Proto-Semitic
Proto-Semiti
Lugha ya awali (iliyojengwa upya) · aina ya kihistoria / iliyofichwa
Proto-Semiti ni babu aliyejengwa upya wa lugha za Kisemiti (Kiakadi, Kiarabu, Kiebrania, Kiaramu, lugha za Ethiopia, n.k.), tawi la familia ya Kiafroasia. Kwa kawaida huwekwa Levant au kaskazini mwa Arabia karibu 3800–3000 KK, na ni mojawapo ya lugha proto zilizojengwa upya vizuri zaidi, kutokana na historia ndefu ya maandishi ya wazao wake.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Proto-Semiti
Vyanzo
- Huehnergard & Pat-El (eds., 2019) The Semitic Languages
- Kogan (2011) Proto-Semitic Phonology and Lexicon
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Lugha ya awali (iliyojengwa upya)
| Maana | Proto-Semiti | Kisaba | Kipuniki | Kifoinike | Kiugarit | Kiarabu cha Qur'ani | Kiaramu cha Kale |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | *māʔ- /māʔ/ | 𐩣𐩥 /maw/ | 𐤌𐤌 /meːm/ | 𐤌𐤌 /meːm/ | 𐎎𐎊 /maju/ | ماء /maːʔ/ | מין /majin/ |
| Moto | *ʔiš- /ʔiš/ | 𐩱𐩪 /ʔas/ | 𐤀𐤔 /ʔeʃ/ | 𐤀𐤔 /ʔeʃ/ | 𐎛𐎌𐎚 /ʔiʃt/ | نار /naːr/ | נור /nuːr/ |
| Jua | *šamš- /šamš/ | 𐩦𐩣𐩪 /ʃams/ | 𐤔𐤌𐤔 /ʃamʃ/ | 𐤔𐤌𐤔 /ʃameʃ/ | 𐎌𐎔𐎌 /ʃapʃ/ | شمس /ʃams/ | שמש /ʃamʃ/ |
| Mwezi | *warḫ- /warḫ/ | 𐩥𐩧𐩭 /warχ/ | 𐤉𐤓𐤇 /jiraħ/ | 𐤉𐤓𐤇 /jaraħ/ | 𐎊𐎗𐎈 /jaːriχ/ | قمر /qamar/ | שהר /sahr/ |
| Nyota | *kawkab- /kawkab/ | 𐩫𐩨𐩫𐩨 /kabkab/ | 𐤊𐤊𐤁 /koːkab/ | 𐤊𐤊𐤁 /koːkab/ | 𐎋𐎁𐎋𐎁 /kabkabu/ | نجم /nadʒm/ | כוכב /kawkab/ |
| Usiku | *layl- /lajl/ | 𐩡𐩺𐩡 /lajl/ | 𐤋𐤋 /lajl/ | 𐤋𐤋 /lajl/ | 𐎍𐎍 /lajlu/ | ليل /lajl/ | לליא /leːljaː/ |
| Mvua | *maṭar- /maṭar/ | 𐩹𐩬𐩣 /ðanam/ | 𐤌𐤈𐤓 /maˈtˤar/ | 𐤌𐤈𐤓 /maˈtˤar/ | 𐎎𐎉𐎗 /maːˈtˤaru/ | مطر /matˤar/ | 𐡌𐡈𐡓 /maːtˤar/ |
| Theluji | *ṯalg- /θalɡ/ | — | — | — | 𐎂𐎍𐎘 /ɡalθu/ | ثلج /θaldʒ/ | 𐡕𐡋𐡂 /talɡ/ |
| Upepo | *rīḥ- /riːħ/ | — | 𐤓𐤅𐤇 /ruːħ/ | 𐤓𐤇 /riːħ/ | 𐎗𐎈 /riːħu/ | ريح /riːħ/ | 𐡓𐡅𐡇 /riːħ/ |
| Udongo | *ʔarṣ̂- /ʔarsˤ/ | 𐩱𐩧𐩳 /ʔardˤ/ | 𐤀𐤓𐤑 /ʔarsˤ/ | 𐤀𐤓𐤑 /ʔarsˤ/ | 𐎀𐎗𐎕 /ʔarsˤu/ | تراب /turaːb/ | 𐡀𐡓𐡒 /ʔarq/ |
| Jiwe | *ʔabn- /ʔabn/ | 𐩱𐩨𐩬 /ʔabn/ | 𐤀𐤁𐤍 /ʔaben/ | 𐤀𐤁𐤍 /ʔaben/ | 𐎀𐎁𐎐 /ʔabnu/ | حجر /ħadʒar/ | אבן /ʔaben/ |
| Bahari | *tihām- /tihaːm/ | 𐩨𐩢𐩧 /baħr/ | — | 𐤉𐤌 /jamm/ | 𐎊𐎎 /jammu/ | بحر /baħr/ | — |
| Mama | *ʔimm- /ʔimm/ | 𐩱𐩣 /ʔumm/ | 𐤀𐤌 /ʔem/ | 𐤀𐤌 /ʔem/ | 𐎜𐎎 /ʔumm/ | أم /ʔumm/ | אמ /ʔem/ |
| Baba | *ʔab- /ʔab/ | 𐩱𐩨 /ʔab/ | 𐤀𐤁 /ʔab/ | 𐤀𐤁 /ʔab/ | 𐎜𐎁 /ʔabu/ | أب /ʔab/ | אב /ʔab/ |
| Binti | *bint- /bint/ | 𐩨𐩬𐩩 /bint/ | 𐤁𐤕 /bat/ | 𐤁𐤕 /bat/ | 𐎁𐎚 /bittu/ | بنت /bint/ | ברת /bart/ |
| Mimi | *ʔanāku /ʔanāku/ | 𐩱𐩬 /ʔana/ | 𐤀𐤍𐤊 /ʔanoːk/ | 𐤀𐤍𐤊 /ʔanoːkiː/ | 𐎀𐎐𐎋 /ʔanaːku/ | أنا /ʔanaː/ | אנה /ʔanaː/ |
| Wewe | *ʔanta /ʔanta/ | 𐩱𐩬𐩩 /ʔanta/ | 𐤀𐤕 /ʔatta/ | 𐤀𐤕 /ʔatta/ | 𐎀𐎚 /ʔatta/ | أنتَ /ʔanta/ | אנת /ʔantaː/ |
| Sisi | *niḥnu /niħnu/ | — /—/ | 𐤀𐤍𐤇𐤍 /ʔanaħnu/ | 𐤀𐤍𐤇𐤍 /ʔanaħnu/ | — /—/ | نحن /naħnu/ | אנחנא /ʔanaħnaː/ |
| Jina | *šim- /šim/ | 𐩪𐩣 /sim/ | 𐤔𐤌 /ʃim/ | 𐤔𐤌 /ʃem/ | 𐎌𐎎 /ʃumu/ | اسم /ism/ | שם /ʃum/ |
| Mtu | *ʔināš- /ʔinaːʃ/ | 𐩱𐩬𐩪 /ʔins/ | 𐤀𐤔 /ʔiːʃ/ | 𐤀𐤃𐤌 /ʔadam/ | 𐎎𐎚 /mutu/ | إنسان /ʔinsaːn/ | אנש /ʔenaːʃ/ |
| Kichwa | *raʔš- /raʔš/ | 𐩧𐩱𐩪 /raʔs/ | 𐤓𐤀𐤔 /ruːʃ/ | 𐤓𐤀𐤔 /ruːʃ/ | 𐎗𐎛𐎌 /raʔʃu/ | رأس /raʔs/ | — |
| Jicho | *ʕayn- /ʕayn/ | 𐩲𐩺𐩬 /ʕajn/ | 𐤏𐤍 /ʕajin/ | 𐤏𐤍 /ʕajin/ | 𐎓𐎐 /ʕajnu/ | عين /ʕajn/ | עין /ʕajn/ |
| Sikio | *ʔuḏn- /ʔuðn/ | 𐩱𐩹𐩬 /ʔuðn/ | 𐤀𐤆𐤍 /ʔuzn/ | 𐤀𐤆𐤍 /ʔuzn/ | 𐎜𐎄𐎐 /ʔudn/ | أذن /ʔuðun/ | 𐡀𐡃𐡍𐡀 /ʔuðnaː/ |
| Pua | *ʔanp- /ʔanp/ | — | — | — | 𐎀𐎔 /ʔappu/ | أنف /ʔanf/ | אפא /ʔappaː/ |
| Mdomo | *pay- /paj/ | 𐩰𐩣 /fam/ | 𐤐 /peː/ | 𐤐 /peː/ | 𐎔 /puː/ | فم /fam/ | פם /pum/ |
| Jino | *šinn- /ʃinː/ | 𐩦𐩬 /ʃinː/ | 𐤔𐤍 /ʃen/ | 𐤔𐤍 /ʃen/ | 𐎌𐎐 /ʃinːu/ | سن /sinː/ | שנא /ʃenːaː/ |
| Ulimi | *lišān- /liʃaːn/ | 𐩡𐩪𐩬 /lisaːn/ | 𐤋𐤔𐤍 /laʃon/ | 𐤋𐤔𐤍 /laʃon/ | 𐎍𐎌𐎐 /laʃaːnu/ | لسان /lisaːn/ | לשנא /liʃːaːnaː/ |
| Mkono | *yad- /yad/ | 𐩺𐩵 /jad/ | 𐤉𐤃 /jad/ | 𐤉𐤃 /jad/ | 𐎊𐎄 /jadu/ | يد /jad/ | יד /jad/ |
| Mguu | *rigl- /rigl/ | 𐩧𐩴𐩡 /riɡl/ | 𐤐𐤏𐤌 /paʕam/ | 𐤐𐤏𐤌 /paʕam/ | 𐎔𐎓𐎐 /paʕnu/ | رجل /ridʒl/ | רגל /reɡel/ |
| Moyo | *libb- /libb/ | 𐩡𐩨 /lubb/ | 𐤋𐤁 /lib/ | 𐤋𐤁 /lib/ | 𐎍𐎁 /libbu/ | قلب /qalb/ | לב /leb/ |
| Mfupa | *ʕaṯ̣m- /ʕaθˤm/ | 𐩲𐩼𐩣 /ʕaðˤm/ | 𐤏𐤑𐤌 /ʕasˤm/ | 𐤏𐤑𐤌 /ʕasˤm/ | 𐎓𐎑𐎎 /ʕaðˤmu/ | عظم /ʕaðˤm/ | גרמא /ɡarmaː/ |
| Damu | *dam- /dam/ | 𐩵𐩣 /dam/ | 𐤃𐤌 /dom/ | 𐤃𐤌 /dam/ | 𐎄𐎎 /damu/ | دم /dam/ | דמא /dmaː/ |
| Kinyesi | *ḫaraʔ- /haraʔ/ | — | — | — | 𐎃𐎗𐎜 /χurʔu/ | — | — |
| Upendo | — /—/ | 𐩥𐩵𐩵 /wadda/ | — /—/ | — /—/ | 𐎜𐎈𐎁 /ʔaːhab/ | حب /ħubb/ | רחם /raħem/ |
| Mti | *ʕiṣ́- /ʕiṣ́/ | 𐩲𐩳 /ʕaːdˤ/ | 𐤏𐤑 /ʕisˤ/ | 𐤏𐤑 /ʕesˤ/ | 𐎓𐎕 /ʕasˤu/ | شجرة /ʃadʒara/ | עץ /ʕeːsˤ/ |
| Mbwa | *kalb- /kalb/ | 𐩫𐩡𐩨 /kalb/ | 𐤊𐤋𐤁 /kalb/ | 𐤊𐤋𐤁 /kalb/ | 𐎋𐎍𐎁 /kalbu/ | كلب /kalb/ | כלב /kalb/ |
| Paka | — /—/ | — /—/ | — /—/ | 𐤔𐤍𐤓 /ʃunaːr/ | — /—/ | قط /qitˤtˤ/ | — /—/ |
| Samaki | *nūn- /nuːn/ | — /—/ | 𐤃𐤂 /daɡ/ | 𐤃𐤂 /daɡ/ | 𐎄𐎂 /daɡu/ | حوت /ħuːt/ | נונא /nuːnaː/ |
| Ndege | *ʕuṣṣūr- /ʕuṣṣūr/ | — | 𐤑𐤐𐤓 /sˤippor/ | — | 𐎓𐎕𐎗 /ʕusˤsˤuːru/ | طائر /tˤaːʔir/ | צפר /sˤippar/ |
| Yai | *bayṣ́at- /bayṣ́at/ | — | — | — | — | بيضة /bajdˤa/ | ביעתא /beːʕtaː/ |
| Dubu | *dubb- /dubb/ | — | — | — | 𐎄𐎁 /dubbu/ | دب /dubb/ | דבא /dubbaː/ |
| Nyumba | *bayt- /bayt/ | 𐩨𐩺𐩩 /bajt/ | 𐤁𐤕 /beːt/ | 𐤁𐤕 /beːt/ | 𐎁𐎚 /bajtu/ | بيت /bajt/ | בית /beːt/ |
| Maziwa | *ḥalab- /ħalab/ | 𐩢𐩡𐩨 /ħalab/ | 𐤇𐤋𐤁 /ħaliːb/ | 𐤇𐤋𐤁 /ħalab/ | 𐎈𐎍𐎁 /ħalabu/ | لبن /laban/ | — |
| Asali | *dibš- /dibʃ/ | — /—/ | 𐤍𐤐𐤕 /nofet/ | — | 𐎐𐎁𐎚 /nubtu/ | عسل /ʕasal/ | דבשא /debʃaː/ |
| Chumvi | *milḥ- /milħ/ | 𐩣𐩡𐩢 /milħ/ | — | — | 𐎎𐎍𐎈𐎚 /milħatu/ | ملح /milħ/ | מלח /melaħ/ |
| Mvinyo | *wayn- /wajn/ | — | 𐤉𐤍 /jeːn/ | 𐤉𐤍 /jeːn/ | 𐎊𐎐 /jenu/ | خمر /xamr/ | חמרא /ħamraː/ |
| Kula | *ʔakal- /ʔakal/ | — /—/ | 𐤀𐤊𐤋 /ʔakal/ | 𐤀𐤊𐤋 /ʔakal/ | 𐎍𐎈𐎎 /laħam/ | أكل /ʔakala/ | אכל /ʔakal/ |
| Kunywa | *šatay- /šatay/ | 𐩪𐩩𐩺 /sataja/ | 𐤔𐤕 /ʃat/ | 𐤔𐤕 /ʃat/ | 𐎌𐎚𐎊 /ʃataju/ | شرب /ʃariba/ | שתה /ʃataː/ |
| Moja | *ʔaḥad- /ʔaḥad/ | 𐩱𐩢𐩵 /ʔaħad/ | 𐤀𐤇𐤃 /ʔeħad/ | 𐤀𐤇𐤃 /ʔeħad/ | 𐎀𐎈𐎄 /ʔaːħadu/ | واحد /waːħid/ | חד /ħad/ |
| Mbili | *ṯin- /ṯin/ | 𐩻𐩬𐩺 /θanay/ | 𐤔𐤍𐤌 /ʃnem/ | 𐤔𐤍𐤌 /ʃnem/ | 𐎘𐎐 /θnaː/ | اثنان /iθnaːn/ | תרין /treːn/ |
| Tatu | *ṯalāṯ- /θalaːθ/ | 𐩻𐩡𐩻 /θalaːθ/ | 𐤔𐤋𐤔 /ʃaloːʃ/ | 𐤔𐤋𐤔 /ʃaloʃ/ | 𐎘𐎍𐎘 /θalaːθu/ | ثلاثة /θalaːθa/ | תלת /tlaːt/ |
| Nne | *ʼarbaʻ- /ʔarbaʕ/ | 𐩱𐩧𐩨𐩲 /ʔarbaʕ/ | 𐤀𐤓𐤁𐤏 /ʔarbaʕ/ | 𐤀𐤓𐤁𐤏 /ʔarbaʕ/ | 𐎀𐎗𐎁𐎓 /ʔarbaʕu/ | أربعة /ʔarbaʕa/ | ארבע /ʔarbaʕ/ |
| Tano | *ḫamš- /χamʃ/ | 𐩭𐩣𐩪 /xams/ | 𐤇𐤌𐤔 /ħameʃ/ | 𐤇𐤌𐤔 /ħameʃ/ | 𐎃𐎎𐎌 /χamʃu/ | خمسة /xamsa/ | חמש /ħamːeʃ/ |
| Mia | *miʾat- /miʔat/ | 𐩣𐩱𐩩 /miʔat/ | 𐤌𐤀𐤕 /miʔat/ | 𐤌𐤀𐤕 /miʔat/ | 𐎎𐎛𐎚 /miʔatu/ | مائة /miʔa/ | מאה /maː/ |
| Habari | — /—/ | 𐩪𐩡𐩣 /salaːm/ | 𐤔𐤋𐤌 /ʃaloːm/ | 𐤔𐤋𐤌 /ʃalom/ | 𐎌𐎍𐎎 /ʃalaːmu/ | السلام عليكم /assalaːmu ʕalajkum/ | שלם /ʃəlaːm/ |
| Asante | — /—/ | 𐩢𐩣𐩵 /ħamad/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | الحمد لله /alħamdu lillaːh/ | — /—/ |
| Nzuri | *ṭāb- /ṭāb/ | — /—/ | 𐤈𐤁 /tˤob/ | 𐤈𐤁 /tˤob/ | 𐎉𐎁 /tˤaːbu/ | طيب /tˤajjib/ | טב /tˤab/ |
| Mpya | *ḥad(i)ṯ- /ħadiθ/ | — | 𐤇𐤃𐤔 /ħadaʃ/ | — | 𐎈𐎄𐎘 /ħadaːθu/ | جديد /dʒadiːd/ | — |
| Nyekundu | *ʔadam- /ʔadam/ | — /—/ | 𐤀𐤃𐤌 /ʔadom/ | 𐤀𐤃𐤌 /ʔadom/ | 𐎀𐎄𐎎 /ʔadam/ | أحمر /ʔaħmaru/ | סמק /summaːq/ |
| Nyeupe | *laban- /laban/ | — | 𐤋𐤁𐤍 /laban/ | 𐤋𐤁𐤍 /laban/ | 𐎍𐎁𐎐 /laban/ | أبيض /ʔabjadˤu/ | חור /ħewːaːr/ |
| Kijani | *waraḳ- /waraq/ | — | — | — | — | أخضر /ʔaxdˤaru/ | ירק /jraːq/ |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap