Qatzijobʼal

Kʼiche

Kimaya (Quichean)

FamiliaKimaya (Quichean) Wasemaji~1.7M Hatihati za Kilatini (kiwango cha ALMG cha 1987) NchiGuatemala (highland Western: Quiché, Sololá, Totonicapán) Lugha rasmiGuatemala (lugha ya kitaifa iliyotambuliwa tangu Sheria ya Lugha 2003) Uhai wa lughasalama ISO 639-3quc

Pia hujulikana kama: K'iche', Quiche, Kiche

Kʼicheʼ ndiyo lugha kubwa zaidi ya Kimaya, inayozungumzwa katika nyanda za juu za magharibi mwa Guatemala (Quiché, Sololá, Totonicapán, Quetzaltenango). Ufalme wa Kʼicheʼ ulitawala eneo hilo katika karne ya 15 kabla ya ushindi wa Wahispania. Popol Vuh, kitabu kikuu cha kishujaa cha asili ya uumbaji wa Kʼicheʼ kilichohifadhiwa katika nakala ya karne ya 16 kwa hati ya Kilatini, ni mojawapo ya kazi muhimu zaidi za kifasihi za kabla ya Wahispania katika bara la Amerika. Kʼicheʼ inatambuliwa kama lugha ya kitaifa ya Guatemala tangu mwaka 2003 na inategemeza programu hai za elimu ya lugha mbili.

Maeneo inakozungumzwa

Vaa lugha hii Chagua tu maneno unayopenda — huchapishwa kwa fonti ile ile ya ramani. Tengeneza fulana kwa maneno ya Kʼiche →

Maneno 87 ya msingi katika Kʼiche

Maji

jaʼ

xaʔ

Moto

qʼaqʼ

qʼaqʼ

Jua

qʼij

qʼix

Mwezi

ikʼ

ikʼ

Nyota

chʼumil

tʃʼumil

Usiku

aqʼabʼ

aqʼaɓ

Mvua

jabʼ

xaɓ

Theluji

saq tew

saq tew

Upepo

iqʼ

iqʼ

Udongo

ulew

ulew

Jiwe

abʼaj

aɓax

Mlima

juyubʼ

xujuɓ

Bahari

plo

plo

Mama

nan

nan

Baba

tat

tat

Binti

miʼal

miʔal

Mimi

in

in

Wewe

at

at

Sisi

uj

ux

Jina

bʼiʼ

ɓiʔ

Mtu

winaq

winaq

Kichwa

jolom

xolom

Jicho

bʼaqʼwach

ɓaqʼwatʃ

Sikio

xikin

ʃikin

Pua

tzaʼm

tsaʔm

Mdomo

chiʼ

tʃiʔ

Jino

ware

waɾe

Ulimi

aqʼ

aqʼ

Mkono

qʼabʼ

qʼaɓ

Mguu

aqan

aqan

Moyo

animaʼ

animaʔ

Mfupa

bʼaq

ɓaq

Damu

kikʼ

kikʼ

Kinyesi

achaq

atʃaq

Upendo

loqʼoj

loqʼox

Mti

cheʼ

tʃeʔ

Mbwa

tzʼiʼ

tsʼiʔ

Paka

meʼs

meʔs

Samaki

kar

kaɾ

Ndege

tzʼikin

tsʼikin

Kipepeo

pepe

pepe

Yai

saqmoʼl

saqmoʔl

Dubu

oso

oso

Farasi

kej

kex

Nyumba

ja

xa

Maziwa

leche

letʃe

Asali

kabʼ

kaɓ

Chumvi

atzʼam

atsʼam

Mvinyo

vino

ˈbino

Mchele

arroz

aros

Chokoleti

chocolate

Chuma

chʼichʼ

tʃʼitʃʼ

Hariri

xela

ʃela

Kitabu

wuj

wux

Kula

tijow

tixow

Kunywa

ukʼaaj

ukʼaːx

Kulala

war

waɾ

Moja

jun

xun

Mbili

kebʼ

keɓ

Tatu

oxibʼ

oʃiɓ

Nne

kajibʼ

kaxiɓ

Tano

jobʼ

xoɓ

Mia

jokʼal

xokʼal

Habari

saqarik

saqaɾik

Asante

maltyox

maltjoʃ

Nzuri

utz

uts

Mpya

kʼakʼ

kʼakʼ

Nyekundu

kaq

kaq

Nyeupe

saq

saq

Nyeusi

qʼeq

qʼeq

Kijani

rax

raʃ

Buluu

xar

ʃaɾ

Kompyuta

computadora

komputadoɾa

Wi-Fi

wifi

Chai

té

te

Kahawa

kape

kape

Sukari

asukal

asukal

Chungwa

alanxax

alanʃaʃ

99

junmuchʼ bʼelej lajuj

xunmutʃʼ ɓelex laxux

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kimaya (Quichean)

Maana KʼicheKaqchikelKiuspantekoKipoqomchiKimamProto-MayaQʼeqchi
Maji jaʼ /xaʔ/ yaʼ /jaʔ/ jaʼ /haʔ/ haʼ /haʔ/ aʼ /aʔ/ *haʔ /haʔ/ haʼ /haʔ/
Moto qʼaqʼ /qʼaqʼ/ qʼaqʼ /qʼaqʼ/ qʼaaqʼ /qʼaːqʼ/ qʼaaqʼ /qʼaːqʼ/ qʼaqʼ /qʼaqʼ/ *qʼaaqʼ /qʼaaqʼ/ xam /ʃam/
Jua qʼij /qʼix/ qʼij /qʼix/ qʼiij /qʼiːh/ qʼiij /qʼiːx/ qʼij /qʼih/ *qʼiinh /qʼiinh/ saqʼe /saqʼe/
Mwezi ikʼ /ikʼ/ ikʼ /ikʼ/ ikʼ /ikʼ/ poh /poh/ xjaw /ʃaw/ *uːh /uːh/ po /po/
Nyota chʼumil /tʃʼumil/ chʼumil /tʃʼumil/ chʼumil /tʃʼumil/ chʼumiil /tʃʼumiːl/ cheʼw /tʃeʔw/ *eʼq /eʼq/ chahim /tʃahim/
Usiku aqʼabʼ /aqʼaɓ/ aqʼaʼ /aqʼaʔ/ laqʼabʼ /laqʼaɓ/ aqʼabʼ /aqʼaɓ/ qonikʼen /qonikʼən/ *aqʼabʼ /aqʼaɓ/ qʼojyin /qʼoχjin/
Mvua jabʼ /xaɓ/ jobʼ /xoɓ/ jabʼ /haɓ/ jabʼ /xaɓ/ jbʼal /ʃɓal/ *nhabʼ /ŋaɓ/ habʼ /haɓ/
Theluji saq tew /saq tew/ nieve /ˈnjebe/ chun tew /tʃun tew/ miik /miːk/ txa cheʼw /tʃa tʃeʔw/ — xchuʼi keh /ʃtʃuʔi keh/
Ukurasa 1/10

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap