Chimakonde

Kimakonde

Atlantiki-Kongo (Kibantu, Yao-Makonde)

FamiliaAtlantiki-Kongo (Kibantu, Yao-Makonde) Wasemaji~2M HatiKilatini NchiTanzania, Msumbiji Lugha rasmiHapana (Kiswahili nchini Tanzania) Uhai wa lughasalama ISO 639-3kde

Kimakonde (Chimakonde, pia Shimakonde) ni lugha ya Kibantu inayoenea pande zote mbili za mpaka wa Tanzania na Msumbiji katika Uwanda wa Juu wa Makonde. Watu wa Makonde wanajulikana ulimwenguni kote kwa utamaduni wao wa uchongaji wa mpingo (vinyago vya mapiko, vitu vya kitamaduni vya lipico) — UNESCO ilitambua mchezo wa vinyago vya mapiko vya Makonde kuwa Urithi Usioshikika mwaka 2008. Wamakonde wa Msumbiji waliongoza mapambano ya silaha ya FRELIMO ya kudai uhuru (1964-74), na hivyo kuipa lugha utambulisho mkubwa wa kisiasa kusini mwa mpaka. Lahaja za kaskazini (Tanzania) na za kusini (Msumbiji) zinatofautiana kwa kiasi kikubwa; mpaka wake kwa sehemu ni Mto Ruvuma.

Maeneo inakozungumzwa

Vaa lugha hii Chagua tu maneno unayopenda — huchapishwa kwa fonti ile ile ya ramani. Tengeneza fulana kwa maneno ya Kimakonde →

Maneno 87 ya msingi katika Kimakonde

Maji

medi

medi

Moto

moto

moto

Jua

liduva

liduva

Mwezi

mwedi

mwedi

Nyota

inondwa

inondwa

Usiku

chilo

tʃilo

Mvua

imbula

imbula

Upepo

lipungo

lipuŋɡo

Udongo

ulongo

uloŋɡo

Jiwe

liyanga

lijaŋɡa

Mlima

lichinga

litʃiŋɡa

Bahari

bahali

bahali

Mama

mama

mama

Baba

baba

baba

Binti

nahaku

nahaku

Mimi

une

une

Wewe

uve

uve

Sisi

hwetu

hwetu

Jina

lina

lina

Mtu

munu

munu

Kichwa

muti

muti

Jicho

liso

liso

Sikio

likutu

likutu

Pua

imula

imula

Mdomo

kanya

kaɲa

Jino

lino

lino

Ulimi

lulimi

lulimi

Mkono

nkono

nkono

Mguu

likambatu

likambatu

Moyo

ntima

ntima

Mfupa

ligwangwa

liɡwaŋɡwa

Damu

myadi

mjadi

Kinyesi

mavi

mavi

Upendo

kupenda

kupenda

Mti

nnandi

nːandi

Mbwa

nshenye

nʃeɲe

Paka

imaaka

imaːka

Samaki

homba

homba

Ndege

chuni

tʃuni

Kipepeo

lipuluputu

lipuluputu

Yai

liye

lije

Dubu

dubu

dubu

Farasi

falasi

falasi

Nyumba

ing'ande

iŋande

Maziwa

mavele

mavele

Asali

uchi

utʃi

Chumvi

munyu

muɲu

Mvinyo

divayi

divaji

Mchele

nnyele

nɲele

Chuma

chitale

tʃitale

Hariri

halili

halili

Kitabu

chitabu

tʃitabu

Kula

kulya

kuʎa

Kunywa

kukumbila

kukumbila

Kulala

kugona

kuɡona

Moja

nimo

nimo

Mbili

vavili

vaʋili

Tatu

nnaatu

nːaːtu

Nne

ncheche

ntʃetʃe

Tano

mwaanu

mwaːnu

Mia

miya

miːja

Habari

nakushukuru

nakuʃukuɾu

Asante

nashukuru

naʃukuɾu

Nzuri

mbone

mbone

Mpya

chahambi

tʃahambi

Nyekundu

nahuvi

nahuvi

Nyeupe

naswe

naswe

Nyeusi

napi

napi

99

tisini na tisa

tisini na tisa

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Atlantiki-Kongo (Kibantu, Yao-Makonde)

Maana KimakondeKiyaoKisukumaKisanguKinyamweziKitumbukaKinyaturu
Maji medi /medi/ meesi /meːsi/ minzi /minzi/ amalenga /amalenɡa/ minzi /minzi/ maji /madʒi/ maji /madʒi/
Moto moto /moto/ mooto /moːto/ moto /moto/ umooto /umoːto/ moto /moto/ moto /moto/ moto /moto/
Jua liduva /liduva/ lyuŵa /ʎuβa/ liimi /liːmi/ ilijuva /ilijuva/ lyuba /ljuβa/ zuŵa /zuβa/ yura /juɾa/
Mwezi mwedi /mwedi/ lwesi /lwesi/ ng'weji /ŋweːdʒi/ umwesi /umwesi/ ngʼwezi /ŋweːzi/ mwezi /mwezi/ umweri /umweɾi/
Nyota inondwa /inondwa/ ndondwa /ndondwa/ sonda /sonda/ inondwe /inondwe/ nsonda /nsonda/ nyenyezi /ɲeɲezi/ njota /ndʒota/
Usiku chilo /tʃilo/ chilo /tʃilo/ bujiku /budʒiku/ paashilo /paːʃilo/ buziku /buziku/ usiku /usiku/ utiku /utiku/
Mvua imbula /imbula/ ula /ula/ mbula /mbula/ inoonya /inoːɲa/ mbula /mbula/ vula /ˈvula/ mbura /mbura/
Upepo lipungo /lipuŋɡo/ mbungo /mbuŋɡo/ nyaga /ɲaɡa/ ilipepo /ilipepo/ myaga /mjaɡa/ mphepo /ˈmpʰepo/ mpefo /mpefo/
Ukurasa 1/9

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap