Trēgāmī
טרגאמי
הודו-אירופי
טְרֶגָמִי (Trēgāmī, «בני שלושת הכפרים») היא שפה נוריסטאנית ממשפחת השפות הנוריסטאניות הקטנה שבתוך הענף ההודו-אירני, ומדברים בה כ-3,500 איש בעמק טְרֶגָם שבמחוז נוריסטאן שבאפגניסטן. משפחת השפות הנוריסטאנית (קאטי, וואיגלי, טרגמי, אשקון, פראסון — 5 שפות, בסך הכול כ-125,000 דוברים) מציגה מאפיינים המבדילים אותה הן מן ההודו-ארי והן מן האירני: סדרה ייחודית של עיצורים מחוככים ושורקים שהתפתחו מן העיצורים החִכִּיים של ההודו-אירופית הקדומה — ארכאיזם המבחין את הנוריסטאנית משני הענפים — לצד מערכת תנועות ייחודית. הדקדוק העיוני של מורגנשטיינה משנת 1973 (Notes on Tregami) הוא התיעוד היסודי. הקשר דתי: הנוריסטאנים המירו את דתם מן האמונה הכאפירית (הטרום-אסלאמית) לאסלאם בשלהי המאה ה-19, לאחר כיבוש «כאפיריסטאן» בידי האפגנים.
היכן מדוברת
87 מילים בסיסיות בטרגאמי
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות מאותו סיווג: הודו-אירופי
| משמעות | טרגאמי | פשאי | האג׳ונג | כוואר | סוגדית | צ׳יטגוניאנית | רומאני פיני |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | āw /aːw/ | واری /waːri/ | pani /pani/ | اُوغ /uɣ/ | ʾāp /aːp/ | ফানি /fani/ | paani /paːni/ |
| אש | aŋa /aŋa/ | انگاری /aŋɡaːri/ | ag /aɡ/ | انگار /aŋˈɡar/ | ʾātar /aːtar/ | আগ্যন /aɡːon/ | jaak /jaːk/ |
| שמש | sa /sa/ | سور /sur/ | bela /bela/ | یور /jor/ | xwr /xwar/ | সূর্য /surdʒo/ | kham /kʰam/ |
| ירח | mas /mas/ | مس /mas/ | চান /tʃan/ | مَس /mas/ | mʾx /maːx/ | চান /tʃan/ | choon /tʃʰoːn/ |
| כוכב | tāra /taːra/ | تارا /taːraː/ | tara /taɾa/ | استاری /isˈtaːɾi/ | stāre /staːre/ | তারা /tara/ | čerhai /tʃerhai/ |
| לילה | yatr /jatr/ | رات /rat/ | rati /rati/ | چھوئی /tʃʰuˈi/ | ʾxšp /xʃap/ | রাইত /raːit/ | rat /rat/ |
| גשם | weṣiŋ /weʂiŋ/ | واښ /waːʂ/ | mek /mek/ | — | wārān /waːraːn/ | ঝর /dʒɔr/ | — |
| שלג | źim /dzim/ | ہیم /hiːm/ | borof /bɔrof/ | ہیم /him/ | wafrā /wafraː/ | বরফ /bɔrɔf/ | iiv /iːv/ |
| אבן | wāṭ /waːʈ/ | — | — | بوہت /boht/ | snk /saŋɡ/ | ফাত্যোর /fatːɔr/ | bar /bar/ |
| הר | dā /daː/ | — | — | زوم /zom/ | γari /ɣari/ | ফাআর /faːr/ | halla /halːa/ |
| אמא | žey /ʒej/ | نا /naː/ | ma /ma/ | نَن /nan/ | mʾtr /maːtar/ | মা /ma/ | daij /daij/ |
| אבא | tata /tata/ | تاتا /taːtaː/ | baba /baba/ | تَت /tat/ | ptr /pitar/ | বাফ /baf/ | daad /daːd/ |
| בת | ǰu /dʒu/ | اوی /oːj/ | — | ژور /ʒuːr/ | ẟwγt /ðuɣd/ | মাইয়া /maija/ | čai /tʃai/ |
| אני | e /e/ | آ /aː/ | moi /muɪ/ | اوا /awa/ | azu /azu/ | আঁই /ãi/ | me /me/ |
| אתה | tu /tu/ | تو /tu/ | tui /tuɪ/ | تو /tu/ | tγu /tɣu/ | তুঁই /tũi/ | tu /tu/ |
| אנחנו | awë /awə/ | اما /amaː/ | amra /amra/ | اسپا /ispa/ | mʾx /maːx/ | আঁরা /ãra/ | ame /ame/ |
| שם | nām /naːm/ | نام /naːm/ | nam /nam/ | نام /naːm/ | nām /naːm/ | নাম /nam/ | nav /nav/ |
| ראש | ṣēi /ʂeːi/ | شیر /ʃiːr/ | — | سور /sor/ | sari /sari/ | মাতা /mata/ | šeero /ˈʃeːro/ |
| עין | ac̣ĩ /aʈʂĩ/ | اچی /atʃiː/ | soku /sɔku/ | غیچ /ɣetʃ/ | cšm /tʃaʃm/ | চোক /tʃɔk/ | jakk /jakː/ |
| אוזן | kar /kar/ | کن /kan/ | kan /kan/ | کار /kar/ | γwš /ɣoːʃ/ | কান /kan/ | kan /kan/ |
| אף | nas /nas/ | — | nak /nak/ | نسکار /naskaːr/ | nas /nas/ | নাক /nak/ | nakh /nakʰ/ |
| פה | aš /aʃ/ | گلان /ɡilaːn/ | — | اپاک /aˈpak/ | rγʾh /raɣaː/ | মুক /muk/ | muj /muj/ |
| שן | düt /dyt/ | دند /dand/ | dat /dat/ | دون /don/ | dntʾ /danda/ | দাঁত /dãt/ | dand /dand/ |
| לשון | jip /dʒip/ | ژیب /ʒib/ | jiba /dʒiba/ | لیگینی /liˈɡini/ | ʾzβʾk /əzβaːk/ | জিব /dʒib/ | čimb /tʃimb/ |
| יד | doš /doʃ/ | دست /dast/ | hat /hat/ | ہوست /host/ | dst /dast/ | আত /at/ | vast /vast/ |
| לב | źo /zo/ | دل /dil/ | mon /mon/ | ہردی /harˈdi/ | δrzy /ðərʒeː/ | মন /mon/ | llo /lːo/ |
| עצם | aṭi /aʈi/ | اټھی /aʈʰiː/ | harang /haraŋ/ | کوڑ /koːɫ/ | ʾstk /əstak/ | আড্ডি /aɖːi/ | kokalos /ˈkokalos/ |
| דם | luy /luj/ | رت /ratː/ | rokto /rɔkto/ | لیے /lej/ | γwrn /xurn/ | রক্ত /rɔkto/ | rat /rat/ |
| אהבה | — /—/ | پیار /pjaːr/ | — /—/ | عشق /iʃq/ | frytk /friːtak/ | মহব্যত /mohobːot/ | kamel /kamel/ |
| עץ | jala /dʒala/ | درغ /darʁ/ | gas /ɡas/ | کان /kan/ | drxt /draxt/ | গাছ /ɡatʃʰ/ | rukh /rukʰ/ |
| כלב | ćū̃ /tsũː/ | کوتا /kotaː/ | kuthura /kutʰuɾa/ | رینی /ˈreːni/ | ʾkw /aːkuː/ | কুত্তা /kutːa/ | žukli /ʒukli/ |
| חתול | — /—/ | بلور /baloːr/ | — /—/ | پُشی /ˈpuʃi/ | — /—/ | বিলাই /bilaj/ | mačka /matʃka/ |
| דג | mäć /mæts/ | مچی /matʃiː/ | mas /maːtʃʰ/ | مڅھی /matsʰi/ | mʾšy /maːʃi/ | মাছ /maːtʃʰ/ | mačho /ˈmatʃo/ |
| ביצה | yau /jau/ | اڼا /aɳaː/ | dim /dim/ | ائیکون /aˈikun/ | mrγyzʾty /mərɣezaːteː/ | আন্ডা /anɖa/ | jaaro /jaːro/ |
| בית | amā /amaː/ | جوغ /dʒoʁ/ | ghor /ɡʱoɾ/ | دُر /dur/ | kṯʾk /kaθaːk/ | গর /ɡɔr/ | kher /kʰer/ |
| לאכול | — /—/ | کخن- /kxn/ | kha /kʰa/ | ژبیک /ʒiˈbik/ | xwartan /xwartan/ | খাওয়া /kʰaɔwa/ | xal /xal/ |
| לשתות | — /—/ | پی- /piː/ | kha /kʰa/ | پی /piː/ | pi- /pi/ | ফিওয়া /fiɔwa/ | piel /piel/ |
| אחד | yo /jo/ | ایک /eːk/ | ek /ek/ | اِی /i/ | yw /jɛw/ | এক /ek/ | jekk /jekː/ |
| שתיים | du /du/ | دو /duː/ | dui /duɪ/ | جو /dʒu/ | aδwa /aðwa/ | দুই /dui/ | duj /duj/ |
| שלוש | tre /tre/ | لهی /ɬe/ | tin /tin/ | تروے /troj/ | ʾδry /ðreː/ | তিন /tin/ | trin /trin/ |
| ארבע | čātā /tʃaːtaː/ | چار /tʃaːr/ | — | چور /tʃor/ | ctfʾr /tʃatfaːr/ | চাইর /tʃaːir/ | staar /staːr/ |
| חמש | põč /põtʃ/ | پنج /pandʒ/ | — | پونج /pondʒ/ | pnc /pantʃ/ | ফাঁচ /fãtʃ/ | pantš /pantʃ/ |
| שלום | salaam /salaːm/ | سلام /salaːm/ | — /—/ | السلام علیکم /assalaːmu ʕalaikum/ | drwd /druːd/ | আদাব /adab/ | šukar diives /ʃukaɾ diːves/ |
| תודה | shukria /ʃukria/ | شکریه /ʃukrija/ | — /—/ | شکریہ /ʃukrijaː/ | — /—/ | শুকরিয়া /ʃukrija/ | naais /naːis/ |
| טוב | — /—/ | شو /ʃoː/ | bhala /bʱala/ | جَم /dʒam/ | nyk /neːk/ | ফাল্লে /falːe/ | šukar /ʃukaɾ/ |
| אדום | ḍẓatå /ɖʐatɔ/ | لال /laːl/ | lal /lal/ | کروے /kruj/ | swxr /suxr/ | লাল /lal/ | lolo /ˈlolo/ |
| לבן | kešera /keʃera/ | — | dhola /dʱola/ | اِشپیرو /iʃˈperu/ | ʾspʾyt /ispeːt/ | ধলা /dʱɔla/ | parno /parno/ |
| ירוק | palašó /palaʃo/ | — | — | اوݯ /oʈʂ/ | zarγōnē /zarɣoːneː/ | হোস্যুয়া /hosːuwa/ | grönt /ɡrønt/ |
לפתיחת המפה האינטראקטיבית: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.
נוצר על ידי Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · דף הבית של LangMap