Kirimi

Kinyaturu

Niger-Kongo

FamiliaNiger-Kongo Wasemaji~570K (hasa Mkoa wa Singida katikati mwa Tanzania) HatiKilatini NchiTanzania Lugha rasmiHapana (Kiswahili sw ndiyo lugha pekee rasmi ya Tanzania) Uhai wa lughasalama ISO 639-3rim

Kinyaturu (Kirimi, kwa jina la asili Kinyaturu) ni lugha ya Kibantu ya kundi la Bantu la Tanzania ya Kati (Glottolog F32), inayozungumzwa na takriban watu 570,000 katika Mkoa wa Singida wa katikati ya Tanzania, kuzunguka mji wa Singida (makao makuu ya mkoa na kitovu cha utamaduni wa Wanyaturu). Wanyaturu kwa kawaida ni wafugaji wa ng'ombe wasiokuwa na makazi ya kudumu na wakulima wa mtama na uwele wa uwanda wa juu wenye ukame kiasi wa katikati ya Tanzania, wakishiriki sifa za kundi F30 la Ziwa Eyasi/Singida na lugha dada Kilangi (lag, F33) na, kwa mbali zaidi, Kinyamwezi (nym, F22). Kiisimu, Kinyaturu kina sifa za kawaida za Kibantu cha Mashariki (ngeli za nomino 16 au zaidi, mofolojia changamano ya kitenzi yenye upatanisho wa mtenda-mtendwa-wakati-hali, mfumo wa rejista wa toni mbili), huku maelezo ya kifonolojia ya Olson ya mwaka 1964 chini ya SIL yakiwa nyaraka kuu za kisasa. Jamii imehamia kwa kiasi kikubwa kwenye Kiswahili katika elimu na mazingira ya mijini, lakini inahifadhi Kinyaturu kama lugha kuu ya nyumbani katika vijiji vya mashambani.

Maeneo inakozungumzwa

Vaa lugha hii Chagua tu maneno unayopenda — huchapishwa kwa fonti ile ile ya ramani. Tengeneza fulana kwa maneno ya Kinyaturu →

Maneno 87 ya msingi katika Kinyaturu

Maji

maji

madʒi

Moto

moto

moto

Jua

yura

juɾa

Mwezi

umweri

umweɾi

Nyota

njota

ndʒota

Usiku

utiku

utiku

Mvua

mbura

mbura

Theluji

seluji

seludʒi

Upepo

mpefo

mpefo

Udongo

irongo

iɾoŋɡo

Jiwe

igwe

iɡwe

Mlima

gitanto

ɡitanto

Bahari

irambo

iɾambo

Mama

mama

mama

Baba

tata

tata

Binti

muncha

muntʃa

Mimi

une

une

Wewe

uwe

uwe

Sisi

sese

sese

Jina

rina

ɾina

Mtu

muntu

muntu

Kichwa

itwe

itwe

Jicho

riho

riho

Sikio

ikutwi

ikutwi

Pua

mpura

mpuɾa

Mdomo

momo

momo

Jino

ino

ino

Ulimi

urimi

urimi

Mkono

ukuboko

ukuboko

Mguu

mughuu

muɣuː

Moyo

umutima

umutima

Mfupa

ikufa

ikufa

Damu

sakami

sakami

Upendo

butogwa

butoɡwa

Mti

umuti

umuti

Mbwa

imbwa

imbwa

Paka

paka

paka

Samaki

somba

somba

Ndege

nyonyi

ɲoɲi

Yai

ighe

iɣe

Farasi

nyumbu

ɲumbu

Nyumba

nyumba

ɲumba

Maziwa

maya

maja

Asali

ruke

ruke

Chumvi

munyu

muɲu

Mvinyo

divai

divai

Chuma

ichuma

itʃuma

Hariri

hariri

haɾiɾi

Kitabu

gitabu

ɡitabu

Kula

kuria

kuɾia

Kunywa

kunywa

kuɲwa

Kulala

kurara

kuɾaɾa

Moja

umwe

umwe

Mbili

aviri

aβiri

Tatu

itatu

itatu

Nne

inne

inːe

Tano

itano

itano

Mia

ighana

iɣana

Habari

mbukire

mbukiɾe

Asante

asante

aˈsante

Nzuri

kihi

kihi

Mpya

mpya

mpja

Nyekundu

ntune

ntune

Nyeupe

njeru

ndʒeru

Nyeusi

njiutiki

ndʒiutiki

99

makumi kenda na kenda

makumi kenda na kenda

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Niger-Kongo

Maana KinyaturuKinyamweziKichasuKisukumaKishambaaShimaoreKinyarwanda
Maji maji /madʒi/ minzi /minzi/ mende /mende/ minzi /minzi/ mazi /mazi/ maji /maʒi/ amazi /amaːzi/
Moto moto /moto/ moto /moto/ mshika /mʃika/ moto /moto/ moto /moto/ moro /moro/ umuriro /umuɾiɾo/
Jua yura /juɾa/ lyuba /ljuβa/ idhuva /iðuʋa/ liimi /liːmi/ zuwa /zuwa/ jua /dʒua/ izuba /izuba/
Mwezi umweri /umweɾi/ ngʼwezi /ŋweːzi/ mwezi /mwezi/ ng'weji /ŋweːdʒi/ ṅwezi /ŋwezi/ mwezi /mwezi/ ukwezi /ukwezi/
Nyota njota /ndʒota/ nsonda /nsonda/ nyenyeri /ɲeɲeri/ sonda /sonda/ ntondwe /ntondwe/ nyora /ɲora/ inyenyeri /iɲeɲeri/
Usiku utiku /utiku/ buziku /buziku/ usiku /usiku/ bujiku /budʒiku/ kilo /kilo/ uku /uku/ ijoro /iʒoro/
Mvua mbura /mbura/ mbula /mbula/ mvua /mvua/ mbula /mbula/ fula /fula/ vua /vua/ imvura /imˈvura/
Theluji seluji /seludʒi/ theluji /θeluʒi/ chasheru /tʃaʃeru/ seluji /seludʒi/ — uv̄amba /uβamba/ shelegi /ʃeleɡi/
Ukurasa 1/9

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap