Գրաբար
Classical Armenian
Indo-European (Armenian, Classical) · historical / hidden variety
Classical Armenian (Grabar, Գրաբար "written [language]", 5th-12th c. CE) is the standardized literary form of Armenian established by Mesrop Mashtots's creation of the Armenian alphabet (~405 CE) and the Bible translation (~410-430s CE) — the "Mother of Translations" (Թարգմանչաց Մայր) which gave Armenia direct scriptural access in their own language at a time when most Christian nations relied on Greek or Latin. The classical canon includes Eznik of Kolb's Refutation of the Sects (5c.), Movses Khorenatsi's History of Armenia (likely 8c., self-claimed 5c.), Gregory of Narek's Book of Lamentations (~1003), and the medieval grammars and theological corpus. Grabar continues as the liturgical language of the Armenian Apostolic Church (Etchmiadzin, Cilicia), the Armenian Catholic Church, and partially the Armenian Evangelical Church. Distinct from Modern Eastern Armenian (hye) and Modern Western Armenian (hyw) — taught alongside but as a separate language register in Armenian-medium schools and seminaries.
Where it is spoken
87 core words in Classical Armenian
Sources
Words compared
Compared with languages in the same classification: Indo-European (Armenian, Classical)
| Meaning | Classical Armenian | Armenian | Western Armenian | Wakhi | Cape Verdean Portuguese | Old Prussian | Kurdish |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Water | ջուր /dʒuɾ/ | ջուր /dʒuɾ/ | ջուր /tʃuɾ/ | юпк /jupk/ | água /ˈaɣwɐ/ | wundan /wundan/ | av /ɑːv/ |
| Fire | հուր /huɾ/ | կրակ /kəˈɾɑk/ | կրակ /ɡɾɑɡ/ | ракс /raks/ | fogo /ˈfoɣu/ | panno /panːo/ | agir /ɑɡɪɾ/ |
| Sun | արեւ /ɑɾɛw/ | արև /ɑˈɾev/ | արեւ /ɑˈɾev/ | йир /jir/ | sol /sɔɫ/ | saule /saule/ | roj /ɾoːʒ/ |
| Moon | լուսին /lusin/ | լուսին /luˈsin/ | լուսին /lusin/ | зимак /zimak/ | lua /ˈluɐ/ | menins /menins/ | heyv /hejv/ |
| Star | աստղ /astɫ/ | աստղ /ˈɑstəʁ/ | աստղ /asdʁ/ | стар /star/ | estrela /ʃˈtɾelɐ/ | lauxnos /ˈlauksnos/ | stêrk /stɛːɾk/ |
| Night | գիշեր /ɡiʃer/ | գիշեր /ɡiˈʃeɾ/ | գիշեր /kiˈʃɛɾ/ | нахт /naxt/ | noite /ˈnojte/ | nacktin /naktin/ | şev /ʃɛv/ |
| Rain | անձրեւ /ɑnzɾɛw/ | անձրև /ɑndzˈɾev/ | անձրև /ɑnˈtsɾɛv/ | — | chuva /ˈʃuvɐ/ | aglo /aɡlo/ | baran /bɑːɾɑn/ |
| Snow | ձիւն /dziwn/ | ձյուն /dzjun/ | ձիւն /tsjun/ | — /—/ | neve /ˈnɛvɨ/ | snaygis /snaiɡis/ | berf /bɛɾf/ |
| Wind | հողմ /hoʁm/ | քամի /kʰɑˈmi/ | քամի /kʰɑˈmi/ | — | vento /ˈvẽtu/ | wetro /wetro/ | ba /ba/ |
| Earth | հող /hoʁ/ | հող /hoʁ/ | հող /hoʁ/ | шәт /ʃət/ | terra /ˈtɛʁɐ/ | semmē /ˈsɛmmeː/ | ax /ax/ |
| Stone | քար /kʰɑɾ/ | քար /kʰɑɾ/ | քար /kʰɑɾ/ | — | pedra /ˈpɛdɾɐ/ | stabis /ˈstabis/ | kevir /kɛˈvɪɾ/ |
| Mountain | լեառն /lɛarn/ | սար /sɑɾ/ | սար /sɑɾ/ | — | montanha /mõˈtɐɲɐ/ | grabis /ɡrabis/ | çiya /tʃɪˈja/ |
| Sea | ծով /tsov/ | ծով /tsov/ | ծով /dzov/ | — | mar /maɾ/ | iūrin /ˈjuːrin/ | derya /dɛrˈja/ |
| Mother | մայր /majɾ/ | մայր /majɾ/ | մայր /majɾ/ | нан /nan/ | mãe /mɐ̃j̃/ | mūti /muːti/ | dê /dɛː/ |
| Father | հայր /hajɾ/ | հայր /hajɾ/ | հայր /hajɾ/ | тат /tat/ | pai /paj/ | tāws /taːws/ | bav /bɑːv/ |
| Daughter | դուստր /dustr/ | աղջիկ /ɑχˈtʃʰik/ | դուստր /tustɾ/ | — | filha /ˈfiʎɐ/ | duckti /duktiː/ | keç /kɛtʃ/ |
| I | ես /es/ | ես /jes/ | ես /jɛs/ | вуз /wuz/ | eu /ew/ | as /as/ | ez /ɛz/ |
| You | դու /du/ | դու /du/ | դուն /tʰun/ | ту /tu/ | tu /tu/ | tū /tuː/ | tu /tu/ |
| We | մեք /mekʰ/ | մենք /menkʰ/ | մենք /mɛnkʰ/ | сак /sak/ | nós /nɔʃ/ | mes /mes/ | em /ɛm/ |
| Name | անուն /anun/ | անուն /ɑˈnun/ | անուն /aˈnun/ | нунг /nuŋ/ | nome /ˈnomɨ/ | emnes /ˈemnes/ | nav /nav/ |
| Person | մարդ /mɑrd/ | մարդ /mɑɾtʰ/ | մարդ /mɑɾt/ | — | pessoa /pɨˈsoɐ/ | smunents /ˈsmuːnents/ | mirov /mɨˈrov/ |
| Head | գլուխ /ɡlux/ | գլուխ /ɡəˈluχ/ | գլուխ /kəˈluχ/ | — | cabeça /kɐˈbesɐ/ | gallū /ˈɡaluː/ | ser /sɛɾ/ |
| Eye | ակն /ɑkn/ | աչք /ɑtʃʰkʰ/ | աչք /ɑtʃkʰ/ | чашм /tʃaʃm/ | olho /ˈoʎu/ | ackis /akis/ | çav /tʃɑːv/ |
| Ear | ականջ /ɑkɑndʒ/ | ականջ /ɑˈkɑndʒ/ | ականջ /akantʃ/ | — | orelha /oˈɾeʎɐ/ | ausins /au̯sins/ | guh /ɡuh/ |
| Nose | քիթ /kʰitʰ/ | քիթ /kʰitʰ/ | քիթ /kʰit/ | мис /mis/ | nariz /naˈɾiʃ/ | nozy /ˈnoziː/ | poz /poz/ |
| Mouth | բերան /beˈɾɑn/ | բերան /beˈɾɑn/ | բերան /pɛˈɾɑn/ | — | boca /ˈbokɐ/ | austo /au̯sto/ | dev /dɛv/ |
| Tooth | ատամն /atamn/ | ատամ /ɑˈtɑm/ | ատամ /ɑˈdɑm/ | дандак /dandak/ | dente /ˈdẽte/ | dantis /dantis/ | diran /dɪˈɾaːn/ |
| Tongue | լեզու /lezu/ | լեզու /leˈzu/ | լեզու /lɛˈzu/ | зик /zik/ | língua /ˈlĩɡwa/ | insuwis /insuvis/ | ziman /zɪˈmaːn/ |
| Hand | ձեռն /dzeɾn/ | ձեռք /dzeɾkʰ/ | ձեռք /tsɛɾkʰ/ | дос /dos/ | mão /mɐ̃w̃/ | rancko /ranko/ | dest /dɛst/ |
| Foot | ոտն /otn/ | ոտք /votkʰ/ | ոտք /vodkʰ/ | пуд /pud/ | pé /pɛ/ | nagē /naɡeː/ | pê /peː/ |
| Heart | սիրտ /siɾt/ | սիրտ /siɾt/ | սիրտ /siɾd/ | пзыв /pzɨv/ | coração /kuɾɐˈsɐ̃w̃/ | sīran /siːran/ | dil /dɪl/ |
| Bone | ոսկր /oskr/ | ոսկոր /vosˈkoɾ/ | ոսկոր /vosˈɡoɾ/ | йашч /jaʃtʃ/ | osso /ˈosu/ | kaulan /ˈkaulan/ | hestî /hesˈtiː/ |
| Blood | արիւն /ariwn/ | արյուն /ɑɾˈjun/ | արիւն /aɾˈjun/ | вихн /wixn/ | sangue /ˈsɐ̃ɡe/ | krawian /ˈkrawjan/ | xwîn /xwiːn/ |
| Poop | աղբ /ɑʁb/ | քաքա /kʰɑkʰɑ/ | քաք /kʰɑkʰ/ | — | cocó /kuˈkɔ/ | — | gû /ɡuː/ |
| Love | սէր /sɛːɾ/ | սեր /seɾ/ | սէր /sɛɾ/ | руб /rub/ | amor /ɐˈmoɾ/ | milīt /miliːt/ | evîn /ɛviːn/ |
| Tree | ծառ /tsɑr/ | ծառ /tsɑr/ | ծառ /dzaɾ/ | ведж /vedʒ/ | árvore /ˈaɾvuɾɨ/ | garrin /ˈɡarin/ | dar /dɑːɾ/ |
| Dog | շուն /ʃun/ | շուն /ʃun/ | շուն /ʃun/ | шач /ʃatʃ/ | cão /kɐ̃w̃/ | sunis /sunis/ | kûçik /kuːtʃɪk/ |
| Cat | կատու /kɑtu/ | կատու /kɑˈtu/ | կատու /ɡɑdu/ | пиш /piʃ/ | gato /ɡatu/ | katto /katːo/ | pisîk /pɪsiːk/ |
| Fish | ձուկն /dzukn/ | ձուկ /dzuk/ | ձուկ /tsuɡ/ | куп /kʰup/ | peixe /ˈpejʃe/ | suckis /ˈsukis/ | masî /maˈsiː/ |
| Bird | հաւ /hɑw/ | թռչուն /tʰərˈtʃʰun/ | թռչուն /tʰərtʃʰun/ | — | pássaro /ˈpasɐɾu/ | pippelis /ˈpipːelis/ | balinde /balinde/ |
| Butterfly | թիթեռն /tʰitʰeɾn/ | թիթեռ /tʰiˈtʰer/ | թիթեռ /tʰiˈtʰeɾ/ | — | borboleta /buɾbuˈletɐ/ | — | perperîk /pɛrpɛˈriːk/ |
| Egg | ձու /dzu/ | ձու /dzu/ | ձու /tsʰu/ | — | ovo /ˈovu/ | paute /ˈpaute/ | hêk /heːk/ |
| Bear | արջ /ɑrdʒ/ | արջ /ɑɾtʃʰ/ | արջ /aɾtʃ/ | — | urso /ˈuɾsu/ | clokis /ˈklokis/ | hirç /hɪɾtʃ/ |
| Horse | ձի /dzi/ | ձի /dzi/ | ձի /tsi/ | — | cavalo /kɐˈvalu/ | — | hesp /hɛsp/ |
| House | տուն /tun/ | տուն /tun/ | տուն /dun/ | хун /xun/ | casa /ˈkazɐ/ | butt /butː/ | mal /mɑːl/ |
| Milk | կաթն /katʰn/ | կաթ /kɑtʰ/ | կաթ /ɡɑtʰ/ | жарж /ʒarʒ/ | leite /ˈlejte/ | dadan /dadan/ | şîr /ʃiːr/ |
| Honey | մեղր /meʁɾ/ | մեղր /ˈmeʁəɾ/ | մեղր /mɛʁɾ/ | — | mel /mɛl/ | meddo /medːo/ | hingiv /hɪnˈɡiv/ |
| Salt | աղ /aɫ/ | աղ /ɑʁ/ | աղ /ɑʁ/ | — | sal /saɫ/ | sal /sal/ | xwê /xweː/ |
| Wine | գինի /ɡini/ | գինի /ɡiˈni/ | գինի /kʰiˈni/ | — | vinho /ˈviɲu/ | wīns /wiːns/ | şerab /ʃɛˈɾab/ |
| Rice | բրինձ /bɾindz/ | բրինձ /bəˈɾindz/ | բրինձ /pʰɾints/ | — | arroz /ɐˈʁoʃ/ | — | birinc /bɪˈrindʒ/ |
| Iron | երկաթ /erkatʰ/ | երկաթ /jeɾˈkɑtʰ/ | երկաթ /jeɾˈɡɑtʰ/ | — | ferro /ˈfɛʁu/ | gelso /ˈɡelso/ | hesin /hɛˈsɪn/ |
| Wheel | անիւ /aniw/ | անիվ /ɑˈniv/ | անիւ /aˈniv/ | — | roda /ˈʁɔdɐ/ | kelan /kelan/ | teker /tɛˈkɛɾ/ |
| Silk | մետաքս /metɑkʰs/ | մետաքս /meˈtɑkʰs/ | մետաքս /mɛˈdakʰs/ | — | seda /ˈsedɐ/ | — | hevirmiş /hɛvɪɾˈmɪʃ/ |
| Book | գիրք /ɡirkʰ/ | գիրք /ɡiɾkʰ/ | գիրք /kiɾk/ | — | livro /ˈlivɾu/ | laiskas /ˈlaiskas/ | pirtûk /pɪɾˈtuːk/ |
| Eat | ուտեմ /utem/ | ուտել /uˈtel/ | ուտել /uˈdel/ | йав- /jav/ | comer /kuˈmeɾ/ | īst /iːst/ | xwarin /xwɑːɾɪn/ |
| Drink | ըմպեմ /əmpem/ | խմել /χəˈmel/ | խմել /χəˈmel/ | пав- /pav/ | beber /bɨˈβeɾ/ | poūton /pouton/ | vexwarin /vɛxwɑːɾɪn/ |
| Sleep | ննջեմ /nndʒem/ | քնել /kʰəˈnel/ | քնանալ /kʰənɑˈnɑl/ | — | dormir /duɾˈmiɾ/ | meicte /meikte/ | razan /raˈzan/ |
| One | մի /mi/ | մեկ /mek/ | մէկ /mɛɡ/ | йиу /jiu/ | um /ũ/ | ains /ains/ | yek /jɛk/ |
| Two | երկու /erku/ | երկու /jeɾˈku/ | երկու /jɛɾˈɡu/ | буй /buj/ | dois /dojʃ/ | dwai /dwai/ | du /du/ |
| Three | երեք /erekʰ/ | երեք /jeˈɾekʰ/ | երեք /jɛˈɾɛkʰ/ | труй /truj/ | três /tɾeʃ/ | tīrjans /tiːrjans/ | sê /seː/ |
| Four | չորք /tʃʰorkʰ/ | չորս /tʃʰoɾs/ | չորս /tʃʰoɾs/ | цыбур /tsɯbɯr/ | quatro /ˈkwatɾu/ | keturjai /keturjai/ | çar /tʃaːr/ |
| Five | հինգ /hinɡ/ | հինգ /hiŋɡ/ | հինգ /hinɡ/ | панз /panz/ | cinco /ˈsĩku/ | pēnkjāi /peːnkjaːi/ | pênc /pɛːndʒ/ |
| Hundred | հարիւր /hariwr/ | հարյուր /haɾˈjuɾ/ | հարիւր /hɑˈɾjuɾ/ | сад /sad/ | cem /sẽj̃/ | — | sed /sɛd/ |
| Hello | ողջոյն /voʁdʒojn/ | բարև /bɑˈɾev/ | բարեւ /bɑɾev/ | салам /salam/ | olá /ɔˈla/ | kaīls /kaiːls/ | silav /sɪlɑːv/ |
| Thank you | շնորհակալութիւն /ʃnoɾhɑkɑlutʰiwn/ | շնորհակալություն /ʃnoɾhɑkɑluˈtʰjun/ | շնորհակալութիւն /ʃnoɾhɑɡɑluˈtʰjun/ | ишкур /iʃkur/ | obrigado /ɔβɾiˈɣaðu/ | dīnkun /diːnkun/ | spas /spɑːs/ |
| Good | բարի /baɾi/ | լավ /lɑv/ | աղուոր /ɑʁvoɾ/ | баф /baf/ | bom /bõ/ | labs /labs/ | baş /bɑːʃ/ |
| New | նոր /noɾ/ | նոր /noɾ/ | նոր /noɾ/ | — | novo /ˈnovu/ | nauns /nauns/ | nû /nuː/ |
| Red | կարմիր /kaɾmiɾ/ | կարմիր /kɑɾˈmiɾ/ | կարմիր /ɡɑɾˈmiɾ/ | — /—/ | vermelho /veɾˈmeʎu/ | wormyan /ˈwormjan/ | sor /soɾ/ |
| White | սպիտակ /spitɑk/ | սպիտակ /spiˈtɑk/ | սպիտակ /sbiˈdak/ | рухн /ruxn/ | branco /ˈbɾɐ̃ku/ | gaylis /ɡajlis/ | spî /spiː/ |
| Black | սեաւ /sɛaw/ | սև /sev/ | սեւ /sev/ | — | preto /ˈpɾetu/ | kirsnan /ˈkirsnan/ | reş /rɛʃ/ |
| Green | կանաչ /kɑnɑtʃ/ | կանաչ /kɑˈnɑtʃ/ | կանաչ /ɡɑˈnɑtʃ/ | — | verde /ˈveɾdɨ/ | saligan /saliɡan/ | kesk /kɛsk/ |
Page 1/9
Open the interactive map: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Part of LangMap — a linguistic visualization project. This is a static, crawlable summary; the interactive maps offer pronunciation audio, filters, and a globe view.
Made by Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap home