Manegacha
ภาษาเป่าอาน
มองโกล (Shirongolic)
ภาษาเป่าอานเป็นภาษาตระกูลมองโกลที่มีผู้พูดราว 6,000 คน จากชนชาติราว 20,000 คนตามสำมะโนปี 2010 ในอำเภอจีสือซานมณฑลกานซู่ และข้ามเส้นแบ่งมณฑลไปที่ถงเหรินในชิงไห่ ความน่าสนใจอยู่ที่ว่าปัจจุบันมันแทบไม่เหมือนภาษามองโกลอีกแล้ว ภาษาเป่าอานอยู่ในสหพันธ์ภาษากานซู่-ชิงไห่ (อัมโด) มุมหนึ่งของภาคตะวันตกเฉียงเหนือที่ภาษาตระกูลมองโกล เตอร์ก ทิเบต และจีนอยู่ทับซ้อนกันมานานหลายศตวรรษ และที่ซึ่งภาษาเป่าอาน ตงเซียง (ซานตา) ถู (มองกัวร์) และยูกูร์ตะวันออก ล้วนถูกปรับรูปไปในทางเดียวกัน คือความกลมกลืนของสระอ่อนลงหรือหายไป คำศัพท์ทิเบตและจีนแทรกอยู่ทั่ว และวากยสัมพันธ์ถูกดึงไปทางเพื่อนบ้าน ชาวเป่าอานเองก็ถูกแบ่งด้วยศาสนาและเส้นแบ่งมณฑลนั้น ชุมชนกานซู่นับถืออิสลาม ชุมชนชิงไห่นับถือพุทธ และแยกจากกันมาตั้งแต่ศตวรรษที่ 19 ภาษานี้ไม่มีตัวเขียน ผู้พูดใช้ภาษาจีนในการเขียน
พื้นที่ที่ใช้พูด
87 คำหลักในภาษาเป่าอาน
แหล่งข้อมูล
- Liu Zhaoxiong 刘照雄 (1981) 保安语简志. 民族出版社
- ABVD — Bao’an 保安语
- Glottolog: Bonan
เปรียบเทียบคำศัพท์
เปรียบเทียบกับภาษาที่เกี่ยวข้อง: มองโกล (Shirongolic)
| ความหมาย | ภาษาเป่าอาน | ภาษามองกูล | ภาษามองโกลิกดั้งเดิม | ยูกูร์ตะวันออก | ภาษาต้งเซียง | ภาษามองโกเลียยุคกลาง | ภาษาต๋าว่อเอ่อร์ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| น้ำ | sə /sə/ | szu /ʂdzu/ | *usun /usun/ | qusun /qusun/ | usu /usu/ | ᠤᠰᠤᠨ /usun/ | oso /oso/ |
| ไฟ | χal /χal/ | ghal /ɢal/ | *gal /ɡal/ | ʁal /ʁal/ | qan /qɑn/ | ᠭᠠᠯ /qal/ | gali /ɡali/ |
| ดวงอาทิตย์ | naraŋ /naraŋ/ | nara /nara/ | *naran /naran/ | naran /naran/ | naran /nɑrən/ | ᠨᠠᠷᠠᠨ /naran/ | nara /nara/ |
| ดวงจันทร์ | sarə /sarə/ | sara /sara/ | *sara /sara/ | sara /sara/ | sara /sɑrə/ | ᠰᠠᠷᠠ /sara/ | sarūla /saruːla/ |
| ดาว | hotuŋ /hotuŋ/ | foodi /foodə/ | *hodun /hodun/ | hodən /hodən/ | hodun /hodun/ | ᠬᠣᠳᠤᠨ /hodun/ | odə /odə/ |
| คืน | sonə /sonə/ | soni /sonə/ | *söni /søni/ | søønə /søːnə/ | shieni /ɕiəni/ | ᠰᠥᠨᠢ /søni/ | suni /suni/ |
| ฝน | ɢura /ɢura/ | huraa /xuraa/ | *kura /kura/ | xura /χura/ | ghura /ɢura/ | ᠬᠤᠷᠠ /qura/ | huar /huar/ |
| หิมะ | ʥasɵŋ /dʑasɵŋ/ | qasi /ʨasə/ | *časun /tʃasun/ | tʃasən /tʃasən/ | chasun /tʂasun/ | ᠴᠠᠰᠤᠨ /tʃasun/ | čas /tʃas/ |
| ลม | ki /ki/ | kii /kii/ | *salkïn /salkin/ | salɢən /salɢən/ | kei /kəi/ | ᠬᠡᠢ /kei/ | kein /kein/ |
| ดิน | saʨiə /satɕiə/ | — | *gaǰar /ɡadʒar/ | ʃəruu /ʃəruː/ | ghazha /ɢadʐa/ | ᠬᠠᠵᠠᠷ /qadʒar/ | gaǯiri /ɡadʒiri/ |
| ภูเขา | uːla /uːla/ | ula /ula/ | *huɣula /huɣula/ | uula /uːla/ | ula /ula/ | ᠠᠭᠤᠯᠠ /aula/ | aulə /aulə/ |
| ทะเล | χai /χai/ | dalii /dalii/ | *dalai /dalai/ | dalii /daliː/ | hai /xai/ | ᠳᠠᠯᠠᠢ /dalai/ | dalje /dalje/ |
| แม่ | amə /amə/ | aama /aama/ | *eke /eke/ | hge /hɡe/ | ana /ɑnə/ | ᠡᠭᠡ /eke/ | ewe: /eweː/ |
| พ่อ | abo /abo/ | aaba /aaba/ | *ečige /etʃiɡe/ | tʃiɣe /tʃiɣe/ | ada /ada/ | ᠡᠴᠢᠭᠡ /etʃiɡe/ | ečige /etʃiɡe/ |
| ฉัน | bǔ /bǔ/ | bu /bu/ | *bi /bi/ | bə /bə/ | bi /pi/ | ᠪᠢ /bi/ | bi /bi/ |
| คุณ | ʨǐ /tɕǐ/ | qi /ʨə/ | *či /tʃi/ | tʃə /tʃə/ | chi /tɕi/ | ᠴᠢ /tʃi/ | sí /si/ |
| เรา | bədə /bədə/ | budangula /budaŋɡula/ | *bida / *ba /bida / ba/ | budas / buda /budas / buda/ | matan / bijien /matan / pitɕiən/ | ᠪᠢᠳᠠ / ᠪᠠ /bida / ba/ | bide / ba: /bide / baː/ |
| ชื่อ | narə /narə/ | nire /nəre/ | *nere /nere/ | nere /nere/ | niere /niərə/ | ᠨᠡᠷᠡ /nere/ | nera /nera/ |
| คน | kuŋ /kuŋ/ | kun /kun/ | *kümün /kymyn/ | kuun /kuːn/ | kun /kun/ | ᠬᠦᠮᠦᠨ /kymyn/ | kū /kuː/ |
| หัว | tɵrɵŋ /tɵrɵŋ/ | — | *tolagaï /tolaɡai/ | toloʁui /toloʁui/ | qierun /tɕʰjəˈrun/ | — | oki /oki/ |
| ตา | nəduŋ /nəduŋ/ | nudu /nudu/ | *nidün /nidyn/ | nudun /nudun/ | udun /udun/ | ᠨᠢᠳᠦᠨ /nidyn/ | nid /nid/ |
| หู | ʨiχaŋ /tɕiχaŋ/ | qigi /ʨiɡə/ | *čikin /tʃikin/ | tʃəʁən /tʃəʁən/ | chighin /tʃiʁin/ | ᠴᠢᠬᠢᠨ /tʃikin/ | čikə /tʃikə/ |
| จมูก | χor /χor/ | hawar /xavar/ | *kamar /kamar/ | xawar /χawar/ | khawa /kʰawa/ | ᠬᠠᠪᠠᠷ /qabar/ | hamara /hamara/ |
| ปาก | aman /aman/ | ama /ama/ | *aman /aman/ | aman /aman/ | aman /aman/ | ᠠᠮᠠᠨ /aman/ | ama /ama/ |
| ฟัน | duŋ /duŋ/ | shdi /ʂdə/ | *sidün /sidyn/ | ʃdən /ʃdən/ | shidun /ʂidun/ | ᠰᠢᠳᠦᠨ /ʃidyn/ | sídə /sidə/ |
| ลิ้น | kalaŋ /kalaŋ/ | kile /kəle/ | *kelen /kelen/ | kelen /kelen/ | kielien /kʰjəˈljən/ | ᠬᠡᠯᠡᠨ /kelen/ | keli /keli/ |
| มือ | χar /χar/ | ghar /ɢar/ | *gar /ɡar/ | ʁar /ʁar/ | qa /qɑ/ | ᠭᠠᠷ /qar/ | gari /ɡari/ |
| เท้า | kual /kual/ | kol /kol/ | *köl /køl/ | køl /køl/ | kon /kon/ | ᠬᠥᠯ /køl/ | kuli /kuli/ |
| ใจ | ʥirgə /dʑirɡə/ | jirge /ʥirɡe/ | *ǰirüken /dʒiryken/ | dʒyrɣen /dʒyrɣen/ | — /—/ | ᠵᠢᠷᠦᠭᠡ /dʒiryke/ | ǯurəgə /dʒurəɡə/ |
| กระดูก | iasuŋ /iasuŋ/ | yasi /jasə/ | *yasun /jasun/ | yasən /jasən/ | yasun /jasun/ | ᠶᠠᠰᠤᠨ /jasun/ | yas /jas/ |
| เลือด | ʨisuŋ /tɕisuŋ/ | qisi /ʨisə/ | *čisun /tʃisun/ | tʃusun /tʃusun/ | chusun /tʂusun/ | ᠴᠢᠰᠤᠨ /tʃisun/ | čos /tʃos/ |
| รัก | — /—/ | duraala /duraala/ | — /—/ | — /—/ | khotula- /xoːtulə/ | ᠳᠤᠷᠠ /dura/ | — /—/ |
| ต้นไม้ | mutoŋ /mutoŋ/ | xjoosi /ɕʥoosə/ | *modun /modun/ | mɔːdən /mɔːdən/ | mutun /mutun/ | ᠮᠣᠳᠤᠨ /modun/ | mo:də /moːdə/ |
| หมา | noɢoi /noɢoi/ | nuhui /nuxui/ | *nokai /nokai/ | noxqui /noχqui/ | noghoi /noɣəi/ | ᠨᠣᠬᠠᠢ /noqai/ | nogə /noɡə/ |
| แมว | — /—/ | mauxi /mauɕi/ | — /—/ | — /—/ | bisalai /biːsəlai/ | ᠮᠢᠭᠤᠢ /miɣui/ | — /—/ |
| ปลา | ʥilɣasuŋ /dʑilɣasuŋ/ | jaghasi /ʥaɢasə/ | *ǰigasu /dʒiɡasu/ | dʒaʁasən /dʒaʁasən/ | zhagvasun /tʂɑʁɑˈsun/ | ᠵᠢᠭᠠᠰᠤ /dʒiɡasu/ | ǯagusa /dʒaɡusa/ |
| นก | bandʒir /bandʒir/ | — | *sibaɣun /sibaɣun/ | ʃuun /ʃuːn/ | bunzhu /bundʐu/ | ᠰᠢᠪᠠᠭᠤᠨ /ʃibaun/ | degi /deɡi/ |
| ไข่ | əndəgi /əndəɡi/ | ndige /ndəɡe/ | *öndegen /øndeɡen/ | bala /bala/ | endegvei /əndəɣəi/ | ᠥᠨᠳᠡᠭᠡᠨ /øndeɡen/ | əndugu /ənduɡu/ |
| บ้าน | gər /ɡər/ | ger /ɡer/ | *ger /ɡer/ | ger /ɡer/ | gie /ɡiə/ | ᠭᠡᠷ /ɡer/ | geri /ɡeri/ |
| เกลือ | dabsuŋ /dabsuŋ/ | dabsi /dabsə/ | *dabusun /dabusun/ | daabsən /daːbsən/ | dansun /dansun/ | ᠳᠠᠪᠤᠰᠤᠨ /dabusun/ | hata: /hataː/ |
| กิน | nda- /nda/ | ide /ide/ | *ide- /ide/ | ede /ede/ | ijie- /idʑiə/ | ᠢᠳᠡ /ide/ | idə- /idə/ |
| ดื่ม | u- /u/ | uqu /uʨu/ | *uu- /uu/ | uu /uː/ | otsu- /otʂɯ/ | ᠤᠭᠤ /uɣu/ | o: /oː/ |
| นอน | təra- /təra/ | ntiraa /ntəraa/ | *unta- /unta/ | nda /nda/ | hhuntura- /huntura/ | ᠤᠨᠲᠠ /unta/ | wante- /wante/ |
| หนึ่ง | nəgə /nəɡə/ | nige /nəɡe/ | *nigen /nigen/ | niɣe /niɣe/ | nie /niə/ | ᠨᠢᠭᠡᠨ /niɡen/ | nəka /nəka/ |
| สอง | ɢuar /ɢuar/ | ghoor /ɢoor/ | *koyar /kojar/ | ʁuur /ʁuːr/ | ghua /ʁua/ | ᠬᠣᠶᠠᠷ /qojar/ | hoira /hoira/ |
| สาม | ɢuraŋ /ɢuraŋ/ | ghuraan /ɢuraan/ | *gurban /ɡurban/ | ʁurwan /ʁurwan/ | ghuran /ʁuran/ | ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ /qurban/ | guarwe /ɡuarwe/ |
| สี่ | deraŋ /deraŋ/ | deeren /deeren/ | *dörben /dørben/ | dørwen /dørwen/ | jieran /dʑiəran/ | ᠳᠥᠷᠪᠡᠨ /dørben/ | durwe /durwe/ |
| ห้า | tawuŋ /tawuŋ/ | taawun /taavun/ | *tabun /tabun/ | taawən /taːwən/ | tawun /tawuŋ/ | ᠲᠠᠪᠤᠨ /tabun/ | ta:w /taːw/ |
| ร้อย | ʥyŋ /dʑyŋ/ | jong /ʥoŋ/ | *ǰagun /dʒaɡun/ | dʒuun /dʒuːn/ | be /bə/ | ᠵᠠᠭᠤᠨ /dʒaun/ | — |
| สวัสดี | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | ᠠᠮᠤᠷ /amur/ | — /—/ |
| ขอบคุณ | — /—/ | hgerli /xɡerlə/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | ᠪᠠᠶᠠᠷᠯᠠᠪᠠ /bajarlaba/ | — /—/ |
| ดี | saŋ /saŋ/ | sain /sain/ | *sajin /sajin/ | sain /sajn/ | sain /sain/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ /sain/ | sain /sain/ |
| ใหม่ | ɕinə /ɕinə/ | xini /ɕinə/ | *sine /sine/ | ʃənə /ʃənə/ | shini /ʂini/ | ᠰᠢᠨᠡ /ʃini/ | śinken /ʃinken/ |
| แดง | fulaŋ /fulaŋ/ | fulaan /fulaan/ | *hulaɣan /hulaɣan/ | ɬaan /ɬaːn/ | hulan /xulan/ | ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ /hulaan/ | ulān /ulaːn/ |
| ขาว | ʨiɢaŋ /tɕiɢaŋ/ | qighaan /ʨaɢaan/ | *čagaɣan /tʃaɡaɣan/ | tʃaʁaan /tʃaʁaːn/ | chighan /tʂiɢan/ | ᠴᠠᠭᠠᠨ /tʃaqaan/ | čigān /tʃiɡaːn/ |
| ดำ | χəra /χəra/ | hara /xara/ | *kara /kara/ | xara /χara/ | khara /kʰara/ | ᠬᠠᠷᠠ /qara/ | xar /xar/ |
| เขียว | noɢoŋ /noɢoŋ/ | noghoon /noɢoon/ | *noguɣan /noɡuɣan/ | noʁoon /noʁoːn/ | noghon /noɣon/ | ᠨ᠋ᠣᠬᠤᠬᠠᠨ /noqoan/ | — |
หน้า 1/8
เปิดแผนที่แบบโต้ตอบ: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
ส่วนหนึ่งของ LangMap — โครงการแสดงภาพทางภาษาศาสตร์ นี่คือสรุปแบบสถิตที่ค้นเก็บได้ แผนที่แบบโต้ตอบมีเสียงการออกเสียง ตัวกรอง และมุมมองลูกโลก
จัดทำโดย Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · หน้าแรก LangMap