | 手 /te/ |
| Mguu | ぱん /paɴ/ | ぱぎ /paɡɨ/ | 足 /ɸiɕa/ | *asi /asi/ | 足 /aɕi/ | 足 /aɕi/ | 足 /aɕi/ |
| Moyo | 肝 /kɨmu/ | 肝 /kɨmu/ | 心 /kukuɾu/ | *kimu /kimu/ | 心 /kokoɾo/ | 心 /koɡoɾo/ | 心 /kokoɾo/ |
| Mfupa | 骨 /puni/ | 骨 /puni/ | 骨 /huni/ | *poni /poni/ | 骨 /hone/ | 骨 /hone/ | 骨 /hone/ |
| Damu | つぃ /tsɨ/ | あかつ /akatsɨ/ | ちー /tɕiː/ | *ti /ti/ | 血 /tɕi/ | 血 /tɕi/ | 血 /tɕi/ |
| Kinyesi | くす /kusu/ | くす /kusu/ | くす /kusu/ | *kuso /kuso/ | うんち /ɯ̃ɴtɕi̥/ | うんち /ɯ̃ɴtɕi/ | うんち /ɯ̃ɴtɕi/ |
| Upendo | 情き /nasaki/ | — /—/ | 情き /nasaki/ | — /—/ | 愛 /ai/ | 愛 /ai/ | 愛 /ai/ |
| Mti | 木 /kiː/ | 木 /kiː/ | 木 /kiː/ | *kii /kiː/ | 木 /ki/ | 木 /ki/ | 木 /ki/ |
| Mbwa | 犬 /iɴ/ | 犬 /iɴ/ | 犬 /ʔiɴ/ | *in /in/ | 犬 /iɴ/ | 犬 /inɯ/ | 犬 /inɯ/ |
| Paka | 猫 /majaː/ | 猫 /maju/ | まやー /majaː/ | *maja /maja/ | 猫 /neko/ | ねご /neɡo/ | 猫 /neko/ |
| Samaki | いずぃ /idzɨ/ | いず /ɨdzu/ | いゆ /ʔiju/ | *iwo /iwo/ | 魚 /sakana/ | さがな /saɡana/ | 魚 /sakana/ |
| Ndege | 鳥 /turɨ/ | 鳥 /tuɨ/ | 鳥 /tui/ | *tori /tori/ | 鳥 /toɾi/ | 鳥 /toɾi/ | 鳥 /toɾi/ |
| Kipepeo | ぱぴる /papiɾu/ | ぱびル /pabiɿ/ | はべる /habeɾu/ | — | ちょちょ /tɕotɕo/ | 蝶 /tɕoː/ | 蝶 /tɕoː/ |
| Yai | 卵 /tunaɡa/ | とぅなか /tunaka/ | くーが /kuːɡa/ | *koga /koɡa/ | 卵 /tamaɡo/ | 卵 /tamaɡo/ | 卵 /tamaɡo/ |
| Farasi | 馬 /ɴma/ | ぬーま /nuːma/ | 馬 /ʔɴma/ | *Cma /Cma/ | 馬 /ɯma/ | 馬 /ɯma/ | 馬 /ɯma/ |
| Nyumba | 家 /jaː/ | 家 /jaː/ | 家 /jaː/ | *yaa /jaː/ | 家 /eː/ | 家 /ie/ | 家 /ie/ |
| Chumvi | 真塩 /maːsu/ | 真塩 /maːsu/ | まーしゅ /maːɕu/ | *masio /masio/ | 塩 /ɕio/ | 塩 /ɕio/ | 塩 /ɕio/ |
| Mvinyo | ワイン /waiɴ/ | ワイン /waiɴ/ | ワイン /waiɴ/ | — | ワイン /waiɴ/ | ワイン /waiɴ/ | ワイン /waiɴ/ |
| Mchele | 米 /mai/ | — | 米 /kumi/ | *kome /kome/ | 米 /kome/ | 米 /kome/ | 米 /kome/ |
| Chuma | 鉄 /kani/ | — | てぃち /titɕi/ | — | 鉄 /tetsɯ/ | 鉄 /tetsɯ/ | 鉄 /tetsɯ/ |
| Gurudumu | 車 /kuɾuma/ | 車 /kuɾuma/ | ひゃーがー /çaːɡaː/ | — | 車輪 /ɕaɾiɴ/ | 車輪 /ɕaɾiɴ/ | 車輪 /ɕaɾiɴ/ |
| Kitabu | 本 /hoɴ/ | 書物 /sɿmukusɿ/ | 書物 /ɕumutɕi/ | — | 本 /hoɴ/ | 本 /hoɴ/ | 本 /hoɴ/ |
| Kula | 食い /ɸai/ | 食ー /foː/ | かぬん /kanuɴ/ | *kam- /kam/ | 食うて /kɯːte/ | 食って /kɯtte/ | 食べる /tabeɾɯ/ |
| Kunywa | 飲み /numi/ | 飲み /num/ | ぬぬん /nunuɴ/ | *num- /num/ | 飲うで /noːde/ | 飲んで /nonde/ | 飲む /nomɯ/ |
| Moja | 一つ /pi̥tiːdzɨ/ | 一つ /psɨtiːtsɨ/ | 一 /tiːtɕi/ | *pitu /pitu/ | 一つ /çitotsɯ/ | 一 /itɕi/ | 一 /itɕi/ |
| Mbili | ふたーち /ɸutaːtɕi/ | ふたーつ /ftaːtsɿ/ | たーち /taːtɕi/ | *puta /puta/ | 二 /ni/ | 二 /ni/ | 二 /ni/ |
| Tatu | みーち /miːtɕi/ | みーつ /mɨːtsɨ/ | みーち /miːtɕi/ | *mi /mi/ | 三 /saɴ/ | 三 /saɴ/ | 三 /saɴ/ |
| Nne | 四つ /juːtɕi/ | 四つ /juːtsɨ/ | ゆーち /juːtɕi/ | *yo /jo/ | 四 /joɴ/ | 四 /joɴ/ | 四 /joɴ/ |
| Tano | 五つ /itsɨtsɨ/ | 五つ /itsɨtsɨ/ | いちち /ʔitɕitɕi/ | *itu /itu/ | 五 /ɡo/ | 五 /ɡo/ | 五 /ɡo/ |
| Mia | 百 /pjaːku/ | 百 /mumu/ | 百 /çaːku/ | — | 百 /çakɯ/ | — | 百 /hʲakɯ/ |
| Habari | くよーなーら /kujoːnaːɾa/ | — /—/ | はいさい /haisai/ | — /—/ | おやっとさあ /ojattosaː/ | どうも /doːmo/ | こんにちは /konnitɕiwa/ |
| Asante | みーふぁいゆー /miːɸaijuː/ | たんでぃがーたんでぃ /tandiɡaːtandi/ | にふぇーでーびる /niɸeːdeːbiɾu/ | — /—/ | ありがとさげもす /aɾiɡatosaɡemosɯ/ | ありがどー /aɾiɡadoː/ | ありがとう /aɾiɡatoː/ |
| Nzuri | かいしゃーん /kaiʃaːɴ/ | — /—/ | ゆたしゃん /jutaɕaɴ/ | *masi /masi/ | 良かって /jokatte/ | 良くて /jokɯte/ | 良い /joi/ |
| Mpya | みぃーさん /mɨːsaɴ/ | みㇲ゙ /miz̩/ | みーさん /miːsaɴ/ | *mii- /miː/ | にか /nika/ | 新しい /adaɾaɕiː/ | 新しい /ataɾaɕiː/ |
| Nyekundu | あかさーん /akasaːɴ/ | あか /aka/ | あかさん /ʔakasaɴ/ | *aka /aka/ | 赤か /akaka/ | あがい /aɡai/ | 赤い /akai/ |
| Nyeusi | っふさん /ɸɸusaɴ/ | — | くるさん /kuɾusaɴ/ | *kuro /kuro/ | 黒か /kɯɾoka/ | 黒い /kɯɾoi/ | 黒い /kɯɾoi/ |
| Woof | わうわう /wauwau/ | わうわう /wauwau/ | わうわう /wauwau/ | — | ワンワン /waɴwaɴ/ | ワンワン /waɴwaɴ/ | ワンワン /waɴwaɴ/ |
| Chai | 茶 /saː/ | — | 茶 /tɕaː/ | — | お茶 /otɕa/ | お茶 /otɕa/ | お茶 /otɕa/ |
| Kahawa | コーヒー /koːhiː/ | コーヒー /koːhiː/ | コーヒー /koːhiː/ | — | コーヒー /koːhiː/ | コーヒー /koːhiː/ | コーヒー /koːhiː/ |
| Sukari | 砂糖 /sata/ | — | 砂糖 /saːtaː/ | — | 砂糖 /satoː/ | 砂糖 /sadoː/ | 砂糖 /satoː/ |
| Chungwa | オレンジ /oɾendʑi/ | オレンジ /oɾendʑi/ | オレンジ /oɾendʑi/ | — | オレンジ /oɾendʑi/ | オレンジ /oɾendʑi/ | オレンジ /oɾendʑi/ |
| Dopamini | ドーパミン /doːpamiɴ/ | ドーパミン /doːpamiɴ/ | ドーパミン /doːpamiɴ/ | — | ドーパミン /doːpamiɴ/ | ドーパミン /doːpamiɴ/ | ドーパミン /doːpamiɴ/ |
Ulinganishaji wa mpangilio wa maneno
Linganisha na lugha kuu za dunia
Linganisha na lugha za uainishaji ule ule
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap