Chilunda

Kilunda

Niger-Kongo (Atlantiki-Kongo, Benue-Congo, Kibantu, Guthrie zone L.52)

FamiliaNiger-Kongo (Atlantiki-Kongo, Benue-Congo, Kibantu, Guthrie zone L.52) Wasemaji~600K HatiKilatini (Lunda alphabet, which writes the velar nasal with ŋ) NchiZambia, Angola, DRC Lugha rasmiHapana (English is Zambia's sole official language; Lunda is one of seven recognised regional languages used in primary education and state broadcasting) Uhai wa lughasalama ISO 639-3lun

Kilunda, au Chilunda, ni lugha ya Kibantu ya kanda L.52 ya Guthrie inayozungumzwa katika eneo la mpakani ambapo Mkoa wa Kaskazini-Magharibi wa Zambia hukutana na Angola na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Wasemaji wake ni Walunda-Ndembu, ambao maisha yao ya kiibada yalipata umaarufu katika anthropolojia kupitia utafiti wa uwandani wa Victor Turner katika miaka ya 1950. Ni lugha ya Kibantu ya kawaida yenye mfumo kamili wa ngeli za nomino — kawa 'mbwa' wingi tuwa, mutondu 'mti' wingi nyitondu, katumbwa 'nyota' wingi tutumbwa — na tahajia yake ni ya pekee miongoni mwa lugha za Zambia kwa kutumia herufi ŋ (Nzambi 'Mungu', kukeŋa 'kupenda', itaŋwa 'jua'). Kilunda kina Biblia kamili (1962, iliyorekebishwa 2004) na hutumika shuleni na katika redio, lakini kamusi za matumizi ya kila siku ni chache: hakuna kamusi kubwa ya Kilunda inayopatikana bure mtandaoni, hivyo sehemu kubwa ya msamiati wa kisasa haijaandikwa katika vyanzo vya umma. Urithishaji bado ni imara katika wilaya za vijijini za Mwinilunga na Zambezi.

Maeneo inakozungumzwa

Vaa lugha hii Chagua tu maneno unayopenda — huchapishwa kwa fonti ile ile ya ramani. Tengeneza fulana kwa maneno ya Kilunda →

Maneno 87 ya msingi katika Kilunda

Maji

meji

medʒi

Moto

kesi

kesi

Jua

itaŋwa

itaŋwa

Mwezi

kakweji

kakwedʒi

Nyota

katumbwa

katumbwa

Usiku

wufuku

wufuku

Mvua

nvula

nvula

Theluji

—

—

Upepo

mpepela

mpepela

Udongo

iseki

iseki

Jiwe

ilola

ilola

Mlima

mpidi

mpidi

Bahari

kaluŋalwiji

kaluŋalwidʒi

Mama

mama

mama

Baba

tata

tata

Binti

mwana wamumbanda

mwana wamumbanda

Mimi

ami

ami

Wewe

eyi

eji

Sisi

etu

etu

Jina

ijina

idʒina

Mtu

muntu

muntu

Kichwa

mutu

mutu

Jicho

disu

disu

Sikio

itu

itu

Pua

izulu

izulu

Mdomo

kanwa

kanwa

Jino

iji

idʒi

Ulimi

idimi

idimi

Mkono

chikasa

tʃikasa

Mguu

mwendu

mwendu

Moyo

muchima

mutʃima

Mfupa

ifwaha

ifwaha

Damu

mashi

maʃi

Upendo

kukeŋa

kukeŋa

Mti

mutondu

mutondu

Mbwa

kawa

kawa

Paka

—

—

Samaki

inshi

inʃi

Ndege

kada

kada

Kipepeo

ipupwila

ipupwila

Yai

iteta

iteta

Dubu

bera

bera

Farasi

kawalu

kawalu

Nyumba

itala

itala

Maziwa

mayeli

majeli

Asali

wuchi

wutʃi

Chumvi

muŋwa

muŋwa

Mvinyo

vinyu

viɲu

Mchele

losu

losu

Chokoleti

chocolate

Chuma

chikuŋu

tʃikuŋu

Gurudumu

kafumbu

kafumbu

Kitabu

mukanda

mukanda

Kula

kudya

kudja

Kunywa

kunwa

kunwa

Kulala

kukama

kukama

Moja

wumu

wumu

Mbili

ayedi

ajedi

Tatu

satu

satu

Nne

wana

wana

Tano

tanu

tanu

Mia

nkulakaji

nkulakadʒi

Habari

—

—

Asante

nasakilili

nasakilili

Nzuri

chachiwahi

tʃatʃiwahi

Mpya

chachiha

tʃatʃiha

Nyekundu

chinana

tʃinana

Nyeupe

chitooka

tʃitoːka

Buluu

wuzeeli

wuzeːli

Kompyuta

kopyuta

kopjuta

Wi-Fi

wayifayi

Chai

tii

tiː

Kahawa

kofi

kofi

Sukari

shuga

ʃuɡa

99

makumi atanu nawana natanu nawana

makumi atanu nawana natanu nawana

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Niger-Kongo (Atlantiki-Kongo, Benue-Congo, Kibantu, Guthrie zone L.52)

Maana KilundaKiluvaleKiluba-KasaiKimbunduKikaondeKibembaKichewa
Maji meji /medʒi/ meya /meja/ mâyi /maːji/ menha /meɲa/ mema /mema/ amenshi /amenʃi/ madzi /madzi/
Moto kesi /kesi/ kakahya /kakahja/ kapia /kapia/ tubia /tubja/ mujilo /mudʒilo/ umulilo /umulilo/ moto /moto/
Jua itaŋwa /itaŋwa/ likumbi /likumbi/ dîba /diːba/ dikumbi /dikumbi/ juba /dʒuba/ akasuba /akasuba/ dzuwa /dzuwa/
Mwezi kakweji /kakwedʒi/ kakweji /kakwedʒi/ ngondo /ŋɡondo/ mbeji /mbeʒi/ ng'ondo /ŋondo/ umweshi /umweʃi/ mwezi /mwezi/
Nyota katumbwa /katumbwa/ tanganyeka /taŋɡaˈɲeka/ mutoto /mutoto/ tetembwa /teˈtembwa/ ntaanda /ntaːnda/ intanda /intanda/ nyenyezi /ɲeɲezi/
Usiku wufuku /wufuku/ ufuku /ufuku/ butuku /butuku/ usuku /usuku/ bufuku /bufuku/ ubushiku /ubuʃiku/ usiku /usiku/
Mvua nvula /nvula/ vula /vula/ mvula /ˈmvula/ mvula /mvula/ mvula /mvula/ imfula /imˈfula/ mvula /ˈmvula/
Theluji — /—/ mbundu /mbundu/ neje /neʒe/ neve /neve/ sino /sino/ ubunga bwa mfula /ubuŋɡa bwa mfula/ chipale chofewa /tʃipale tʃofewa/
Ukurasa 1/10

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap