ཆོས་སྐད (གྲྭ་པའི)
佛典誦念古典藏語
漢藏語系（藏緬語支、博德語派; 藏傳佛教禮儀教學） · 歷史／隱藏變體
禮儀古典藏文(chos-skad,「佛法語言」)係由全世界嘅藏傳佛教寺院同佛法中心所維繫、仍然活躍誦讀嘅古典藏文形式。佢同學術性古典藏文(xct,用於學術語文學嘅歷史見證書面形式)嘅分別在於:(1)誦讀經文時偏好嘅佛教敬語同禮儀詞彙(yab 對 pha「父親」、byams-pa 對 dgaʼ-ba「愛/慈愛」、khang-pa 對 khyim「屋」、zhi-mi 對 byi-la「貓」);(2)喺達蘭薩拉標準化嘅拉薩藏語發音,教授國際學生,並用於現代格魯派權威傳統(即達賴喇嘛西藏文獻檔案圖書館所推廣嘅變體);(3)儀式誦讀風格,包括帶旋律聲調嘅緩慢唱誦,以及以藏文轉寫梵文嘅咒語。佢係古蘭經阿拉伯文誦讀同上座部巴利文唱誦嘅藏傳佛教對應形式。植根於達蘭薩拉——印度嘅流亡中心,現代藏傳佛教教學嘅所在地。
使用地區
佛典誦念古典藏語嘅87個核心詞
來源
單詞比較
相關語言比較：漢藏語系（藏緬語支、博德語派; 藏傳佛教禮儀教學）
| 意思 | 佛典誦念古典藏語 | 錫金語 | 夏爾巴語 | 古典藏語 | 巴爾蒂語 | 拉達克語 | 宗喀語 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 水 | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ |
| 火 | མེ /me/ | མེ /mi/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /mi/ |
| 日頭 | ཉི་མ /ɲimə/ | ཉིམ /ɲim/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉིམ /ɲim/ |
| 月光 | ཟླ་བ /tawa/ | ཟླ་བོ /dau/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /zlaba/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /lzawa/ | ཟླ་བ /dau/ |
| 星 | སྐར་མ /kaːma/ | སྐར་མ་ /kaːma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐརམ /kaːm/ |
| 夜晚 | མཚན་མོ /tsʰɛ̃mo/ | ཕྱི་རུ /pʰiru/ | ནུབ /nup/ | མཚན་མོ /mtsʰanmo/ | མཚན /tsʰan/ | མཚན /tsʰen/ | ནུབ་མོ /numu/ |
| 雨 | ཆར་པ /tɕʰaːpa/ | ཆར་པོ /tɕʰaːp/ | ཆར་པ /tɕʰarwa/ | ཆར་པ /tɕʰarpa/ | ཆར་པ /tʃʰarpa/ | ཆར་པ /tʃʰarpa/ | ཆརཔ /tɕʰaːp/ |
| 雪 | ཁ་བ /kʰawa/ | ཁ་བོ /kʰau/ | ཁ་བ /kʰawa/ | ཁ་བ /kʰaba/ | ཁ་བ /kʰawa/ | ཁ /kʰa/ | ཁཝ /kʰau/ |
| 風 | རླུང /luŋ/ | རླུང /luŋ/ | རླུང /luŋ/ | རླུང /rluŋ/ | རླུང /r̥luŋ/ | རླུང /l̥uŋ/ | རླུང /luŋ/ |
| 泥 | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ |
| 石頭 | རྡོ /to/ | རྡོ /do/ | རྡོ /do/ | རྡོ /rdo/ | རྡོ /rdo/ | རྡོ /rdo/ | རྡོ /do/ |
| 山 | རི /ʐi/ | — | རི /ri/ | རི /ri/ | རི /ri/ | རི /ri/ | རི /ri/ |
| 海 | རྒྱ་མཚོ /ɟa tsʰo/ | རྒྱ་མཚོ /ɡʲamtsʰo/ | རྒྱ་མཚུ /ɡjamtsu/ | རྒྱ་མཚོ /rɡja mtsʰo/ | — | རྒྱ་མཚོ /rɡʲatsʰo/ | རྒྱ་མཚོ /dʑamtsʰo/ |
| 母親 | ཨ་མ /ama/ | ཨམ /am/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མོ /amo/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ |
| 父親 | ཡབ /jap/ | ཨ་པོ /apo/ | ཨ་པ /apa/ | ཕ /pʰa/ | ཨ་ཏ /ata/ | ཨ་བ /aba/ | ཨ་པ /apa/ |
| 女 | བུ་མོ /pʰumo/ | བུམ /bum/ | བུ་མོ /bumo/ | བུ་མོ /bumo/ | བུ་མོ /bumo/ | བུ་མོ /bomo/ | བུམོ /bum/ |
| 我 | ང /ŋa/ | ང་ /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ |
| 你 | ཁྱོད /tɕʰø/ | ཆོད /tɕʰøʔ/ | ཁྱེད་རང /kʰeraŋ/ | ཁྱོད /kʰjod/ | ཁྱང /kʰjaŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ | ཁྱོད /tɕʰø/ |
| 我哋 | ངེད /ŋed/ | ང་ཅག་ /ŋatɕaʔ/ | བདག་པུ / ངིད་རང /dakpu / ɲiraŋ/ | ངེད /ŋed/ | ང་ཏང /ŋataŋ/ | ང་ཞ /ŋaʒa/ | ང་བཅས /ŋatɕe/ |
| 名 | མིང /miŋ/ | མིང་ /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /meŋ/ |
| 人 | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ |
| 頭 | མགོ /ko/ | མགོ /ɡo/ | མགོའ /ɡoː/ | མགོ /mɡo/ | མགོ /ɡo/ | མགོ /ɡo/ | མགུ་ཏོ /ɡuto/ |
| 眼 | མིག /mi/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག་ཏོ /mito/ |
| 耳仔 | རྣ་བ /nawa/ | — | ཨ་མཆོག /amtɕʰok/ | རྣ་བ /rnaba/ | རྣ་བ /naba/ | ནམ་ཅོག /namtɕok/ | རྣམ་ཅོག /namtɕo/ |
| 鼻哥 | སྣ /na/ | སྣ /n̥a/ | སྣ /na/ | སྣ /sna/ | སྣ /sna/ | སྣ /sna/ | ལྷ་པ /ɬapa/ |
| 口 | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ |
| 牙 | སོ /so/ | སོ /so/ | ས /sa/ | སོ /so/ | སོ /so/ | སོ /so/ | སོ /so/ |
| 脷 | ལྕེ /tɕe/ | ལྕེ /tɕe/ | ལྕེ་ལ /tɕelak/ | ལྕེ /ltɕe/ | ལྕེ /ltʃe/ | ལྕེ /ltʃe/ | ལྕེ /tɕe/ |
| 手 | ལག་པ /lakpa/ | ལག་ཀོ /lako/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལགཔ /lap/ |
| 腳 | རྐང་པ /kaŋpa/ | རྐངམ /kaːm/ | རྐང་པ /kaŋba/ | རྐང་པ /rkaŋpa/ | རྐང་མ /kaŋma/ | རྐང་པ /skaŋpa/ | རྐངམ /káːm/ |
| 心 | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /sɲiŋ/ | སྙིང /sniŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | ཧིང /hiŋ/ |
| 骨頭 | རུས་པ /ruspa/ | རུས་པ /rupa/ | རུས་པ /rupa/ | རུས་པ /ruspa/ | རུས་པ /ruspa/ | རུས་པ /ruspa/ | རུ་ཏོག /ruːto/ |
| 血 | ཁྲག /ʈʂʰa/ | ཁྱག /kʰjaʔ/ | ཁྲག /ʈʂʰaʔ/ | ཁྲག /kʰraɡ/ | ཁྲག /kʰraq/ | ཁྲག /kʰraq/ | ཁྲག /ʈʰaː/ |
| 屎 | རྐྱག་པ /tɕakpa/ | སྐྱག་ཀོ /kʲakko/ | སྐྱག་པ /kjakpa/ | རྐྱག་པ /rkjakpa/ | — | — | སྐྱག་པ /tɕaːp/ |
| 愛 | བྱམས་པ /tɕʰampa/ | དགའ /ɡa/ | བློ་ཆོ /lotɕʰo/ | དགའ་བ /dɡaba/ | དགའ་བ /ɡaba/ | དགའ /ɡa/ | དགའ་བ /ɡawa/ |
| 樹 | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | སྡོང་པོ /dompo/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ʃiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ |
| 狗 | ཁྱི /cʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰji/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | རོ་ཁྱི /rotɕʰi/ |
| 貓 | ཞི་མི /ʑimi/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /bila/ | བྱི་ལ /bjila/ | བྱི་ལ /bjila/ | བྱི་ལ /pila/ | བྱི་ལི /ptɕili/ |
| 魚 | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲo/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ |
| 鳥 | བྱ /tɕʰa/ | བྱ /bja/ | བྱ /tɕʰa/ | བྱ /bja/ | བྱ /bja/ | བྱ /bja/ | བྱ /ptɕa/ |
| 蝴蝶 | ཕྱེ་མ་ལེབ /tɕʰe ma lep/ | — | བ་ལིབ /pʰalip/ | ཕྱེ་མ་ལེབ /pʰje ma leb/ | — | — | ཕྱེམ་ལ /tɕʰemla/ |
| 雞蛋 | སྒོ་ང /ɡoŋa/ | — | བྱའི་མེན་ཏོག /tɕʰe mentok/ | སྒོ་ང /sɡoŋa/ | — | — | སྒོང་རྡོག /ɡoŋdo/ |
| 熊 | དོམ /tʰom/ | — | དོམ /tʰom/ | དོམ /dom/ | — | དྲེན་མོ /drenmo/ | དོམ /doːm/ |
| 馬 | རྟ /ta/ | རྟ /ta/ | རྟ /ta/ | རྟ /rta/ | རྟ /r̥ta/ | རྟ /rta/ | རྟ /ta/ |
| 屋 | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /kʰim/ | ནང /naŋ/ | ཁྱིམ /kʰjim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕʰim/ |
| 牛奶 | འོ་མ /oma/ | ཨོམ /om/ | འོ་མ /oma/ | འོ་མ /oma/ | འོ་མ /oma/ | འོ་མ /oma/ | ཨོམ /ʔoːm/ |
| 蜜糖 | སྦྲང་རྩི /ʈʂəŋ tsi/ | — | སྦྲང /raŋ/ | སྦྲང་རྩི /sbraŋ rtsi/ | — | རང་རྩི /raŋ tsi/ | སྦྱང /bdʑaŋ/ |
| 鹽 | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰwa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ |
| 葡萄酒 | རྒུན་ཆང /kỹ tɕaŋ/ | — | — | རྒུན་ཆང /rɡun tɕʰaŋ/ | — | རྒུན་ཆང /rɡuntɕʰaŋ/ | — |
| 米 | འབྲས /ʈʂɛː/ | — | འབྲའ /ɖʐaː/ | འབྲས /bras/ | — | — | ཆུམ /tɕʰum/ |
| 鐵 | ལྕགས /tɕa/ | ལྕགས /tɕaʔ/ | ལྕའ /tɕaː/ | ལྕགས /ltɕaɡs/ | — | ལྕགས /ltʃaks/ | ལྕགས /tɕaːk/ |
| 輪 | འཁོར་ལོ /kʰo lo/ | འཁོར་ལོ /kʰorlo/ | འཁོར་ལུ /kʰorlu/ | འཁོར་ལོ /kʰor lo/ | — | — | འཁོར་ལོ /kʰoːlo/ |
| 絲 | དར /tʰaː/ | — | — | དར /dar/ | — | — | འབུ་རས /burɛː/ |
| 書 | དཔེ་ཆ /pe tɕʰa/ | དེབ /dep/ | ཀི་ཏབ /kitap/ | དཔེ་ཆ /dpe tɕʰa/ | ཤོག་བུ /ʃoɡbu/ | ཀི་དེབ /kideb/ | ཀི་ལྟབ /kitap/ |
| 食 | བཟའ /sa/ | ཟ /sa/ | ཟ /za/ | བཟའ /bza/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ |
| 飲 | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ |
| 瞓覺 | ཉལ /ɲɛː/ | ཉལ /ɲɛː/ | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲɛː/ |
| 一 | གཅིག /tɕi/ | གཅིག /tɕiʔ/ | ཅིག /tɕik/ | གཅིག /ɡtɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕi/ |
| 二 | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས་ /ɲiː/ | གཉིས /ɲi/ | གཉིས /ɡɲis/ | ངིས /ŋis/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས /ɲiː/ |
| 三 | གསུམ /sum/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /ɡsum/ | གསུམ /xsum/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /súm/ |
| 四 | བཞི /ɕi/ | བཞི /ʑi/ | བཞི /ʑi/ | བཞི /bʑi/ | བཞི /bʒi/ | བཞི /ʒi/ | བཞི /ʑi/ |
| 五 | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /lŋa/ | ལྔ /ɣa/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /ŋa/ |
| 百 | བརྒྱ /ca/ | བརྒྱ /ɡʲɛ/ | — | བརྒྱ /brɡja/ | བརྒྱ་གཅིག /bɡja tɕik/ | བརྒྱ /rɡʲa/ | བརྒྱ /dʑa/ |
| 你好 | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /ʈʂəɕi tele/ | ཁམས་བཟང /kʰamsaŋ/ | ཏ་ཤེས་ཏེ་ལེ /ʈʰaɕi tɕʰele/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /bkra ɕis bde leɡs/ | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | སྐུ་གཟུགས་བཟང་པོ་ལ /kuzu zaŋpo la/ |
| 多謝 | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuksrdʑe tɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kaʈʰitɕʰe/ |
| 好 | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགམ /lɛm/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགས་ཤོམ /lekɕom/ |
| 新 | གསར་པ /saːpa/ | — | གསམ་པ /samba/ | གསར་པ /ɡsarpa/ | གསར་པ /sarpa/ | སོ་མ /soma/ | གསརཔ /saːp/ |
| 紅 | དམར་པོ /maː po/ | དམར་པོ /maːpu/ | མར་རུ /maru/ | དམར་པོ /dmar po/ | དམར་པོ /marpo/ | དམར་པོ /marpo/ | དམརཔོ /maːp/ |
| 白 | དཀར་པོ /kaː po/ | དཀར་པོ /kaːpu/ | དཀར་རུ /karu/ | དཀར་པོ /dkar po/ | དཀར་པོ /kar po/ | དཀར་པོ /kar po/ | དཀརཔོ /kaːp/ |
| 黑 | ནག་པོ /nako/ | — | ནག་པུ /nakpu/ | ནག་པོ /nag po/ | ནག་པོ /naɡpo/ | ནག་པོ /nakpo/ | གནགཔོ /nap/ |
| 綠 | ལྗང་ཁུ /tɕəŋku/ | ལྗང་ཀུ /dʑaŋku/ | ལྗང་སྨུ /dʑaŋmu/ | ལྗང་ཁུ /ldʑaŋkʰu/ | — | སྔོན་པོ /ŋonpo/ | ཧོནམ /høm/ |
| 藍 | སྔོན་པོ /ŋø̃po/ | — | — | སྔོན་པོ /sngon po/ | — | སྔོན་པོ /ŋonpo/ | — |
| 布穀鳥 | ཁུ་བྱུག /kʰu bjuɡ/ | — | — | ཁུ་བྱུག /kʰu bjuɡ/ | — | — | ཁུ་བྱུག /kʰú tɕǔʔ/ |
| 茶 | ཇ /tɕʰa/ | ཇ /dʑa/ | ཇ /dʑa/ | ཇ /dʑa/ | ཇ /tɕa/ | — | ཇ /tɕa/ |
| 糖 | ཀ་ར /kara/ | ཅི་ནི /tɕini/ | — | — | — | — | — |
| 99 | དགུ་བཅུ་གོ་དགུ /dɡu btɕu ɡo dɡu/ | — | — | དགུ་བཅུ་གོ་དགུ /dɡu btɕu ɡo dɡu/ | — | — | གོ་དགུ /ɡoɡu/ |
頁 1/10
打開互動地圖: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
LangMap — 語言視覺化項目嘅一部分。呢個係靜態、可抓取嘅摘要；互動地圖提供發音音頻、篩選同地球視圖。
製作 Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap 主頁