Zeme
जेमे नागा
चीनी-तिब्बती
ज़ेमे नागा (स्वनाम ज़ेमे) कुकी-चिन-नागा शाखा के भीतर ज़ेमे समूह की एक तिब्बती-बर्मी भाषा है, जो पूर्वोत्तर भारत में नागालैंड, मणिपुर और असम के सीमावर्ती क्षेत्रों में लगभग 70,000 लोगों द्वारा बोली जाती है। ज़ेमे लोग व्यापक नागा जातीय-राजनीतिक समूह का हिस्सा हैं (पूर्वोत्तर भारत और म्यांमार में लगभग 30 लाख नागा), लेकिन भाषाई दृष्टि से तांगखुल, सुमी और माओ जैसी अधिक प्रसिद्ध नागा भाषाओं से भिन्न हैं। ज़ेमे में पारंपरिक तिब्बती-बर्मी विशेषताएँ हैं: स्वराघाती (निम्न/उच्च), सरल संज्ञा रूपविज्ञान, बहु-वैयक्तिक क्रिया अनुरूपता, और SOV घटक क्रम। 1960 के दशक से नागा साक्षरता कार्यक्रमों ने ज़ेमे में बाइबल अनुवाद और शैक्षिक सामग्री तैयार की है।
कहाँ बोली जाती है
जेमे नागा में 87 मूल शब्द
स्रोत
शब्दों की तुलना
इसी वर्गीकरण की भाषाओं से तुलना: चीनी-तिब्बती
| अर्थ | जेमे नागा | तंगखुल नागा | मिज़ो | हाखा चिन | तुवालुआन | टोकेलाउअन | प्राचीन मिस्री |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | hedui /hedui/ | ze /ze/ | tui /tui/ | ti /ti/ | vai /vai/ | vai /vai/ | 𓈗 /muː/ |
| आग | hemi /hemi/ | mei /mei/ | mei /mei/ | mei /mei/ | afi /afi/ | afi /afi/ | 𓏴𓏏𓊮 /sedʒet/ |
| सूरज | naimik /naimik/ | nyithui /ɲitʰui/ | ni /ni/ | ni /ni/ | laa /laː/ | lā /laː/ | 𓇳 /raː/ |
| चाँद | hekeu /hekeu/ | lai /lai/ | thla /tʰla/ | thla /tʰla/ | masina /masina/ | māhina /maːhina/ | 𓇹 /iaːh/ |
| तारा | hegi /heɡi/ | sira /siraː/ | arsi /arsi/ | arfi /ʔarfi/ | fetū /fetuː/ | fetū /fetuː/ | 𓋴𓃀𓄿𓇼 /seba/ |
| रात | muizeu /muizeu/ | ngayashong /ŋajaʃoŋ/ | zan /zan/ | zan /zan/ | pō /poː/ | pō /poː/ | 𓎼𓂋𓎛𓇰 /ɡereh/ |
| बारिश | tingrui /tiŋrui/ | zingrot /ziŋrot/ | ruah /ruaʔ/ | ruah /rua/ | ua /ua/ | ua /ua/ | 𓎛𓅱𓏏𓇲 /huːt/ |
| बर्फ़ | kebun /kebun/ | horam /horam/ | vur /vur/ | hawhra /hawhra/ | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ | 𓐠𓏤𓂋𓏤𓈎𓅱𓇲𓏥 /sarakuː/ |
| हवा | tingkai /tiŋkai/ | masi /masi/ | thli /tʰli/ | thli /tʰli/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | 𓍿𓄿𓅱 /tʃauː/ |
| मिट्टी | kedei /kedei/ | ngalei /ŋalei/ | lei /ˈlei̯/ | vawlei /vawlei/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ | 𓇾 /ta/ |
| पत्थर | tingchu /tiŋtʃu/ | ngalung /ŋaluŋ/ | lung /luŋ/ | lung /luŋ/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ | 𓇋𓈖𓂋𓊌 /iner/ |
| पहाड़ | peloa /peloa/ | kaphung /kapʰuŋ/ | tlâng /tlaŋ/ | tlang /tlaŋ/ | mauga /mauŋa/ | mauga /mauŋa/ | 𓈋 /dʒuː/ |
| समुद्र | sungkeling /suŋkeliŋ/ | ngayi /ŋaji/ | tuipui /tuipui/ | rili /rili/ | tai /tai/ | moana /moana/ | 𓇋𓇋𓅖𓈗𓈘𓈇 /iːm/ |
| माता | mipui /mipui/ | ina /ina/ | nu /nu/ | nu /nu/ | maatua /maːtua/ | mātua /maːtua/ | 𓅐𓏏𓁐 /muːt/ |
| पिता | mipeu /mipeu/ | apa /apa/ | pa /pa/ | pa /pa/ | tamana /tamana/ | tamana /tamana/ | 𓇋𓏏 /it/ |
| बेटी | pena /pena/ | nawngalawu /nawŋalawu/ | fanu /fanu/ | fanu /fanu/ | tama fafine /tama fafine/ | afafine /afafine/ | 𓅭𓏏 /zat/ |
| मैं | i /i/ | i /i/ | kei /kei/ | kei /kei/ | au /au/ | au /au/ | 𓇋𓏌𓎡 /inek/ |
| तुम | nang /naŋ/ | na /na/ | nang /naŋ/ | nang /naŋ/ | koe /koe/ | koe /koe/ | 𓈖𓏏𓎡 /netek/ |
| हम | anui /anui/ | ithum /itʰum/ | keini /keini/ | kanmah /kanmaʔ/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | 𓇋𓈖𓈖 /inen/ |
| नाम | heji /hedʒi/ | amin /amin/ | hming /hmiŋ/ | min /min/ | igoa /iŋoa/ | igoa /iŋoa/ | 𓂋𓈖 /ren/ |
| व्यक्ति | ziemmena /ziemːena/ | — | mi /mi/ | mi /mi/ | tino /tino/ | tagata /taŋata/ | 𓂋𓍿𓀀 /remetʃ/ |
| सिर | mipei /mipei/ | kui /kui/ | lu /lu/ | lu /lu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | 𓁶𓏤 /tep/ |
| आँख | mimik /mimik/ | mi /mi/ | mit /mit/ | mit /mit/ | mata /mata/ | mata /mata/ | 𓁹 /iret/ |
| कान | mikun /mikun/ | khana /kʰana/ | beng /beŋ/ | hna /hna/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | 𓄟𓋴𓇥𓂋𓄔 /mesedʒer/ |
| नाक | mineu /mineu/ | natang /nataŋ/ | hnar /hnar/ | hnar /hnar/ | isu /isu/ | ihu /ihu/ | 𓂉𓏤 /fenedʒ/ |
| मुँह | mimui /mimui/ | khamor /kʰamor/ | kâ /ka/ | kaa /kaː/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | 𓂋 /ra/ |
| दाँत | migeu /miɡeu/ | ha /ha/ | ha /ha/ | ha /ha/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | 𓇋𓃀𓎛𓄑 /ibeh/ |
| जीभ | milei /milei/ | male /male/ | lei /lei/ | lei /lei/ | alelo /alelo/ | alelo /alelo/ | 𓄓 /nes/ |
| हाथ | mipa /mipa/ | pang /paŋ/ | kut /kut/ | kut /kut/ | lima /lima/ | lima /lima/ | 𓂧𓂋𓏏 /dʒeret/ |
| पैर | mipidei /mipidei/ | phei /pʰei/ | ke /ke/ | ke /ke/ | vae /vae/ | vae /vae/ | 𓂋𓂧𓂾 /red/ |
| दिल | milung /miluŋ/ | mokyaba /mokjaba/ | thinlung /tʰinluŋ/ | lung /luŋ/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ | 𓇋𓃀 /ib/ |
| हड्डी | ra /ra/ | ara /ara/ | ruh /ruh/ | ruh /ruh/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ | 𓈎𓋴𓌟 /kes/ |
| खून | hejei /hedʒei/ | ashi /aʃi/ | thisen /tʰiseːn/ | thi /tʰî/ | toto /toto/ | toto /toto/ | 𓊃𓈖𓆑𓂐 /zenef/ |
| टट्टी | heba /heba/ | paai /paːi/ | êk /ek/ | ek /ʔek/ | tae /tae/ | tae /tae/ | 𓎛𓋴𓄽 /hes/ |
| प्रेम | hung /huŋ/ | cha /tʃa/ | hmangaih /hmaŋai/ | daw /daw/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ | 𓅓𓂋 /meri/ |
| पेड़ | hingbang /hiŋbaŋ/ | leiyik /leijik/ | thingkung /tʰiŋkuŋ/ | thingkung /tʰiŋkuŋ/ | laakau /laːkau/ | lākau /laːkau/ | 𓈖𓉔𓏏𓆭 /nehet/ |
| कुत्ता | hetei /hetei/ | ui /ui/ | ui /ui/ | ui /ui/ | kuli /kuli/ | maile /maile/ | 𓃛𓅱𓃛𓅱𓃡 /iuːiuː/ |
| बिल्ली | ngngiaune /ŋːiaune/ | mibu /mibu/ | zawhte /zɔʔte/ | minu /minu/ | pusi /pusi/ | puhi /puhi/ | 𓏇𓇋𓅱𓃠 /miuː/ |
| मछली | heka /heka/ | khai /kʰai/ | sangha /saŋha/ | nga /ŋà/ | ika /ika/ | ika /ika/ | 𓂋𓅓 /rem/ |
| पक्षी | nruine /nruine/ | vanao /vanao/ | sava /sava/ | vate /vaʔteʔ/ | manu /manu/ | manu /manu/ | 𓄿𓊪𓂧𓅬 /aped/ |
| तितली | timpiangbe /timpiaŋbe/ | konghang /koŋhaŋ/ | phengphehlep /pʰeŋpʰehlep/ | pelep /pelep/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | — |
| अंडा | nruibum /nruibum/ | harra /harra/ | artui /artui/ | arti /ʔarti/ | fuamoa /fuamoa/ | fuāmoa /fuaːmoa/ | 𓋴𓅱𓎛𓏏𓆇 /suːhet/ |
| भालू | hegum /heɡum/ | singom /siŋom/ | savawm /savɔm/ | vom /vom/ | pea /pea/ | pea /pea/ | — |
| घोड़ा | hekun /hekun/ | sigui /siɡui/ | sakawr /sakɔr/ | rang /raŋ/ | solofanua /solofanua/ | holofanua /holofanua/ | 𓋴𓋴𓅓𓏏𓃗 /sesemet/ |
| घर | heki /heki/ | shim /ʃim/ | in /in/ | inn /in/ | fale /fale/ | fale /fale/ | 𓉐 /per/ |
| दूध | tungdui /tuŋdui/ | seina /seinə/ | hnute tui /hnute tui/ | hnuk /hnuk/ | susu /susu/ | huāhuhu /huaːhuhu/ | 𓇋𓂋𓍿𓏏𓏈 /irtʃet/ |
| शहद | ngkuidi /ŋkuidi/ | khuira /kʰuira/ | khuaizu /kʰuaizu/ | khuaihliti /kʰuaihliti/ | hani /hani/ | meli /meli/ | 𓆤𓏏 /bit/ |
| नमक | nehai /nehai/ | machi /matʃi/ | chi /tʃi/ | ci /tsi/ | masima /masima/ | māhima /maːhima/ | 𓎛𓌳𓄿𓏏𓍖𓈒𓏥 /hemat/ |
| वाइन | wain /wain/ | drakhara /drakʰaːra/ | uain /uain/ | misur hang /misur haŋ/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ | 𓇋𓂋𓊪𓏊 /irep/ |
| चावल | hebi /hebi/ | mawon /mawon/ | buh /buh/ | facang /fatsaŋ/ | laisi /laisi/ | — | — |
| लोहा | hegei /heɡei/ | mari /mari/ | thîr /tʰiːr/ | thir /tʰir/ | fiti /fiti/ | ukamea /ukamea/ | 𓃀𓇋𓄿𓈖𓊪𓏏𓇯 /bia en pet/ |
| पहिया | pigua /piɡua/ | kangphei /kaŋpʰei/ | tawlailîr ke /tɔlailiːr ke/ | kekual /kekual/ | teka /teka/ | uili /uili/ | — |
| किताब | leisi /leisi/ | lairik /lairik/ | lehkhabu /leʔkʰabu/ | cauk /tsauk/ | tusi /tusi/ | tuhi /tuhi/ | 𓏛𓏏𓏤𓍼𓏤 /medʒat/ |
| खाना | teu /teu/ | ngui /ŋui/ | ei /ei/ | ei /ei/ | kai /kai/ | kai /kai/ | 𓃹𓈖𓅓𓀁 /wenem/ |
| पीना | sak /sak/ | rai /rai/ | in /in/ | din /din/ | inu /inu/ | inu /inu/ | 𓊃𓅨𓂋𓀁 /zuːr/ |
| सोना | zei /zei/ | pi /pi/ | mut /mut/ | it /ʔit/ | moe /moe/ | moe /moe/ | 𓋴𓇥𓂋 /sedʒer/ |
| एक | kat /kat/ | kha /kʰa/ | pakhat /pakʰat/ | pakhat /pakʰat/ | tasi /tasi/ | tahi /tahi/ | 𓏤 /waː/ |
| दो | kena /kena/ | khani /kʰani/ | pahnih /pahniʔ/ | pahnih /pahniʔ/ | lua /lua/ | lua /lua/ | 𓌢𓏌𓏤𓏤 /senuːi/ |
| तीन | kechum /ketʃum/ | kathum /katʰum/ | pathum /patʰum/ | pathum /patʰum/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | 𓏼 /xemetuː/ |
| चार | medai /medai/ | mati /məti/ | pali /pali/ | pali /pali/ | fā /faː/ | fā /faː/ | 𓏽 /ifeduː/ |
| पाँच | mengeu /meŋeu/ | phanga /pʰəŋa/ | panga /paŋa/ | panga /paŋa/ | lima /lima/ | lima /lima/ | 𓏾 /diuː/ |
| सौ | heiket /heiket/ | shakha /ʃakʰə/ | za /za/ | za /za/ | selau /selau/ | helau /helau/ | 𓍢 /ʃet/ |
| नमस्ते | hangba /haŋba/ | hayau /hajau/ | chibai /tʃibai/ | na dam maw /na dam maw/ | taalofa /taːlofa/ | mālō ni /maːloː ni/ | 𓇋𓐩𓆓𓏛𓁷𓏤 /inedʒ her/ |
| धन्यवाद | kazi /kazi/ | ase /ase/ | ka lawm e /ka lɔːm e/ | ka lawm /ka lawm/ | fakafetai /fakafetai/ | fakafetai /fakafetai/ | 𓇼𓊹𓈖 /duːa netʃer en/ |
| अच्छा | keibe /keibe/ | kahei /kahei/ | ṭha /tɾʰa/ | ṭha /ʈʰa/ | lei /lei/ | lelei /lelei/ | 𓄤 /nefer/ |
| नया | karchibe /kartʃibe/ | kathar /katʰar/ | thar /tʰar/ | thar /tʰar/ | fou /fou/ | fōu /foːu/ | 𓌳𓄿𓅱𓏛 /mauːi/ |
| लाल | kegebe /keɡebe/ | kahunga /kahuŋa/ | sen /sen/ | sen /sen/ | kula /kula/ | kukula /kukula/ | 𓂧𓈙𓂋𓅟 /deʃer/ |
| सफ़ेद | kehabe /kehabe/ | kachar /katʃar/ | vâr /var/ | raang /raːŋ/ | kena /kena/ | paepae /paepae/ | 𓌉 /hedʒ/ |
| काला | ketikbe /ketikbe/ | kachik /katʃik/ | dum /dum/ | dum /dum/ | uli /uli/ | uli /uli/ | 𓆎𓅓 /kem/ |
| हरा | kanzaibe /kanzaibe/ | khamateka /kʰamateka/ | hring /hriŋ/ | hring /hriŋ/ | lanu lau niu /lanu lau niu/ | lanu meamata /lanu meamata/ | 𓇅 /wadʒ/ |
| नीला | kanzaibe /kanzaibe/ | khamaying /kʰamajiŋ/ | dumpâwl /dumpɔl/ | — | lanu moana /lanu moana/ | lanumoana /lanumoana/ | 𓇅 /wadʒ/ |
| चाय | sa /sa/ | — | thingpui /tʰiŋpui/ | lakphak /lakpʰak/ | tī /tiː/ | — | — |
| 99 | riaksekui ze sekui /riaksekui ze sekui/ | hangchikoda chiko /haŋtʃikoda tʃiko/ | sawmkua leh pakua /sɔmkua leʔ pakua/ | sawmkua le pakua /sɔmkua le pakua/ | iva sefulu iva /iva sefulu iva/ | iva hefuluiva /iva hefuluiva/ | 𓎎𓐂 /pesedʒiuː pesedʒuː/ |
इंटरैक्टिव मानचित्र खोलें: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।
निर्माता Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap होम