คนพูดอังกฤษอธิษฐานกับดาวตก คนเกาหลีกำลังมอง 별똥별 (pjʌlt͈oŋbjʌl) แปลตรงตัวว่า “ดาวขี้ดาว” ก็สังเกตได้ไม่เลวนะ ของสว่าง ๆ เพิ่งหล่นลงมาจากฟ้า และเห็นชัด ๆ ว่าออกมาจากดาว ภาษาเกาหลีไม่ได้คิดแบบนี้อยู่คนเดียว และนี่เป็นเรื่องเซอร์ไพรส์ที่สนุกที่สุดเรื่องหนึ่งบนแผนที่
ขี้ดาว
เกาหลีเหนือมี 별찌 (pjʌlt͈ɕi) “ขี้ดาว” ในรูปที่สั้นกว่า ภาษามลายู tahi bintang คือ “ขี้ดาว” และมาดากัสการ์ อีกฟากของมหาสมุทรอินเดีย พูดเหมือนกันว่า tain-kintana ภาษาไต้หวัน 落屎星 (lau˩˩ sai˥˧ tsʰĩ˦˦) ไปไกลกว่าด้วย “ดาวท้องร่วง” และพจนานุกรมของกระทรวงศึกษาธิการก็นิยามว่าดาวตกหน้าตาเฉย ภาษาจีนแคะ 星仔瀉屎 (sen˨˦ e˧˩ sia˥˥ sɨ˧˩) ตรงที่สุด “ดาวน้อยท้องเสีย” จากเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ถึงจีนซึ่งห่างกันไกลมาก ผู้คนยืนมองฟ้ายามค่ำแล้วคิดเรื่องทะลึ่งแบบเดียวกัน
ไฟและเทียน
ภาษาเยอรมันพาความคิดนี้เข้ามาในบ้าน Sternschnuppe คือ “เขม่าไส้เทียนของดาว” ปลายไส้เทียนเรืองแสงที่บีบออกจากเทียน ถ้าดาวคือเทียน ดาวตกก็คือสิ่งที่ใครสักคนเพิ่งเล็มทิ้ง ภาษาเบลารุส знічка (ˈzʲnʲitʂka) เป็นรูปย่อของ зніч (znich) ไฟศักดิ์สิทธิ์ของประเพณีนอกศาสนา ภาษามาลายาลัม കൊള്ളിമീൻ (koɭːimiːn) สร้างจากคำว่าดุ้นฟืนกับคำเก่าว่าดาว ซึ่งวันนี้หมายถึงปลา ภาษาอาหรับ شهاب (ʃihaːb) ยังหมายถึงคบเพลิงลุกโชน ตามความหมายในอัลกุรอาน การมองท้องฟ้าแบบที่สองจึงเห็นเป็นของที่ติดไฟ
วูบผ่านและร่วงหล่น
กลุ่มใหญ่ที่สุด 148 ช่อง ไม่ก้าวก่ายเรื่องระบบขับถ่ายของดาว แค่บอกว่ามันเคลื่อนที่ ภาษาญี่ปุ่น 流れ星 (naɡaɾeboɕi) คือ “ดาวไหล” มีบันทึกตั้งแต่ปี 1137 และภาษาจีนกลาง 流星 (ljoʊ˧˥ ɕiŋ˥) ก็เป็นภาพเดียวกัน ภาษาสเปน estrella fugaz ผ่านวูบ ภาษาตุรกี kayan yıldız ลื่นไถล และภาษาฝรั่งเศส étoile filante หลุดลอยไป ภาษาฟินแลนด์ tähdenlento คือ “การบินของดาว” และยังหมายถึงความสำเร็จชั่ววูบด้วย
อีก 54 ช่องบอกว่ามันตก ภาษาโปรตุเกส estrela cadente ภาษารัสเซีย падающая звезда (padəjʉɕːɪjə zvʲɪzda) ภาษาอิตาลี stella cadente ภาษาฮังการี hullócsillag และภาษาไทย ดาวตก ล้วนคือ “ดาวที่ตก” ภาษาดัตช์ vallende ster ก็เหมือนกัน และมีประวัติในยุคอาณานิคม ภาษาอินโดนีเซีย bintang jatuh แปลตรงตัวมาจากคำนี้ สองฝั่งช่องแคบมะละกา ภาษาอินโดนีเซียจึงบอกว่าดาวตกตามแบบดัตช์ ส่วนภาษามลายูบอกว่าดาวไปปลดทุกข์
ภาพที่เหลือแปลกกว่านั้น ภาษาถิ่นเทียนจิน 贼星 (tsei˦˥ ɕiŋ˨˩) คือ “ดาวโจร” ชื่อภาษาปากของจีนที่เห็นมันย่องข้ามฟ้ายามค่ำ ภาษาฮินดี टूटता तारा (ʈuːʈtaː taːɾaː) คือ “ดาวแตก” ชื่อไทยเก่าที่เลิกใช้แล้วเด็ดกว่าทั้งหมด คือผีพุ่งไต้ ผีขว้างคบไฟ ส่วนคำตอบของดาราศาสตร์ว่าเป็นฝุ่นเม็ดหนึ่งที่ไหม้ไปนั้นถูกต้อง แต่สนุกน้อยกว่าเยอะ
“ช่อง” คือรายการของภาษาหรือสำเนียงหนึ่งบนแผนที่