Guugu Yimidhirr
古古依米德希尔语
帕马-尼永甘(帕曼语支、约克角东部)
古古伊米德尔语(亦作Guugu Yimidhirr;ISO 639-3:kky)是帕马—恩永安语系帕曼语群的一种语言,传统上通行于澳大利亚昆士兰州远北地区恩德沃河周围的土地。如今,它主要用于库克敦以北的霍普韦尔及附近社群。许多语言会使用“左”“右”等以说话者为中心的表达,而该语言以频繁使用南、北等绝对方位的空间指称系统闻名。对这一系统的研究使古古伊米德尔语在语言、认知和空间定向研究中具有重要地位。英语单词kangaroo源自古古伊米德尔语gangurru;1770年,詹姆斯·库克远征队成员在恩德沃河从当地说话者处记录了这个词。
使用地区
古古依米德希尔语的87个核心词
来源
- Haviland (1979) "Guugu Yimidhirr" in Dixon & Blake (eds.) Handbook of Australian Languages vol. 1, pp.27-180
- Haviland (1979) Guugu Yimidhirr Sketch Grammar (ANU Press)
- Levinson (1992, 1997) "Language and Cognition: The Cognitive Consequences of Spatial Description in Guugu Yimithirr" J. Linguistic Anthropology 7:1
- Glottolog: Guugu Yimithirr (gugu1255)
- Ethnologue: kky
单词比较
与同属帕马-尼永甘(帕曼语支、约克角东部)的语言比较
| 含义 | 古古依米德希尔语 | 奥尔科尔语 | 拉迪尔语 | 迪尔巴尔语 | 恩汉达语 | 瓦尔马贾里语 | 维拉朱里语 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 水 | buurraay /buːraːj/ | ok /ok/ | nguka /ŋuka/ | bana /ˈbana/ | kapi /kapi/ | ngapa /ˈŋapa/ | galing /ˈɡaliŋ/ |
| 火 | yugu /juɡu/ | alhu /al̪u/ | nyuda /ɲuda/ | buni /ˈbuni/ | warla /waɻla/ | warlu /ˈwaɭu/ | wiiny /wiːɲ/ |
| 太阳 | ngalan /ŋalan/ | ugnga /uɡŋa/ | warrka /waɾka/ | garri /ˈɡari/ | wurʼa /wuɾʔa/ | purangu /puɻaŋu/ | yiray /ˈjiɻaj/ |
| 月亮 | giidha /ɡiːd̪a/ | oda /oda/ | kirdikir /kiɖikir/ | gagara /ɡaˈɡara/ | kanyala /kaɲala/ | yakarn /jakaɳ/ | giwang /ˈɡiwaŋ/ |
| 星 | dawaar /dawaːɻ/ | el idnban /el ˈidnban/ | kuwa thungal /kuwa θuŋal/ | gijiny /ɡiɟiɲ/ | indiya /indija/ | wirl /wiɭ/ | giralang /ˈɡiɻalaŋ/ |
| 晚上 | wudhurr /wud̪ur/ | unyjir /uɲɟir/ | nata /nata/ | jagun /ɟaɡun/ | maru /maru/ | pukanya /pukaɲa/ | ngurung /ˈŋuruŋ/ |
| 雨 | madyi /maɟi/ | — | — | gambal /ˈɡambal/ | pundu /pundu/ | ngapa /ˈŋapa/ | — |
| 风 | daan.gaay /daːnɡaːj/ | — | — | gulubu /ˈɡulubu/ | uudinu /uudinu/ | walypa /ˈwaʎpa/ | girrarr /ˈɡirar/ |
| 土 | bubu /bubu/ | — | — | jaju /ˈɟaɟu/ | — | nguwa /ˈŋuwa/ | dhaagun /ˈd̪aːɡun/ |
| 石头 | nambal /nambal/ | — | — | diban /ɟiban/ | — | pamarr /ˈpamar/ | walang /ˈwalaŋ/ |
| 山 | manydyal /maɲɟal/ | — | — | gambil /ˈɡambil/ | — | — | — |
| 海 | dhalun /d̪alun/ | — | — | — | — | jawurlata /ˈɟawuɭata/ | — |
| 母亲 | ngamu /ŋamu/ | amadh /amad̪/ | ngama /ŋama/ | yabu /ˈjabu/ | ngamaji /ŋamadʒi/ | ngamaji /ŋaˈmaɟi/ | gunhi /ˈɡun̪i/ |
| 父亲 | biiba /biːba/ | ichadh /itʃad̪/ | kantha /kan̪t̪a/ | nguma /ˈŋuma/ | kuthurra /kutʰuɻa/ | ngarpu /ŋaɻpu/ | babiin /ˈbabiːn/ |
| 女儿 | ngudhurr /ŋud̪ur/ | uwadh /uwad̪/ | — | daman /ˈdaman/ | yurdu /juɖu/ | kurntal /ˈkuɳʈal/ | ngamurr /ˈŋamur/ |
| 我 | ngayu /ŋaju/ | ay /aj/ | ngada /ŋada/ | ngaja /ŋaɟa/ | ngayi /ŋaji/ | ngaju /ŋaɟu/ | ngadhu /ˈŋad̪u/ |
| 你 | nyundu /ɲundu/ | inag /inaɡ/ | nyingki /ɲiŋki/ | nginda /ŋinda/ | nyini /ɲini/ | nyuntu /ɲuntu/ | ngindhu /ˈŋind̪u/ |
| 我们 | nganhdhaan / nganhdhanun /ŋan̪d̪aːn / ŋan̪d̪anun/ | apul / anhdhan /apul / an̪d̪an/ | ngakuli / nyali /ŋakuli / ɲali/ | ngana /ŋana/ | ngayinu /ŋajinu/ | ngalimpa / nganimpa /ŋalimpa / ŋanimpa/ | ngiyani /ŋiˈjani/ |
| 名字 | gadil /ɡadil/ | ukal /ukal/ | nyunda /ɲunda/ | yidyi /jiɟi/ | yini /jini/ | yini /jini/ | yuwin /ˈjuwin/ |
| 人 | bama /bama/ | — | — | — | arnmanu /aɳmanu/ | piyirn /ˈpijiɳ/ | gibirr /ˈɡibir/ |
| 头 | ngaabaay /ŋaːbaːj/ | — | — | — | — | jurlu /ˈɟuɭu/ | balang /ˈbalaŋ/ |
| 眼睛 | miil /miːl/ | ele /ele/ | kuwa /kuwa/ | gayga /ˈɡajɡa/ | kuru /kuɻu/ | mil /mil/ | mil /mil/ |
| 耳朵 | milga /milɡa/ | — | — | manga /ˈmaŋa/ | wurtka /wuʈka/ | pina /ˈpina/ | wuudha /ˈwuːd̪a/ |
| 鼻子 | budhiil /bud̪iːl/ | — | — | guwu /ˈɡuwu/ | muttha /mut̪a/ | punul /ˈpunul/ | muurruu /ˈmuːruː/ |
| 嘴 | barrgaar /barɡaːɻ/ | — | — | — | ngarnmanu /ŋaɳmanu/ | — | ngayn /ŋajn/ |
| 牙 | muliir /muliːɻ/ | algnga /alɡŋa/ | kadma leman /kadma leman/ | dirra /dira/ | idaji /idadʒi/ | lirra /lira/ | yirrang /ˈjiraŋ/ |
| 舌头 | nganhdhaar /ŋan̪d̪aːɻ/ | inhdhun /in̪d̪un/ | jalda leman /dʒalda leman/ | jalnggulay /ɟalŋɡulaj/ | thalanyu /t̪alaɲu/ | jalany /ɟalaɲ/ | dhalayn /ˈd̪alajn/ |
| 手 | mangal /maŋal/ | anngul /anŋul/ | marlda /maɭda/ | mala /ˈmala/ | mara /maɻa/ | kurrapa /kurapa/ | marra /ˈmara/ |
| 脚 | dhamal /d̪amal/ | ebmal /ebmal/ | jaa /dʒaː/ | jina /ˈɟina/ | yina /jina/ | jina /ˈɟina/ | dhinang /ˈd̪inaŋ/ |
| 心 | dadhali /dad̪ali/ | orol onmon /oɻol onmon/ | bulja /buldʒa/ | rulgu /ˈɻulɡu/ | pulpara /pulpaɻa/ | turlpu /ˈtuɭpu/ | giiny /ɡiːɲ/ |
| 骨头 | badhibay /bad̪ibaj/ | elgnggel /elɡŋɡel/ | kadma /kadma/ | wurmbur /ˈwurmbur/ | mambu /mambu/ | kiji /kiɟi/ | dhabal /ˈd̪abal/ |
| 血 | ganbi /ɡanbi/ | olpong /olpoŋ/ | kanda /kanda/ | waguli /waɡuli/ | nguba /ŋuba/ | nungu /nuŋu/ | guuwayn /ˈɡuːwajn/ |
| 便便 | mangga /maŋɡa/ | — | — | guna /ɡuna/ | wuna /wuna/ | kura /ˈkuɻa/ | guunang /ˈɡuːnaŋ/ |
| 爱 | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | kanyji /kaɲdʒi/ | — /—/ | — /—/ |
| 树 | yugu /juɡu/ | uku /uku/ | thungal /θuŋal/ | yugu /ˈjuɡu/ | parntany /paɳʈaɲ/ | mana /mana/ | madhan /ˈmad̪an/ |
| 狗 | gudaa /ɡudaː/ | uta /uta/ | ngawa /ŋawa/ | guda /ˈɡuda/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | kunyarr /kuˈɲar/ | mirri /ˈmiri/ |
| 猫 | buthigan /but̪iɡan/ | odhog /od̪oɡ/ | — /—/ | — /—/ | paka /paka/ | miyawu /mijawu/ | — /—/ |
| 鱼 | guudyu /ɡuːɟu/ | uy /uj/ | yaka /jaka/ | jabu /ˈɟabu/ | wiitya /wiːca/ | kapi /kapi/ | guuya /ˈɡuːja/ |
| 鸟 | dyidyirr /ɟiɟir/ | — | — | dundu /ˈdundu/ | — | jiriki /ˈɟiɻiki/ | buujaan /ˈbuːɟaːn/ |
| 蝴蝶 | walbuulbul /walbuːlbul/ | — | — | — | ngaabeera /ŋaːbeːra/ | pirrpirntipirnti /pirpiɳʈipiɳʈi/ | buuja-buuja /ˈbuːɟabuːɟa/ |
| 鸡蛋 | gundil /ɡundil/ | — | — | bambu /bambu/ | — | kampiny /kampiɲ/ | gabuuga /ˈɡabuːɡa/ |
| 马 | yarraman /jaraman/ | — | — | — | — | timana /ˈtimana/ | yarraman /ˈjaraman/ |
| 房子 | bayan /bajan/ | — /—/ | ngambirr /ŋambir/ | mija /ˈmiɟa/ | nhurra /ɳuɻa/ | mayaru /majaɻu/ | ngurang /ˈŋuɻaŋ/ |
| 牛奶 | guyuu /ɡujuː/ | — | — | — | — | — | — |
| 蜂蜜 | mula /mula/ | — | — | — | — | karlaka /ˈkaɭaka/ | ngarruu /ˈŋaruː/ |
| 吃 | budal /budal/ | ichan /itʃan/ | jitha /dʒiθa/ | janggay /ˈɟaŋɡaj/ | ngarna /ŋaɻna/ | ngarnu /ŋaɳu/ | dharra /ˈd̪ara/ |
| 喝 | dyidyal /ɟiɟal/ | — /—/ | kurdama /kuɖama/ | gunyjal /ˈɡuɲɟal/ | nyuna /ɲuna/ | ngarnu /ŋaɳu/ | widyarra /ˈwiɟara/ |
| 睡觉 | waarrnggu /waːrŋɡu/ | — | — | bungil /ˈbuŋil/ | wuupata /wuːpata/ | manyan /ˈmaɲan/ | — |
| 一 | nubuun /nubuːn/ | enongg /enoŋɡ/ | warnge /waɾŋe/ | yunggul /ˈjuŋɡul/ | kuyu /kuju/ | layi /laji/ | ngumbaay /ˈŋumbaːj/ |
| 二 | gudhiirra /ɡud̪iːra/ | uchir /utʃir/ | kiyarrng /kijaɾŋ/ | bulay /ˈbulaj/ | wuthada /wut̪ada/ | kurriny /kuriɲ/ | bula /ˈbula/ |
| 三 | guunduu /ɡuːnduː/ | errab /erab/ | mungkalan /muŋkalan/ | garbu /ɡaɻbu/ | marnngurdu /maɳŋuɖu/ | mungkartu /muŋkaʈu/ | bula-ngumbaay /ˈbulaŋumbaːj/ |
| 五 | gaguwarr /ɡaɡuwar/ | — | — | — | — | — | — |
| 你好 | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | yaama /ˈjaːma/ |
| 谢谢 | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | mandaang guwu /ˈmandaːŋ ˈɡuwu/ |
| 好 | dabaar /dabaːɻ/ | olong /oloŋ/ | kuba /kuba/ | jigil /ˈɟiɡil/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ | wulyu /wuʎu/ | marang /ˈmaɻaŋ/ |
| 新 | nhilaa /n̪ilaː/ | — | — | gunyu /ˈɡuɲu/ | — | jalangjalang /ˈɟalaŋɟalaŋ/ | — |
| 红 | diini /diːni/ | elbmbelbmben /elbmbelbmben/ | kandukan /kandukan/ | gunggu /ɡuŋɡu/ | marniwidi /maɳiwidi/ | ngirljarti /ŋiɭɟaʈi/ | girri-girri /ˈɡiriɡiri/ |
| 白 | dyinggaa /ɟiŋɡaː/ | — | — | — | wilidi /wilidi/ | parpjarti /ˈpaɻpɟaɻti/ | barrabarra /ˈbarabara/ |
| 黑 | munhi /mun̪i/ | — | — | — | — | kurnkurn /kuɳkuɳ/ | buudhang /ˈbuːd̪aŋ/ |
| 茶 | buurr /buːr/ | — | — | — | — | — | — |
页 1/8
打开交互式地图: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
LangMap — 语言可视化项目的一部分。这是静态、可抓取的摘要;交互式地图提供发音音频、筛选和地球视图。
制作 Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap 主页