Chiyao

Kiyao

Atlantiki-Kongo (Kibantu, Yao-Makonde)

FamiliaAtlantiki-Kongo (Kibantu, Yao-Makonde) Wasemaji~3M Hatihati ya Kilatini (tahajia kadhaa zinazoshindana; kiwango cha SIL tangu miaka ya 1990) NchiMsumbiji (Niassa, Cabo Delgado), Malawi (kusini), Tanzania (Ruvuma) Lugha rasmiHapana (Kireno nchini Msumbiji, Kiingereza / Chichewa nchini Malawi) Uhai wa lughasalama ISO 639-3yao

Kiyao (chiyao, pia huandikwa ciyawo) ni lugha ya Kibantu ya P21 inayoenea katika eneo la mpaka wa nchi tatu wa Msumbiji-Malawi-Tanzania kwenye ncha ya kusini ya Ziwa Malawi. Wayao walikuwa viongozi wakuu wa biashara ya misafara katika karne ya 19, wakidhibiti njia kutoka pwani ya Zanzibar hadi Ziwa Malawi — sababu mojawapo iliyofanya Kiyao kuenea kama lugha ya mawasiliano ya kikanda. Wengi wao ni Waislamu (kipekee cha kuvutia miongoni mwa jamii za Kibantu zinazowazunguka ambazo kwa kiasi kikubwa ni Wakristo au waabudu mizimu). Tambiko la kuwapokeza wasichana la unyago ni taasisi ya kitamaduni inayowabainisha. Ni lugha ya toni yenye viwango vitano vya toni vinavyotofautiana.

Maeneo inakozungumzwa

Vaa lugha hii Chagua tu maneno unayopenda — huchapishwa kwa fonti ile ile ya ramani. Tengeneza fulana kwa maneno ya Kiyao →

Maneno 87 ya msingi katika Kiyao

Maji

meesi

meːsi

Moto

mooto

moːto

Jua

lyuŵa

ʎuβa

Mwezi

lwesi

lwesi

Nyota

ndondwa

ndondwa

Usiku

chilo

tʃilo

Mvua

ula

ula

Upepo

mbungo

mbuŋɡo

Udongo

litaka

litaka

Jiwe

liganga

liɡaŋɡa

Mlima

chitumbi

tʃitumbi

Bahari

bahali

bahali

Mama

amao

amao

Baba

atati

atati

Binti

mwali

mwali

Mimi

une

une

Wewe

ugwe

uɡwe

Sisi

uwe

uwe

Jina

liina

liːna

Mtu

mundu

mundu

Kichwa

ntwe

ntwe

Jicho

liso

liso

Sikio

liwiwi

liwiwi

Pua

lupula

lupula

Mdomo

kang'wa

kaŋwa

Jino

liino

liːno

Ulimi

lulimi

lulimi

Mkono

nkono

nkono

Mguu

lukongolo

lukoŋɡolo

Moyo

ntima

ntima

Mfupa

liupa

liupa

Damu

miasi

miasi

Kinyesi

manyi

maɲi

Upendo

unonyelo

unoɲelo

Mti

chitela

tʃitela

Mbwa

mbwa

mbwa

Paka

paka

paka

Samaki

somba

somba

Ndege

chijuni

tʃidʒuni

Kipepeo

chipuluputwa

tʃipuluputwa

Yai

lindanda

lindanda

Dubu

dubu

dubu

Farasi

falasi

falasi

Nyumba

nyuumba

ɲuːmba

Maziwa

maŵele

maβele

Asali

uchi

utʃi

Chumvi

njete

ndʒete

Mvinyo

divai

divai

Mchele

mpunga

mpuŋɡa

Chokoleti

chokoleti

Chuma

chisyano

tʃisjano

Gurudumu

wilo

wilo

Hariri

halili

halili

Kitabu

chitabu

tʃitabu

Kula

kulya

kuʎa

Kunywa

kung'wa

kuŋwa

Kulala

kugona

kuɡona

Moja

mo

mo

Mbili

iŵili

iβili

Tatu

sitatu

sitatu

Nne

ncheche

ntʃetʃe

Tano

nsano

nsano

Mia

mia

mia

Habari

salama

salama

Asante

—

—

Nzuri

chambone

tʃambone

Mpya

jasambano

dʒasambano

Nyekundu

chechejeu

tʃetʃedʒeu

Nyeupe

cheswela

tʃeswela

Nyeusi

chepiliu

tʃepiliu

Buluu

buluwu

buluwu

Kompyuta

kompyuta

kompjuta

Chai

tiyi

tiji

Kahawa

kofi

kofi

Sukari

sukali

sukali

Chungwa

mlalanje

mlalandʒe

99

makumi msano ni mcece kwisa msano ni mcece

makumi msano ni mtʃetʃe kwisa msano ni mtʃetʃe

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Atlantiki-Kongo (Kibantu, Yao-Makonde)

Maana KiyaoKimakondeKinyamweziKisanguKinyaturuKibembaKitumbuka
Maji meesi /meːsi/ medi /medi/ minzi /minzi/ amalenga /amalenɡa/ maji /madʒi/ amenshi /amenʃi/ maji /madʒi/
Moto mooto /moːto/ moto /moto/ moto /moto/ umooto /umoːto/ moto /moto/ umulilo /umulilo/ moto /moto/
Jua lyuŵa /ʎuβa/ liduva /liduva/ lyuba /ljuβa/ ilijuva /ilijuva/ yura /juɾa/ akasuba /akasuba/ zuŵa /zuβa/
Mwezi lwesi /lwesi/ mwedi /mwedi/ ngʼwezi /ŋweːzi/ umwesi /umwesi/ umweri /umweɾi/ umweshi /umweʃi/ mwezi /mwezi/
Nyota ndondwa /ndondwa/ inondwa /inondwa/ nsonda /nsonda/ inondwe /inondwe/ njota /ndʒota/ intanda /intanda/ nyenyezi /ɲeɲezi/
Usiku chilo /tʃilo/ chilo /tʃilo/ buziku /buziku/ paashilo /paːʃilo/ utiku /utiku/ ubushiku /ubuʃiku/ usiku /usiku/
Mvua ula /ula/ imbula /imbula/ mbula /mbula/ inoonya /inoːɲa/ mbura /mbura/ imfula /imˈfula/ vula /ˈvula/
Upepo mbungo /mbuŋɡo/ lipungo /lipuŋɡo/ myaga /mjaɡa/ ilipepo /ilipepo/ mpefo /mpefo/ umwela /umwela/ mphepo /ˈmpʰepo/
Ukurasa 1/10

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap