❄️ หิมะ: เขตร้อนได้คำนี้มาอย่างไร

ภาษาไทยยืมคำว่าหิมะมาจากคำเดียวกับในชื่อหิมาลัย ภาษามลายูและสวาฮีลียืมจากอาหรับ และภาษาฮาวายใช้คำเดียวเรียกทั้งหิมะ น้ำค้างแข็ง และน้ำค้าง

กรุงเทพฯ ไม่เคยต้องโกยหิมะก่อนไปทำงาน แต่ภาษาไทยก็ยังมีคำเรียกหิมะ หิมะ ยืมจากภาษาสันสกฤตหรือบาลี hima ซึ่งเป็นคำเดียวกับในชื่อหิมาลัย हिमालय (himālaya) คือ hima “หิมะ น้ำค้างแข็ง” บวก ālaya “ที่อยู่” คือบ้านของหิมะ เวลาคนไทยพูดถึงหิมะบนภูเขาในสวิตเซอร์แลนด์ คำนั้นจึงเดินทางมาจากหลังคาโลกผ่านสันสกฤตหรือบาลี หิมะเป็นคำพื้นฐานไม่กี่คำที่คนส่วนใหญ่ในโลกต้องสั่งมาจากต่างแดน

🗺️ ดูหิมะบนแผนที่ — ภาษาไทย

สั่งมาจากต่างแดน

ดินแดนเขตร้อนได้คำนี้จากเพื่อนบ้านที่ติดต่อกันทางวิชาความรู้และการค้า ภาษาไทยและภาษาลาวได้จากสันสกฤต ภาษามลายู salji และภาษาอินโดนีเซีย salju ซึ่งตกลงเรื่องการสะกดกันไม่ได้ด้วยซ้ำ ได้จากอาหรับ เป็นคำเดียวกับภาษาอาหรับ ثلج (θaldʒ) จากภาษาเซมิติกดั้งเดิม *ṯalg- โดยมีภาษาอัคคาเดียน šalgum และภาษาฮีบรู שלג (ˈʃeleɡ) อยู่ข้าง ๆ ภาษาสวาฮีลี theluji มาจากรูปพหูพจน์ภาษาอาหรับ ภาษาตากาล็อก niyebe รับจากสเปน ไม่มีที่ไหนเลยที่คำมาพร้อมกับอากาศหนาว

🗣 เทียบคำยืม
ภาษาตระกูลภาษาผู้พูดหิมะน้ำหนึ่ง
ภาษาไทยไท-กะได~60 ล้านหิมะ/hi˨˩maʔ˦˥/น้ำ/nam˦˥/หนึ่ง/nɯŋ˨˩/
ภาษาสันสกฤตตระกูลอินโด-ยูโรเปียน (อินโด-อารยัน, โบราณ)~25,000 (ผู้พูดคล่อง)हिम/ɦimɐ/जलम्/dʑɐlɐm/एकः/eːkɐh/
ภาษามลายูออสโตรนีเซียน~77 ล้านsalji/ˈsaldʒi/air/ˈair/satu/satu/
ภาษาสวาฮีลีบันตู~100 ล้าน (~5M L1 + ~92M L2)theluji/θeˈludʒi/maji/ˈmadʒi/moja/ˈmodʒa/
ภาษาอาหรับมาตรฐานเซมิติก~400 ล้านثلج/θaldʒ/ماء/maːʔ/واحد/waːħid/

คำทางเหนือ

คำเก่าทางเหนือก็เป็นไปตามคาด ภาษาอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม *sneygʷʰ- “หิมะตก” อยู่เบื้องหลังภาษาอังกฤษ snow ภาษาเยอรมัน Schnee ภาษากอทิก 𐍃𐌽𐌰𐌹𐍅𐍃 (snɛːws) ภาษารัสเซีย снег (snʲek) ภาษาโปแลนด์ śnieg และภาษาไอริช sneachta ภาษาละติน nix มาจากรากเดียวกัน แม้จะเสีย s ต้นคำ และภาษาฝรั่งเศส neige ภาษาสเปน nieve กับภาษาอิตาลี neve ก็ตามไป ภาษาฟินแลนด์ lumi และภาษาตุรกี kar ต่างมีคำของตัวเอง ส่วนภาษาฮังการี hó สืบไปถึงภาษายูราลิกดั้งเดิม *kume ภาษาฮังการีและภาษาเกาหลี 눈 (nun) ต่างมีกับดักเล็ก ๆ คำฮังการีสะกดเหมือนคำเก่าที่แปลว่าเดือน ส่วนคำเกาหลีเหมือนคำที่แปลว่าดวงตา แต่ก็เป็นคนละคำกัน

🗣 เทียบ *sneygʷʰ-
ภาษาตระกูลภาษาผู้พูดหิมะน้ำหนึ่ง
ภาษาอังกฤษเจอร์แมนิกผู้พูดภาษาแม่ ~380 ล้าน + รวมทั้งหมด ~1.5 พันล้าน (รวมผู้พูดเป็นภาษาที่สอง)snow/snəʊ/water/ˈwɔːtə/one/wʌn/
ภาษาฝรั่งเศสโรแมนซ์~320 ล้านneige/nɛʒ/eau/o/un/œ̃/
ภาษารัสเซียสลาฟ~255 ล้านснег/snʲek/вода/vɐˈda/один/ɐˈdʲin/
กอทิกตระกูลอินโด-ยูโรเปียน (เจอร์แมนิก, ตะวันออก)สูญแล้ว𐍃𐌽𐌰𐌹𐍅𐍃/snɛːws/𐍅𐌰𐍄𐍉/ˈwatoː/𐌰𐌹𐌽𐍃/ɛːns/
ภาษาไอริชเคลติก~1.7 ล้าน (ภาษาแม่: ~70,000)sneachta/ˈʃnʲaxt̪ˠə/uisce/ˈɪʃcə/aon/eːn̪ˠ/

แม่นยำน้อยกว่า

ในที่อื่นคำนี้มีความหมายกว้างกว่า ภาษาฮินดี बर्फ़ (bəɾf) มาจากภาษาเปอร์เซีย برف (bæɾf) แปลว่าหิมะ น้ำแข็ง และน้ำแข็งก้อน คำภาษาฮาวาย hau แปลว่าน้ำค้าง น้ำแข็ง หิมะ น้ำค้างแข็ง และลมเย็นด้วย ภาษาจีนกลาง 雪 (ɕɥɛ˨˩˦) เป็นรูปย่อเก่าแก่ของอักษรที่มี 雨 “ฝน” อยู่บนและส่วนบอกเสียงอยู่ล่าง และคำนี้เคยแปลว่า “เช็ดออก ทำให้สะอาด” ด้วย ภาษาทมิฬ பனி (pani) สืบไปถึงคำดราวิเดียนดั้งเดิมที่แปลว่าน้ำค้างและความหนาว อินเดียใต้จึงมีคำพร้อมใช้อยู่แล้วเมื่อต้องพูดถึงหิมะ

🗣 เทียบที่เหลือ
ภาษาตระกูลภาษาผู้พูดหิมะน้ำหนึ่ง
ภาษาจีนกลางตระกูลภาษาจีน (จีนกลาง)~920 ล้าน雪/ɕɥɛ˨˩˦/水/ʂweɪ̯˧˩˧/一/i˥/
ภาษาฮินดีอินโด-อารยัน~345 ล้าน คน L1 (รวมภาษาฮินดูสตานีทั้งหมด ~600 ล้าน)बर्फ़/bəɾf/पानी/paːniː/एक/eːk/
ภาษาเปอร์เซียอิหร่าน~110 ล้านبرف/bæɾf/آب/ʔɒːb/یک/jek/
ภาษาฮาวายออสโตรนีเซียน (โพลีนีเซีย)~24,000hau/hau/wai/wai/ʻekahi/ʔekahi/

คนชอบพูดว่าภาษาเอสกิโมมีคำเรียกหิมะเป็นร้อย ๆ คำ วิกิพีเดียเรียกข้ออ้างนี้ว่าคำพูดซ้ำซาก ซึ่งถูกใช้สนับสนุนทฤษฎีที่ถกเถียงกันเรื่องภาษากับความคิด ข้อเท็จจริงที่น่าสนใจกว่าบนแผนที่นี้กลับเป็นตรงข้าม คือคนจำนวนมากไม่จำเป็นต้องมีคำเรียกหิมะเลย แต่ก็ได้คำนี้มาจากหนังสือหรือกะลาสีเรือ แล้วก็เก็บไว้ใช้

แหล่งข้อมูล

อ่านต่อ

ดูเพิ่มเติม: บทความ · Word Map — 168 คำหลัก · Han Map — การอ่านอักษรจีน

เปิดแผนที่แบบโต้ตอบ: Word Map · Han Map · Name Map · Time Map · Word Order · Tree

ส่วนหนึ่งของ LangMap — โครงการแสดงภาพทางภาษาศาสตร์ นี่คือสรุปแบบสถิตที่ค้นเก็บได้ แผนที่แบบโต้ตอบมีเสียงการออกเสียง ตัวกรอง และมุมมองลูกโลก

จัดทำโดย Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · หน้าแรก LangMap