वैदिक संस्कृतम्
Vedic Sanskrit
Indo-European (Indo-Iranian, Indo-Aryan; Old Indo-Aryan) · historical / hidden variety
Vedic Sanskrit is the oldest attested form of Sanskrit and the language of the Vedas, including the Rigveda, the earliest of these sacred texts. It belongs to the Old Indo-Aryan stage of the Indo-Iranian branch of the Indo-European family and was spoken in the northern Indian subcontinent roughly from the mid-2nd to the mid-1st millennium BCE. Transmitted orally with remarkable precision for centuries before being written, it has no native speakers today and survives as a historical and liturgical language, notable for its pitch accent and rich inflectional and verbal morphology.
Where it is spoken
87 core words in Vedic Sanskrit
Sources
- Monier-Williams, M. (1899) A Sanskrit-English Dictionary, Oxford (Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, MWScan 2020) — Vedic accent (udātta) and RV/AV attestation for every cell; Macdonell, A. A. (1910) Vedic Grammar (r51). IPA convention: udātta written as an acute on the vowel (náːmɐ, maːtáː), short a as ɐ
Words compared
Compared with languages in the same classification: Indo-European (Indo-Iranian, Indo-Aryan; Old Indo-Aryan)
| Meaning | Vedic Sanskrit | Sanskrit | Modern Spoken Sanskrit | Pedagogical Pali | Pali | Maharastri Prakrit | Western Punjabi |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Water | आपः /áːpɐɦ/ | जलम् /dʑalam/ | जलम् /dʑalam/ | udaka /udaka/ | उदक /udaka/ | उदग /udaɡa/ | پانی /pɑːɳiː/ |
| Fire | अग्निः /ɐɡníɦ/ | अग्निः /aɡniɦ/ | अग्निः /aɡniɦ/ | aggi /aɡːi/ | अग्गि /aɡːi/ | अग्गि /aɡɡi/ | اگ /əɡː/ |
| Sun | सूर्यः /súːrjɐɦ/ | सूर्यः /suːɾjaɦ/ | सूर्यः /suːɾjaɦ/ | suriya /suɾija/ | सुरिय /surija/ | सूर /suːɾa/ | سورج /suːɾədʒ/ |
| Moon | चन्द्रमाः /tɕɐndrɐ́maːɦ/ | चन्द्रः /tɕandɾaɦ/ | चन्द्रः /tɕandɾaɦ/ | canda /tɕanda/ | चन्द /tɕanda/ | चंद /tʃanda/ | چن /tʃən/ |
| Star | नक्षत्रम् /nɐ́kʂɐtrɐm/ | तारा /taːraː/ | तारा /taːraː/ | tārā /ˈtaːraː/ | तारा /taːraː/ | तारा /taːɾaː/ | تارا /taːɾaː/ |
| Night | रात्री /ráːtriː/ | रात्रिः /raːtriɦ/ | रात्रिः /raːtriɦ/ | ratti /ratti/ | रत्ति /ratti/ | रत्ती /rattiː/ | رات /raːt/ |
| Rain | वृष्टि /ʋr̩ʂʈí/ | वर्षा /ʋarʂaː/ | वर्षा /ʋarʂaː/ | वुट्ठि /ʋuʈːʰi/ | वुट्ठि /ʋuʈːʰi/ | वुट्ठि /ʋuʈːʰi/ | مینہہ /mĩː/ |
| Snow | हिम /ɦímɐ/ | हिम /ɦimɐ/ | हिम /ɦimə/ | hima /himə/ | हिम /himɐ/ | हिम /hima/ | برف /bəɾəf/ |
| Wind | वात /ʋáːtɐ/ | वायुः /ʋaːjuɦ/ | वायुः /ʋaːjuɦ/ | vāta /ʋaːtɐ/ | वात /ʋaːtɐ/ | वाय /ʋaːja/ | وا /ʋaː/ |
| Earth | भूमिः /bʱúːmiɦ/ | भूमि /bʱuːmi/ | भूमि /bʱuːmi/ | pathavī /pɐʈʰɐʋiː/ | पठवी /pɐʈʰɐʋiː/ | पुढवी /puɖʱaʋiː/ | مٹی /mɪʈːiː/ |
| Stone | अश्मन् /ɐ́ɕmɐn/ | पाषाण /paːˈʂaːɳɐ/ | पाषाणः /paːʂaːɳaɦ/ | pāsāṇa /paːsaːɳa/ | पासाण /paːsaːɳa/ | पासाण /paːsaːɳa/ | پتھر /ˈpətːʰəɾ/ |
| Mountain | पर्वत /pɐ́rʋɐtɐ/ | पर्वतः /pɐrʋɐtaɦ/ | पर्वतः /parʋataɦ/ | pabbata /ˈpabːata/ | पब्बत /pabːata/ | गिरि /ɡiri/ | پہاڑ /pəáːɽ/ |
| Sea | समुद्र /sɐmudrɐ́/ | समुद्रः /sɐmudraɦ/ | समुद्रः /samudraɦ/ | samudda /sɐˈmudːa/ | समुद्द /samudda/ | समुद्द /samudda/ | سمندر /səmʊndəɾ/ |
| Mother | माता /maːtáː/ | माता /maːtaː/ | माता /maːtaː/ | mātā /maːtaː/ | माता /maːtaː/ | माय /maːja/ | ماں /mɑ̃ː/ |
| Father | पिता /pitáː/ | पिता /pitaː/ | पिता /pitaː/ | pitā /pitaː/ | पिता /pitaː/ | पिअ /piaː/ | ابا /əbbɑː/ |
| Daughter | दुहितृ /duhitŕ̩/ | दुहितृ /duhitr̩/ | पुत्री /putriː/ | dhītā /dʱiːtaː/ | धीता /dʱiːtaː/ | धूआ /dʱuːaː/ | دھی /dʱiː/ |
| I | अहम् /ɐɦɐ́m/ | अहम् /ɐɦɐm/ | अहम् /ɐɦɐm/ | ahaṃ /ɐˈhɐŋ/ | अहं /ahaŋ/ | अहं /ahan/ | میں /mɛ̃ː/ |
| You | त्वम् /tʋɐ́m/ | त्वम् /tʋɐm/ | त्वम् /tʋɐm/ | tvaṃ /tʋɐŋ/ | त्वं /tvaŋ/ | तुमं /tuman/ | تُوں /tũː/ |
| We | वयम् /ʋɐjɐ́m/ | वयम् /ʋɐjɐm/ | वयम् /ʋɐjɐm/ | mayaṃ /mɐˈjɐŋ/ | मयं /majaŋ/ | अम्हे /amhe/ | اسیں /əsĩː/ |
| Name | नाम /náːmɐ/ | नाम /naːmɐ/ | नाम /naːmɐ/ | nāma /ˈnaːma/ | नाम /naːma/ | णाम /ɳaːma/ | ناں /nãː/ |
| Person | मनुष्य /mɐnuʂjɐ/ | मनुष्यः /mɐnuʂjaɦ/ | मनुष्यः /manuʂjaɦ/ | manussa /manussa/ | पुग्गल /puɡːala/ | मणुस्स /maɳusːa/ | بندہ /bəndaː/ |
| Head | शिरस् /ɕírɐs/ | शिरः /ɕiɾaɦ/ | शिरः /ɕiraɦ/ | sīsa /siːsa/ | सीस /siːsa/ | सीस /siːsa/ | سر /sɪɾ/ |
| Eye | अक्षि /ɐ́kʂi/ | नेत्रम् /neːtɾam/ | अक्षि /akʂi/ | cakkhu /tɕakːʰu/ | चक्खु /tɕakːʰu/ | अच्छि /atʃːʰi/ | اکھ /əkːʰ/ |
| Ear | कर्ण /kɐ́rɳɐ/ | कर्ण /kɐrɳɐ/ | कर्ण /kɐrɳɐ/ | kaṇṇa /kɐɳɳɐ/ | कण्ण /kɐɳɳɐ/ | कण्ण /kɐɳɳɐ/ | کن /kənː/ |
| Nose | नासा /náːsaː/ | नासिका /naːsikaː/ | नासिका /naːsikaː/ | nāsā /naːsaː/ | नासा /naːsaː/ | णक्क /ɳakːa/ | نک /nəkː/ |
| Mouth | मुख /mukʰɐ/ | मुखम् /mukʰam/ | मुखम् /mukʰam/ | mukha /mukʰa/ | मुख /mukʰa/ | मुह /muha/ | منھ /mũː/ |
| Tooth | दन्तः /dɐ́ntɐɦ/ | दन्तः /dantaɦ/ | दन्तः /dantaɦ/ | danta /danta/ | दन्त /danta/ | दंत /danta/ | دند /dənd/ |
| Tongue | जिह्वा /dʑihʋáː/ | जिह्वा /ɟihʋaː/ | जिह्वा /ɟihʋaː/ | jivhā /dʒivhaː/ | जिव्हा /dʒivhaː/ | जिब्भा /dʒibːʱaː/ | جبھ /dʒɪbːʱ/ |
| Hand | हस्तः /hɐ́stɐɦ/ | हस्तः /hastaɦ/ | हस्तः /hastaɦ/ | hattha /hatːʰa/ | हत्थ /hatːʰa/ | हत्थ /hatːʰa/ | ہتھ /hətːʰ/ |
| Foot | पात् /páːt/ | पाद /paːdɐ/ | पाद /paːdɐ/ | pāda /paːda/ | पाद /paːda/ | पाअ /paːa/ | پیر /pɛːɾ/ |
| Heart | हृदयम् /hŕ̩dɐjɐm/ | हृदयम् /hr̩dajam/ | हृदयम् /hr̩dajam/ | hadaya /hadaja/ | हदय /hadaja/ | हिअ /hiaː/ | دل /dɪl/ |
| Bone | अस्थि /ástʰi/ | अस्थि /astʰi/ | अस्थि /astʰi/ | aṭṭhi /aʈːʰi/ | अट्ठि /aʈːʰi/ | अट्ठि /aʈːʰi/ | ہڈی /həɖːiː/ |
| Blood | असृक् /ɐ́sr̩k/ | रक्तम् /raktam/ | रक्तम् /raktam/ | lohita /lohita/ | लोहित /lohita/ | रुहिर /ruhira/ | لہو /ləɦuː/ |
| Poop | शकृत् /ɕɐ́kr̩t/ | गूथ /ɡuːtʰɐ/ | गूथ /ɡuːtʰɐ/ | gūtha /ɡuːtʰɐ/ | गूथ /ɡuːtʰɐ/ | गूह /ɡuːha/ | ٹٹی /ʈəʈːiː/ |
| Love | कामः /káːmɐɦ/ | प्रेम /preːma/ | स्नेहः /sneːhaɦ/ | mettā /metːaː/ | पेम /pema/ | पेम /peːma/ | عشق /ɪʃq/ |
| Tree | वृक्षः /ʋr̩kʂɐ́ɦ/ | वृक्षः /vr̩kʂaɦ/ | वृक्षः /vr̩kʂaɦ/ | rukkha /rukːʰa/ | रुक्ख /rukːʰa/ | रुक्ख /rukːʰa/ | رکھ /ɾʊkːʰ/ |
| Dog | श्वा /ɕʋaː/ | श्वा /ɕvaː/ | कुक्कुरः /kukːuɾaɦ/ | sunakha /sunakʰa/ | सुनख /sunakʰa/ | सुणग /suɳaɡa/ | کتا /kʊtːɑː/ |
| Cat | — /—/ | मार्जारः /maːɾdʑaːɾaɦ/ | मार्जारः /maːɾdʑaːɾaɦ/ | biḷāra /biɭaːɾa/ | बिळाल /biɭaːla/ | मज्जार /madʒːaːra/ | بلی /bɪlːiː/ |
| Fish | मत्स्यः /mɐ́tsjɐɦ/ | मत्स्यः /matsjaɦ/ | मत्स्यः /matsjaɦ/ | maccha /mattʃʰa/ | मच्छ /mattʃʰa/ | मच्छ /mattʃʰa/ | مچھی /mətʃʰiː/ |
| Bird | वि /ʋí/ | पक्षी /pɐkʂiː/ | पक्षी /pəkʃiː/ | sakuṇa /sakuɳa/ | सकुण /sakuɳa/ | पक्खि /pakːʰi/ | پنچھی /pəntʃʰiː/ |
| Egg | आण्ड /aːɳɖɐ́/ | अण्ड /ɐɳɖɐ/ | अण्डम् /aɳɖam/ | aṇḍa /aɳɖa/ | अण्ड /aɳɖa/ | अंड /aɳɖa/ | آنڈا /ɑːɳɖɑː/ |
| Bear | ऋक्षः /ŕ̩kʂɐɦ/ | ऋक्षः /r̥kʂɐɦ/ | ऋक्षः /rikʃəɦ/ | accha /atʃːʰa/ | अच्छ /atʃːʰa/ | अच्छ /atʃːʰa/ | رچھ /rɪtʃːʰ/ |
| Horse | अश्वः /ɐ́ɕʋɐɦ/ | अश्वः /ɐɕʋɐɦ/ | अश्वः /aɕʋaɦ/ | assa /assa/ | अस्स /assa/ | अस्स /asːa/ | گھوڑا /kòːɽaː/ |
| House | गृहः /ɡr̩hɐ́ɦ/ | गृहम् /ɡr̩ham/ | गृहम् /ɡr̩ham/ | gehā /ɡehaː/ | घर /ɡʱara/ | घर /ɡʱaɾa/ | گھر /kə̀ɾ/ |
| Milk | क्षीर /kʂiːrɐ́/ | क्षीर /kʂiːrɐ/ | दुग्धम् /duɡdʱam/ | khīra /kʰiːra/ | खीर /kʰiːra/ | दुद्ध /dudːʱa/ | دُدھ /dʊdːʱ/ |
| Honey | मधु /mɐ́dʱu/ | मधु /mɐdʱu/ | मधु /mədʱu/ | madhu /madʱu/ | मधु /madʱu/ | महु /mahu/ | ماکھی /maːkʰiː/ |
| Salt | लवण /lɐʋɐɳɐ́/ | लवण /lɐʋɐɳɐ/ | लवणम् /lɐʋɐɳɐm/ | loṇa /loɳa/ | लोण /loɳa/ | लोण /loɳa/ | لوݨ /luːɳ/ |
| Wine | सुरा /súraː/ | द्राक्षारसः /draːkʂaːrasaɦ/ | — | — | सुरा /suraː/ | सुरा /suraː/ | شراب /ʃəraːb/ |
| Rice | व्रीहि /ʋriːhí/ | तण्डुल /tɐɳɖulɐ/ | तण्डुलः /taɳɖulaɦ/ | taṇḍula /taɳɖula/ | तण्डुल /taɳɖula/ | तंडुल /taɳɖula/ | چوݪ /tʃɔːɭ/ |
| Iron | अयस् /ɐ́jɐs/ | अयस् /ˈajas/ | लोहम् /loɦam/ | ayo /ajo/ | अयो /ajo/ | लोह /loha/ | لوہا /loːɦaː/ |
| Wheel | चक्र /tɕɐkrɐ́/ | चक्र /tɕɐkrɐ/ | चक्रम् /tɕakram/ | cakka /tʃakka/ | चक्क /tʃakka/ | चक्क /tʃakːa/ | چکا /tʃəkːaː/ |
| Eat | अत्ति /ɐtti/ | खादति /kʰaːdati/ | खादति /kʰaːdati/ | bhuñjati /bʱuɲdʒati/ | खादति /kʰaːdati/ | खा /kʰaː/ | کھانا /kʰɑːɳɑː/ |
| Drink | पिबति /píbɐti/ | पिबति /pibati/ | पिबति /pibati/ | pivati /pivati/ | पिवति /pivati/ | पिब /piba/ | پینا /piːɳɑː/ |
| Sleep | स्वपिति /sʋɐpiti/ | स्वपिति /svɐpiti/ | स्वपिति /svɐpiti/ | supati /supati/ | सुपति /supati/ | — | سونا /sɔːɳaː/ |
| One | एकः /éːkɐɦ/ | एकः /eːkaɦ/ | एकः /eːkaɦ/ | eka /eka/ | एक /eka/ | एग /eɡa/ | اک /ɪkː/ |
| Two | द्वौ /dʋɐ́u/ | द्वि /dvi/ | द्वे /dʋeː/ | dve /dʋe/ | द्वे /dve/ | दो /do/ | دو /doː/ |
| Three | त्रयः /trɐ́jɐɦ/ | त्रयः /trajaɦ/ | त्रयः /trajaɦ/ | ti /ti/ | ति /ti/ | ति /ti/ | تن /tɪnː/ |
| Four | चत्वारः /tɕɐtʋáːrɐɦ/ | चत्वारः /tɕatʋaːraɦ/ | चत्वारः /tʃətʋaːrəɦ/ | cattāri /tʃəttaːri/ | चत्तारि /tʃattaːri/ | चत्तारि /tʃəttaːri/ | چار /tʃaːr/ |
| Five | पञ्च /pɐ́ɲtɕɐ/ | पञ्च /pɐɲtɕɐ/ | पञ्च /pəɲtʃə/ | pañca /pəɲtʃə/ | पञ्च /pɐɲtʃɐ/ | पंच /pəɲtʃə/ | پنج /pəndʒ/ |
| Hundred | शतम् /ɕɐtɐ́m/ | शतम् /ɕɐtɐm/ | शतम् /ʃətəm/ | sataṃ /sətəŋ/ | सतं /sɐtɐ̃/ | साअ /saa/ | سو /sɔː/ |
| Hello | स्वस्ति /sʋɐstí/ | नमस्ते /namasteː/ | नमस्कारः /namaskaːɾaɦ/ | namo /namo/ | नमो /namo/ | — /—/ | اسلام علیکم /əsːəlɑːmu ʕəleːkʊm/ |
| Thank you | — /—/ | धन्यवादः /dʱanjaʋaːdaɦ/ | धन्यवादाः /dʱanjaʋaːdaːɦ/ | anumodanā /anumodanaː/ | अनुमोदामि /anumodaːmi/ | — /—/ | شکریہ /ʃʊkɾɪjɑː/ |
| Good | साधु /saːdʱú/ | साधु /saːdʱu/ | साधु /saːdʱu/ | kusala /kusala/ | साधु /saːdʱu/ | साहु /saːhu/ | چنگا /tʃəŋɡɑː/ |
| New | नव /nɐ́ʋɐ/ | नव /nɐʋɐ/ | नूतनम् /nuːtanam/ | nava /nava/ | नव /nava/ | णव /ɳaʋa/ | نواں /nəʋãː/ |
| Red | रोहितः /róhitɐɦ/ | रक्तः /raktaɦ/ | रक्तः /raktaɦ/ | ratta /ratta/ | रत्त /ratta/ | रत्त /ratta/ | لال /laːl/ |
| White | श्वेत /ɕʋetɐ́/ | श्वेत /ɕʋetɐ/ | श्वेत /ɕʋetɐ/ | seta /setɐ/ | सेत /setɐ/ | सुक्क /sukka/ | چٹا /tʃɪtːaː/ |
| Black | कृष्णः /kr̩ʂɳɐ́ɦ/ | कृष्णः /kr̩ʂɳaɦ/ | कृष्णः /kr̩ʂɳaɦ/ | kaṇha /kaɳha/ | कण्ह /kaɳha/ | काल /kaːla/ | کالا /kaːɭaː/ |
| Green | हरितः /hɐ́ritɐɦ/ | हरितः /haritaɦ/ | हरितः /haritaɦ/ | harita /harita/ | हरित /harita/ | हरिय /harija/ | ہرا /ɦəraː/ |
| Blue | नील /níːlɐ/ | नील /niːlɐ/ | नीलः /niːlaɦ/ | nīla /niːlɐ/ | — | — | نیلا /niːlaː/ |
| Computer | गणक /ɡɐɳɐkɐ/ | गणक /ɡɐɳɐkɐ/ | संगणकः /sɐŋɡɐɳɐkɐh/ | gaṇaka /ɡɐɳɐkɐ/ | गणक /ɡɐɳɐkɐ/ | — | کمپیوٹر /kəmpjuːʈəɾ/ |
| Ninety-nine | नवनवति /nɐʋɐnɐʋɐtí/ | नवनवति /nɐʋɐnɐʋɐti/ | — | — | — | — | نڑھنویں /nəɽɦɪnʋẽː/ |
Open the interactive map: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Part of LangMap — a linguistic visualization project. This is a static, crawlable summary; the interactive maps offer pronunciation audio, filters, and a globe view.
Made by Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap home