Woleaian
Bahasa Woleai
Austronesia (Micronesian)
Woleaian adalah bahasa Chuukik Inti dalam cabang Oseanik dari rumpun Austronesia, dituturkan di Woleai, Eauripik, Faraulep, Ifalik, Elato, dan Lamotrek di Negara Bagian Yap, Federasi Mikronesia, serta di komunitas diaspora. Penelitian lapangan terkini memperkirakan 3.000–6.000 penutur dan menggambarkan enam ragam berkerabat dekat yang berbasis atol. Pewarisan tetap kuat di pulau-pulau terluar, tempat anak-anak mempelajarinya sebagai bahasa pertama dan bahasa ini menjadi sarana utama di sebagian besar ranah sehari-hari, sehingga penelitian terbaru tidak menggolongkannya sebagai bahasa terancam. Woleaian memiliki sistem vokal yang kaya, penggolong bilangan dan kepemilikan, serta urutan kata yang luwes tetapi didominasi pelaku–verba–penderita. Tulisan modern memakai ortografi berbasis Latin; aksara silabis asli yang dahulu terutama dipakai untuk hiasan dan ritual hampir lenyap pada akhir abad ke-20.
Tempat dituturkan
87 kata inti dalam bahasa Woleai
Sumber
- Sohn, Ho-min & Anthony F. Tawerilmang (1976) Woleaian-English Dictionary, University of Hawaii Press (scholarspace 10125/62920); Bender et al. (2003) Proto-Micronesian Reconstructions (ABVD 347)
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa lain dalam klasifikasi yang sama: Austronesia (Micronesian)
| Arti | Bahasa Woleai | Bahasa Chuuk | Bahasa Yap | Bahasa Kiribati | Bahasa Samoa | Bahasa Tuvalu | Tonga |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | shal /ʃalʉ/ | kkónik /kːonik/ | raen /raen/ | ran /ɾan/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ |
| Api | yaf /jaːfi/ | ekkei /ekːei/ | nifiy /nifij/ | ai /ai/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ |
| Matahari | yal /jal/ | akkar /akːaɾ/ | yalʼ /jalʼ/ | taai /taːi/ | lā /laː/ | laa /laː/ | laʻā /laʔaː/ |
| Bulan | meram /meɻame/ | maram /maɾam/ | pul /pul/ | namwakaina /namʷakaina/ | māsina /maːsina/ | masina /masina/ | māhina /maːhina/ |
| Bintang | fius /fʉːs/ | fúú /fɨː/ | tʼuuf /tʼuːf/ | itoi /iˈtoi/ | fetū /fetuː/ | fetū /fetuː/ | fetuʻu /fetuʔu/ |
| Malam | bong /boːŋi/ | pwiin /pʷiːn/ | neapʼ /nɛapʼ/ | bong /boŋ/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ |
| Hujan | ut /uːte/ | wúút /wɨːt/ | nʼuw /nʔuw/ | karau /kaˈɾau/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ʻuha /ʔuha/ |
| Angin | yang /jaːŋi/ | eng /eŋ/ | nifeng /nifɛŋ/ | ang /aŋ/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matangi /mataŋi/ |
| Tanah | bbel /bːəlʉ/ | pwpwún /pʷːɨn/ | buutʼ /buːtʼ/ | tano /tano/ | ʻeleʻele /ʔeleʔele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ |
| Batu | faiu /faːʉ/ | faaw /faːw/ | malaang /malaːŋ/ | atibu /aˈsibu/ | maʻa /maʔa/ | fatu /fatu/ | maka /maka/ |
| Gunung | taiit /taiːt/ | chuuk /tʃuːk/ | burey /burej/ | maunga /mauŋa/ | mauga /mauŋa/ | mauga /mauŋa/ | moʻunga /moʔuŋa/ |
| Laut | metaw /metaw/ | sáát /saːt/ | madaay /madaːj/ | marawa /maɾawa/ | sami /sami/ | tai /tai/ | tahi /tahi/ |
| Ibu | sila /sila/ | iin /iːn/ | chitiningin /tʃitiniŋin/ | tina /ˈsina/ | tinā /tinaː/ | maatua /maːtua/ | faʻē /faʔeː/ |
| Ayah | tema /tema/ | saam /saːm/ | chiitamoog /tʃiːtamoːɡ/ | tama /tama/ | tamā /tamaː/ | tamana /tamana/ | tamai /tamai/ |
| Saya | gaang /ɡaːŋ/ | ngang /ŋaŋ/ | gaeg /ɡaːɡ/ | ngai /ŋai/ | aʻu /aʔu/ | au /au/ | au /au/ |
| Kamu | geel /ɡeːle/ | en /en/ | guur /ɡuːr/ | ngkoe /ŋkoe/ | ʻoe /ʔoe/ | koe /koe/ | koe /koe/ |
| Kita | giish / gaamam /ɡiːʃ / ɡaːmam/ | kich / áám /kitʃ / aːm/ | gadaed / gamaed /ɡadɛːd / ɡamɛːd/ | ngaira /ŋaira/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | kitautolu / kimautolu /kitautolu / kimautolu/ |
| Nama | it /iːt/ | iit /iːt/ | fithingan /fiθiŋan/ | ara /ˈara/ | igoa /iŋoa/ | igoa /iŋoa/ | hingoa /hiŋoa/ |
| Orang | yaremat /jaɻemat/ | aramas /aramas/ | girdiʼ /ɡirdiːʔ/ | aomata /aomata/ | tagata /taŋata/ | tino /tino/ | tangata /taŋata/ |
| Kepala | shimw /ʃimʷ/ | mékúr /məkɨɾ/ | lolug /loluɡ/ | atu /ˈatu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | ʻulu /ʔulu/ |
| Mata | mat /maːte/ | maas /maːs/ | miit /miːt/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Telinga | taling /taliŋa/ | sening /seniŋ/ | teel /teːl/ | taninga /taniŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | telinga /teliŋa/ |
| Hidung | boot /boːti/ | pwéét /pʷeːt/ | pʼeethunguun /pʼeːθuŋuːn/ | bwairi /bʷairi/ | isu /isu/ | isu /isu/ | ihu /ihu/ |
| Mulut | yaw /jaw/ | aaw /aːw/ | lʼugun /lʼuɡun/ | — | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | ngutu /ŋutu/ |
| Gigi | ngi /ŋiː/ | nii /niː/ | nguwol /ŋuwoːl/ | wi /wi/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ |
| Lidah | lew /leːwe/ | chénnaaw /tʃenːaːw/ | balwoth /balwoθ/ | newe /newe/ | laulaufaiva /laulaufaiva/ | alelo /alelo/ | ʻelelo /ʔelelo/ |
| Tangan | paiu /paːʉ/ | paaw /paːw/ | paʼ /paʔ/ | bai /bai/ | lima /lima/ | lima /lima/ | nima /nima/ |
| Kaki | peshe /peʃe/ | peche /petʃe/ | ay /ʔaːj/ | wae /wae/ | vae /vae/ | vae /vae/ | vaʻe /vaʔe/ |
| Hati | bun /buno/ | letip /letip/ | gam /ɡam/ | nano /nano/ | loto /loto/ | fatu /fatu/ | loto /loto/ |
| Tulang | shiu /ʃiu/ | chuu /tʃɨː/ | yil /jil/ | ri /ri/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ | hui /hui/ |
| Darah | cha /tʃa/ | chcha /tʃːa/ | rachaʼ /ratʃaʔ/ | rara /ɾaɾa/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ |
| Pup | pag /paɡ/ | — /—/ | taer /taːr/ | butae /butae/ | tae /tae/ | tae /tae/ | taʻe /taʔe/ |
| Cinta | ffageo /fːaɡœː/ | tóng /təŋ/ | tʼuf /tʼuf/ | tangira /taŋiɾa/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ | ʻofa /ʔofa/ |
| Pohon | ira /iɻa/ | irá /iɾaː/ | gekʼiy /ɡekʔij/ | kai /kai/ | laʻau /laʔau/ | laakau /laːkau/ | ʻakau /ʔakau/ |
| Anjing | gelaag /ɡelaːɡu/ | konak /konak/ | pilis /pilis/ | kamea /kamea/ | maile /maile/ | kuli /kuli/ | kulī /kuliː/ |
| Kucing | gaatu /ɡaːtu/ | kkááset /kːaːset/ | katuu /katuː/ | katama /katama/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ |
| Ikan | ig /iːɡe/ | iik /iːk/ | nig /niːɡ/ | ika /ˈika/ | iʻa /iʔa/ | ika /ika/ | ika /ika/ |
| Burung | mal /malʉ/ | machang /matʃaŋ/ | archeʼ /ʔartʃəʔ/ | mannikiba /mannikiba/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manupuna /manupuna/ |
| Kupu-kupu | libegibeg /libeɡibeɡ/ | nipwisipwis /nipʷisipʷis/ | taloolbëy /taloːlbəj/ | bwebwe /bʷebʷe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ |
| Telur | siugiun /sʉɡʉn/ | sókkun /səkːun/ | faak /faːk/ | bunnimoa /bunːiˈmoa/ | fuamoa /fuamoa/ | fuamoa /fuamoa/ | foʻi moa /foʔi moa/ |
| Kuda | yoas /jɒs/ | arus /arus/ | os /ʔoːs/ | aoti /aosi/ | solofanua /solofanua/ | solofanua /solofanua/ | hoosi /hoːsi/ |
| Rumah | imw /iːmʷe/ | iimw /iːmʷ/ | naʼun /naʔun/ | auti /ˈausi/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ |
| Susu | milik /milik/ | milik /milik/ | milik /milik/ | miriki /miɾiki/ | susu /susu/ | susu /susu/ | huʻakau /huʔakau/ |
| Garam | gasiiga /ɡasiːɡa/ | sóón /səːn/ | sool /soːl/ | taoro /taoro/ | masima /masima/ | masima /masima/ | māsima /maːsima/ |
| Anggur | waain /waːine/ | wain /wain/ | wayin /wajin/ | wain /wain/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ | uaine /uaine/ |
| Beras | peraas /peɻaːs/ | rais /ɾais/ | koomëy /koːməj/ | raiti /ɾaisi/ | alaisa /alaisa/ | laisi /laisi/ | laise /laise/ |
| Besi | paarang /paːɻaŋ/ | mecha /metʃa/ | waasëy /waːsəj/ | biti /ˈpisi/ | uʻamea /uʔamea/ | fiti /fiti/ | ukamea /ukamea/ |
| Buku | baabiyor /baːbijoɻ/ | puk /puk/ | baabiyor /baːbijor/ | boki /ˈboki/ | tusi /tusi/ | tusi /tusi/ | tohi /tohi/ |
| Makan | mwongo /mʷoŋo/ | mwéngé /mʷeŋːe/ | kay /kaj/ | amwarake /amʷaɾake/ | ʻai /ʔai/ | kai /kai/ | kai /kai/ |
| Minum | iul /ʉlʉ/ | wún /wɨn/ | unum /unum/ | nima /nima/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ |
| Satu | yeta /jeta/ | éét /eːt/ | reb /reb/ | teuana /teuana/ | tasi /tasi/ | tasi /tasi/ | taha /taha/ |
| Dua | riuwa /ɻʉwa/ | rúúw /rɨːw/ | lʼagruw /laʔɡruw/ | uoua /uˈoua/ | lua /lua/ | lua /lua/ | ua /ua/ |
| Tiga | yeli /jeli/ | wúnú /wɨnɨ/ | dalip /daliːp/ | tenua /teˈnua/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ |
| Empat | fangi /faŋi/ | fáán /faːn/ | aningeg /ʔaniŋeːɡ/ | aua /aua/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ |
| Lima | lima /lima/ | niim /niːm/ | lalʼ /laːlʼ/ | nimaua /nimaua/ | lima /lima/ | lima /lima/ | nima /nima/ |
| Halo | faiisho /faiːʃo/ | ráán annim /raːn annim/ | mogethin /moɡetʰin/ | mauri /mauɾi/ | talofa /talofa/ | taalofa /taːlofa/ | mālō e lelei /maːloː e lelei/ |
| Terima kasih | — /—/ | kinisou /kinisou/ | kammagar /kamːaɡar/ | ko rabwa /ko ɾabʷa/ | faʻafetai /faʔafetai/ | fakafetai /fakafetai/ | mālō /maːloː/ |
| Baik | gach /ɡatʃʉ/ | mwirinné /mʷirinːe/ | feelʼ /feːlʼ/ | raoiroi /ɾaoiɾoi/ | lelei /lelei/ | lei /lei/ | lelei /lelei/ |
| Baru | feo /fœː/ | ffé /fːe/ | beʼech /beʔetʃ/ | bou /bou/ | fou /fou/ | fou /fou/ | foʻou /foʔou/ |
| Merah | cha /tʃa/ | par /par/ | roowroow /roːwroːw/ | uraura /uɾaˈuɾa/ | mūmū /muːmuː/ | kula /kula/ | kulokula /kulokula/ |
| Putih | besh /beʃe/ | pwechepwech /pʷetʃepʷetʃ/ | wechwech /wetʃwetʃ/ | mainaina /mainaina/ | paʻepaʻe /paʔepaʔe/ | kena /kena/ | hinehina /hinehina/ |
| Hitam | chochoal /tʃotʃɒl/ | chochol /tʃotʃol/ | talumor /talumor/ | roro /ɾoɾo/ | uliuli /uliuli/ | uli /uli/ | ʻuliʻuli /ʔuliʔuli/ |
| Hijau | gaaraweraw /ɡaːɻaweɻaw/ | araw /araw/ | giriin /ɡiriːn/ | mawawa /mawawa/ | lanumeamata /lanumeamata/ | lanu lau niu /lanu lau niu/ | lanu mata /lanu mata/ |
| Biru | gaaraweraw /ɡaːɻaweɻaw/ | araw /araw/ | yarraq /jarːaʔ/ | mawawa /mawawa/ | lanumoana /lanumoana/ | lanu moana /lanu moana/ | lanu moana /lanu moana/ |
| Teh | tti /tːi/ | ttii /tːiː/ | tiy /tij/ | ii /iː/ | tī /tiː/ | tī /tiː/ | tī /tiː/ |
| Kopi | koofi /koːfi/ | kofi /kofi/ | koofiy /koːfij/ | kobe /kobe/ | kofe /kofe/ | kofe /kofe/ | kofi /kofi/ |
| Jeruk | gurugur /ɡuɻuɡuɻu/ | kurukur /kuɾukuɾ/ | goeluugaaw /ɡøluːɡaːw/ | aoranti /aoɾansi/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ |
Buka peta interaktif: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.
Dibuat oleh Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Beranda LangMap