Onoñdaʼgegáʼ nigaweñoʼdeñʼ
ภาษาโอนอนดากา
ตระกูลอิโรควอย (เหนือ, ห้าชนเผ่า)
ภาษาโอนันดากา (Onoñda’gegá’; ISO 639-3: ono) เป็นภาษาอิโรกัวส์เหนือของโอนันดากาเนชัน ซึ่งเป็นหนึ่งในชาติสมาชิกสมาพันธรัฐเฮาเดโนโซนี และใช้ในตอนกลางของรัฐนิวยอร์กกับเขตซิกซ์เนชันส์ออฟเดอะแกรนด์ริเวอร์ในรัฐออนแทรีโอ เหลือผู้พูดคล่องแคล่วประมาณ 50 คน ส่วนใหญ่เป็นผู้สูงอายุ ภาษาจึงอยู่ในภาวะใกล้สูญขั้นวิกฤต แม้ว่าสมาชิกชุมชนจะกำลังเรียนเป็นภาษาที่สอง ภาษาโอนันดากามีลักษณะพหุสังเคราะห์และเน้นคำกริยา คำกริยามีปัจจัยนำหน้าสรรพนามและปัจจัยท้ายบอกการณ์ลักษณะ และอาจรวมรากคำนามไว้ได้ ส่วนลำดับองค์ประกอบค่อนข้างยืดหยุ่น อักขรวิธีฐานละตินของชุมชนใช้อะพอสทรอฟีแทนเสียงกักเส้นเสียง ใช้ ñ แทนการออกเสียงขึ้นจมูก ใช้จุดกลางแทนความยาวของสระ และใช้เครื่องหมายเสียงสูงแทนการลงน้ำหนัก ภาษานี้ยังเป็นแกนกลางของพิธีกรรม กฎหมาย และชีวิตสาธารณะ โอนันดากาเนชันเปิดศูนย์ภาษาโดยเฉพาะในปี 2011 และชั้นเรียน บันทึกเสียง พจนานุกรม ตลอดจนงานเรียนแบบดื่มด่ำช่วยเสริมการถ่ายทอดภาษา
พื้นที่ที่ใช้พูด
87 คำหลักในภาษาโอนอนดากา
แหล่งข้อมูล
- Woodbury, Hanni (2003), Onondaga-English/English-Onondaga Dictionary, University of Toronto Press; Woodbury, Hanni (2018), A Reference Grammar of the Onondaga Language, University of Toronto Press (both via en.wiktionary Onondaga lemmas)
เปรียบเทียบคำศัพท์
เปรียบเทียบกับภาษาที่เกี่ยวข้อง: ตระกูลอิโรควอย (เหนือ, ห้าชนเผ่า)
| ความหมาย | ภาษาโอนอนดากา | ภาษาคายูกา | ภาษาโมฮอว์ก | ภาษาโอนีดา | ภาษาทัสคารอรา | ภาษาคอยูกอน | ภาษาวิชิตา |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| น้ำ | ohnéganos /ohnéɡanos/ | ohneganóhs /ohneɡanóhs/ | ohné:kanos /ohnéːɡanos/ | one:kánus /oneːkánũs/ | awę: /awɛ̃ː/ | too /toː/ | kicʔa /kitsʔa/ |
| ไฟ | odékhaʼ /odékʰaʔ/ | odé:kaʼ /odéːkaʔ/ | otsénhaʼ /odzʌ̃́haʔ/ | o:tsísteʼ /oːdʒísteʔ/ | ujihst /udʒihst/ | kkunʼ /kːunʔ/ | heːcʔa /heːtsʔa/ |
| ดวงอาทิตย์ | gaehʼkwa /ɡaehʔkwa/ | gá:gwa:ʼ /ɡáːɡwaːʔ/ | karáhkwa /karáhkwa/ | kalahkwaʼ /kalahkwaʔ/ | hęhts /hɛ̃hts/ | so /so/ | saːkhirʔa /saːkʰiɾʔa/ |
| ดวงจันทร์ | gaehʼkwa enitha /ɡaehʔkwa enitha/ | ęhníʼda:ʼ /ɛ̃hníʔdaːʔ/ | ehníta /ehníːta/ | wʌhní:taleʼ /wʌ̃hníːtaleʔ/ | hęhts uri:węh /hɛ̃hts uɾiːwɛ̃h/ | dołtʼolee /doɬtʼoliː/ | waːh /waːh/ |
| ดาว | otsistoʼgwaʼ /odʒistoʔɡwaʔ/ | ojihsǫ́:da:ʼ /odʒihsṍːdaːʔ/ | otsistohkwaʼ /otsistohkwaʔ/ | otsistóhkwaʼ /odʒistóhkwaʔ/ | utsíhstaʼ /utsíhstaʔ/ | tłoonʼ /tɬoːnʔ/ | hiːkwirikʔa /hiːkʷiɾikʔa/ |
| คืน | ahsų́t /ahsṹt/ | ahsǫheh /ahsõheh/ | ahsútha /ahsṹtʰa/ | wahsutáti /wahsũtáti/ | ahthathu /ahθaθu/ | łida /ɬida/ | ckhaːrʔa /tskʰaːɾʔa/ |
| หิมะ | óʼgęʼ /óʔɡɛ̃ːʔ/ | oʼgraʼ /oʔɡraʔ/ | óniehte /ónjehte/ | onyʌ́hteʼ /onjʌ̃́hteʔ/ | — | tseetl /tsʰiːtɬʰ/ | hiraːʔa /hiɾaːʔa/ |
| ลม | ó·wæʼ /óːwæʔ/ | owá:deʼ /owáːdeʔ/ | óweraʼ /óweraʔ/ | owe:lá /oweːlá/ | — | — | niweʔeːrʔa /niweʔeːɾʔa/ |
| แม่ | ekno:haʼ /eknoːhaʔ/ | knó:haʼ /knóːhaʔ/ | istá /istá/ | aknulha /aknũlha/ | raknų:hak /ɾaknũːhak/ | eenaa /iːnaː/ | eciyeːh /etsijeːh/ |
| พ่อ | hakʼno:haʼ /hakʔnoːhaʔ/ | haʼnih /haʔnih/ | rakeʼníha /rakeʔníha/ | — /—/ | rakhnih /ɾakhnih/ | eetaa /iːtaː/ | taːtah /taːtah/ |
| ลูกสาว | khehá·wah /kʰeháːwah/ | kehá:wahk /keháːwahk/ | kheién:ʼa /kʰejẽ́ːʔa/ | kheyʌ́:ha /kʰejʌ̃́ːha/ | — | — | — |
| ฉัน | iʼ /iʔ/ | i:ʼ /iːʔ/ | í:ʼi /íːʔi/ | iʼí /iʔí/ | í:ʼ /iːʔ/ | see /siː/ | nacʔih /natsʔih/ |
| คุณ | is /is/ | i:s /iːs/ | í:seʼ /íːseʔ/ | isé /isé/ | í:saʼ /iːsaʔ/ | ninh /ninh/ | nasʔih /nasʔih/ |
| เรา | iʼ /iʔ/ | i:ʼ /iːʔ/ | í:ʼi /íːʔi/ | iʼí /iʔí/ | í:ʼ /iːʔ/ | — /—/ | — /—/ |
| ชื่อ | yaʼts /jaʔts/ | ga̱hsę́:naʼ /ɡḁhsɛ̃́ːnaʔ/ | kahsén:na /kahsʌ̃́ːna/ | ohsʌ:ná: /ohsʌ̃ːnáː/ | utshe:naʼ /utsʰeːnaʔ/ | oos /oːs/ | hissaːrʔa /hissaːɾʔa/ |
| คน | ų́·gweh /ṹːɡweh/ | ǫ́:gweh /ṍːɡweh/ | ón:kwe /ṹːɡwe/ | ukwé /ũkwé/ | — | dinaa /dinaː/ | ihaas /ihaas/ |
| ตา | oga:thaʼ /oɡaːtʰaʔ/ | ogáhaʼ /oɡáhaʔ/ | okà:raʼ /okàːraʔ/ | oká:laʼ /okáːlaʔ/ | ka:tæk /kaːtæk/ | -noghaʼ /noɣaʔ/ | kirikʔa /kiɾikʔa/ |
| หู | ohų́hdaʼ /ohṹhdaʔ/ | — | ohónhtaʼ /ohṹhtaʔ/ | ohúhtaʼ /ohṹhtaʔ/ | — | — | — |
| ฟัน | onóʼjaʼ /onóʔdʒaʔ/ | onóʼjaʼ /onóʔdʒaʔ/ | onáwiraʼ /onáwiraʔ/ | onawi:lá: /onawiːláː/ | uʼtuʼth /əʔtuʔθ/ | aghoʼ /aɣoʔ/ | aːkʔa /aːkʔa/ |
| ลิ้น | oʼnahsaʼ /oʔnahsaʔ/ | awę́ʼno̱hsaʼ /awɛ̃́ʔno̥hsaʔ/ | oʼnáhsaʼ /oʔnã́hsaʔ/ | oʼnáhsaʼ /oʔnáhsaʔ/ | uʼtahs /əʔtahs/ | łolaʼ /ɬolaʔ/ | hacʼa /hatsʔa/ |
| มือ | onénǫhsaʼ /onénõhsaʔ/ | ohsóhdaʼ /ohsóhdaʔ/ | ohtsà:na /ohtsaːna/ | osnúhsaʼ /osnṹhsaʔ/ | kéhskweh /kehskweh/ | -loʼ /loʔ/ | iskʔa /iskʔa/ |
| เท้า | ohsiʼtaʼ /ohsiʔtaʔ/ | ohsiʼdaʼ /ohsiʔdaʔ/ | ohsì:taʼ /ohsìːtaʔ/ | ohsí:taʼ /ohsíːtaʔ/ | káhseh /kahseh/ | -kkaaʼ /kːaːʔ/ | asʔa /asʔa/ |
| ใจ | awé:ri /awéːri/ | awę́yǫ̱hsaʼ /awɛ̃́jõ̥hsaʔ/ | awerì:ʼa /aweɾìːʔa/ | awelyá:ne /aweljáːne/ | kęhsaʼ /kɛ̃hsaʔ/ | -dzaayaʼ /tsaːjaʔ/ | sikicʔa /sikitsʔa/ |
| กระดูก | ostyęʼtaʼ /ostjɛ̃ʔtaʔ/ | ohsgyę́ʼda:ʼ /ohskjɛ̃́ʔdaːʔ/ | ohstyenʼ /ohstjʌ̃ʔ/ | ostyʌ́ʼtaʼ /ostjʌ̃́ʔtaʔ/ | uhskęʼręh /əhskə̃ʔrəh/ | tlʼinh /tɬʼinh/ | kiːsʔa /kiːsʔa/ |
| เลือด | otkwęhsaʼ /otkwɛ̃hsaʔ/ | tkwęhsæʼ /tkwɛ̃hsaʔ/ | onekwénhsaʼ /oneɡwʌ̃́hsaʔ/ | onekwʌ́hsaʼ /onekwʌ̃́hsaʔ/ | tkwarhaʼ /tkwarhaʔ/ | lakkona /lakːona/ | waːckicʔa /waːtskitsʔa/ |
| รัก | gaonihsdá:wę /ɡaonihsdáːwɛ̃/ | ganǫ́hkwahsraʼ /ɡanṍhkwahsraʔ/ | khenorónhkhwa /kʰenorṹhkʰwa/ | kanolukhwásla /kanolũkʰwásla/ | krunyę:tas /kɾuɲɛ̃ːtas/ | kʼoonejee /kʼooneʒeː/ | — /—/ |
| ต้นไม้ | ga:endaʼ /ɡaːendaʔ/ | gra̱he:t /ɡrḁheːt/ | ó:kwire /óːkʷire/ | kalu:tóteʼ /kalũːtóteʔ/ | nyęt /ɲɛ̃t/ | kʼeyh /kʼejh/ | tiyaːhkw /tijaːhkʷ/ |
| หมา | só:wa:s /sóːwaːs/ | só:wa:s /sóːwaːs/ | érhar /érhar/ | é:lhal /éːlhal/ | čerʼ /tʃeɾʔ/ | łeek /ɬeːk/ | kiciyeːh /kitsijeːh/ |
| แมว | takó:s /takóːs/ | dagu:s /daɡuːs/ | takò:s /takòːs/ | takóhs /takóhs/ | takʼo:s /takʔoːs/ | dotonh /dotonh/ | — /—/ |
| ปลา | ojoʼt /odʒoʔt/ | ojǫ́ʼdaʼ /odʒṍʔdaʔ/ | kéntsion /kʌ̃́tsjũ/ | kʌ́tsiʼ /kʌ̃́tsiʔ/ | itsh /itʃ/ | tookkʼa /toːkʼa/ | kaːcʔa /kaːtsʔa/ |
| นก | ga·yoʼáh /ɡaːjoʔáh/ | jidę́:ʼęh /dʒidɛ̃́ːʔɛ̃h/ | otsiʼtén:ʼa /otsiʔtʌ̃́ːʔa/ | otsiʼtʌ́haʼ /odʒiʔtʌ̃́haʔ/ | — | — | ichir /itsʰiɾ/ |
| ไข่ | oʼnhų́hsaʼ /oʔnhṹhsaʔ/ | oʼnhǫ́hsaʼ /oʔnhṍhsaʔ/ | oʼnhónhsa /oʔnhṹhsa/ | oʼnhúhsaʼ /oʔnhṹhsaʔ/ | — | — | nikwiːkʔa /nikʷiːkʔa/ |
| ม้า | gohsádę·s /ɡohsádɛ̃ːs/ | — | akohsá:tens /akohsáːtʌ̃s/ | kohsa:tʌ́s /kohsaːtʌ̃́s/ | — | — | — |
| บ้าน | ganǫhsoht /ɡanõhsoht/ | ganǫ́hsaʼ /ɡanṍhsaʔ/ | kanónhsaʼ /kanṹhsaʔ/ | kanúhsote /kanṹhsote/ | kanéhseʼę /kanehseʔɛ̃/ | yah /jah/ | akhaːrʔa /akʰaːɾʔa/ |
| กิน | ekho:neʼ /ekʰoːneʔ/ | í:ge:s /íːɡeːs/ | í:keks /íːɡeks/ | — /—/ | kré:nuʼ /kɾeːnuʔ/ | kʼahonh /kʼahonh/ | kaʔac /kaʔats/ |
| ดื่ม | ehnega:iʼron /ehneɡaːiʔron/ | ga̱hnége̱haʼ /ɡḁhnéɡḁhaʔ/ | kahnek /kahnek/ | — /—/ | kré:hwiʼ /kɾeːhwiʔ/ | kʼisinoonh /kʼisinoːnh/ | kikʔa /kikʔa/ |
| หนึ่ง | sgá:da /skáːda/ | sgá:t /skáːt/ | énska /ʌ̃́ska/ | úskah /ṹskah/ | ę:cæ /ɛ̃ːtsæ/ | kʼeetakkʼee /kʼiːtakʼiː/ | chiʔass /tsʰiʔass/ |
| สอง | dégni /déɡni/ | dekní: /dekníː/ | tékeni /téːɡeni/ | tékni /tékni/ | néʼkti /neʔkti/ | niteekkʼee /nitiːkʼiː/ | wic /wits/ |
| สาม | áhsę /áhsɛ̃/ | ahsę́h /ahsɛ̃́h/ | áhsen /áhsʌ̃/ | áhsʌ /áhsʌ̃/ | áhsę /ahsɛ̃/ | tokkʼee /tokʼiː/ | taw /taw/ |
| สี่ | gayéi /ɡajéi/ | géi /ɡéi/ | kaié:ri /ɡajéːɾi/ | kayé: /kajéː/ | hę́ʼtahk /hɛ̃ʔtahk/ | — | taːkwic /taːkʷits/ |
| ห้า | hwíks /hwíks/ | hwíhs /hwíhs/ | wísk /wísk/ | wísk /wísk/ | wísk /wisk/ | — | — |
| สวัสดี | sgë:nǫʼ /skẽːnõʔ/ | sgę́:nǫʼ /skɛ̃́ːnõʔ/ | shé:kon /ʃéːkon/ | she:kú /sheːkṹ/ | skę:nu /skɛ̃ːnu/ | — /—/ | — /—/ |
| ขอบคุณ | nya:węʼ /njaːwɛ̃ʔ/ | nya:węh /ɲaːwɛ̃h/ | niá:wen /niáːwen/ | ya:wʌ́ /jaːwʌ̃́/ | nyaʼwę: /ɲaʔwɛ̃ː/ | baaseeʼ /baːseːʔ/ | — /—/ |
| ดี | oyá:nre /ojáːnre/ | oyá:nreʼ /ojáːnreʔ/ | ioiánere /jojánere/ | skʌ:nʌ́ /skʌ̃ːnʌ̃́/ | unę:tsweht /unɛ̃ːtsweht/ | nizoonh /nizoːnh/ | acs /atss/ |
| แดง | otkwę́ʼtaʼ /otkwɛ̃́ʔtaʔ/ | otgwę́hji̱ʼa:ʼ /otɡwɛ̃́hdʒi̥ʔaːʔ/ | onekwènhtara /oneɡwʌ̃̀htara/ | onikwʌ́htalaʼ /onikwʌ̃́htalaʔ/ | utkwatar /utkwatar/ | nełtseeyh /neɬtseːjh/ | kwhaːc /kʷʰaːts/ |
| ขาว | owę:héʼsdaʼ /owɛ̃ːhéʔstaʔ/ | gę́ʼgę: /ɡɛ̃́ʔɡɛ̃ː/ | karà:ken /kaɾàːken/ | owísklaʼ /owísklaʔ/ | — | — | — |
หน้า 1/6
เปิดแผนที่แบบโต้ตอบ: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
ส่วนหนึ่งของ LangMap — โครงการแสดงภาพทางภาษาศาสตร์ นี่คือสรุปแบบสถิตที่ค้นเก็บได้ แผนที่แบบโต้ตอบมีเสียงการออกเสียง ตัวกรอง และมุมมองลูกโลก
จัดทำโดย Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · หน้าแรก LangMap