Adnyamathanha-na yarta
Adnyamathanha
Pama-Nyungan
Adnyamathanha (Adnyamathanha-na yarta, "Adnyamathanha country language", or "Hills People") is a critically endangered Pama-Nyungan Aboriginal language of the Flinders Ranges in South Australia. The Adnyamathanha people are deeply tied to the spectacular geology of the Flinders, which features in their Yura Muda (Dreamtime) narratives. The Wilpena Pound (Ikara) and surrounding rangelands are central cultural sites. Adnyamathanha shares Thura-Yura family features with the better-documented Kaurna (Adelaide Plains, also nearly extinct) and Wirangu. The Schebeck 1973 reference grammar made Adnyamathanha accessible to academic linguistics, and the Adnyamathanha Traditional Lands Association supports ongoing revitalization through school programs and Yura Muda recordings.
Where it is spoken
87 core words in Adnyamathanha
Sources
Words compared
Compared with languages in the same classification: Pama-Nyungan
| Meaning | Adnyamathanha | Martu Wangka | Warlpiri | Nhanda | Walmajarri | Lardil | Pintupi-Luritja |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Water | awi /awi/ | kapi /kapi/ | ngapa /ŋapa/ | kapi /kapi/ | ngapa /ˈŋapa/ | nguka /ŋuka/ | kapi /kapi/ |
| Fire | ardrla /aʈɭa/ | waru /waɻu/ | warlu /waɭu/ | warla /waɻla/ | warlu /ˈwaɭu/ | nyuda /ɲuda/ | waru /waɻu/ |
| Sun | yurnrdu /juɳʈu/ | jirntu /ciɳʈu/ | wanta /wanta/ | wurʼa /wuɾʔa/ | purangu /puɻaŋu/ | warrka /waɾka/ | tjintu /cintu/ |
| Moon | viRa /viɹa/ | panyalpa /paɲalpa/ | kirntangi /kiɳʈaŋi/ | kanyala /kaɲala/ | yakarn /jakaɳ/ | kirdikir /kiɖikir/ | pira /piɻa/ |
| Star | vurdli /vuʈli/ | kurtalya /kuʈaʎa/ | yanjilypiri /jaɲɟiʎpiɻi/ | indiya /indija/ | wirl /wiɭ/ | kuwa thungal /kuwa θuŋal/ | kililpi /kiˈlilpi/ |
| Night | wilydya /wiʎca/ | munga /muŋa/ | munga /muŋa/ | maru /maru/ | pukanya /pukaɲa/ | nata /nata/ | munga /muŋa/ |
| Rain | warrana /warana/ | — | — | pundu /pundu/ | yurrikarra /jurikara/ | — | — |
| Wind | milyaRu /miʎaɹu/ | walypa /ˈwaljpa/ | warlpa /waɭpa/ | uudinu /uudinu/ | walypa /ˈwaʎpa/ | — | walpa /walpa/ |
| Earth | yarta /jaʈa/ | manta /manta/ | walya /walja/ | — | nguwa /ˈŋuwa/ | — | manta /manta/ |
| Stone | adynya /acɲa/ | yapu /japu/ | pirli /piɭi/ | — | pamarr /ˈpamar/ | — | puḻi /puɭi/ |
| Mother | ngami /ŋami/ | yipi /jipi/ | ngati /ŋati/ | ngamaji /ŋamadʒi/ | ngamaji /ŋaˈmaɟi/ | ngama /ŋama/ | ngunytju /ŋuɲcu/ |
| Father | vapi /vapi/ | mama /mama/ | kirda /kiɖa/ | kuthurra /kutʰuɻa/ | ngarpu /ŋaɻpu/ | kantha /kan̪t̪a/ | mama /mama/ |
| I | ngayi /ŋaji/ | ngayu /ŋaju/ | ngaju /ŋaɟu/ | ngayi /ŋaji/ | ngaju /ŋaɟu/ | ngada /ŋada/ | ngayulu /ŋajulu/ |
| You | nhina /n̪ina/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyini /ɲini/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyingki /ɲiŋki/ | nyuntu /ɲuntu/ |
| We | ngarlpurla /ŋaɭpuɭa/ | — /—/ | ngalipa / nganimpa /ŋalipa / ŋanimpa/ | ngayinu /ŋajinu/ | ngalimpa / nganimpa /ŋalimpa / ŋanimpa/ | ngakuli / nyali /ŋakuli / ɲali/ | nganana /ŋanaɳa/ |
| Name | mityi /mici/ | yini /jini/ | yirdi /jiɖi/ | yini /jini/ | yini /jini/ | nyunda /ɲunda/ | yini /jini/ |
| Person | yuRa /juɹa/ | martu /maʈu/ | yapa /japa/ | arnmanu /aɳmanu/ | piyirn /ˈpijiɳ/ | — | yanangu /janaŋu/ |
| Head | vapardrla /vapaʈɭa/ | kata /kata/ | jurru /ɟuru/ | — | jurlu /ˈɟuɭu/ | — | kata /kata/ |
| Eye | mina /mina/ | kuru /kuɻu/ | milpa /milpa/ | kuru /kuɻu/ | mil /mil/ | kuwa /kuwa/ | kuru /kuɻu/ |
| Ear | yuri /juɾi/ | pina /pina/ | langa /laŋa/ | wurtka /wuʈka/ | pina /ˈpina/ | — | pina /pina/ |
| Tooth | ira /iɾa/ | yirra /jira/ | kartirdi /kaʈiɖi/ | idaji /idadʒi/ | lirra /lira/ | kadma leman /kadma leman/ | katiti /katiti/ |
| Tongue | yarli /jaɭi/ | jarlinypa /caɭiɲpa/ | jalanypa /ɟalaɲpa/ | thalanyu /t̪alaɲu/ | jalany /ɟalaɲ/ | jalda leman /dʒalda leman/ | tjalinypa /caliɲpa/ |
| Hand | mara /maɾa/ | mara /maɻa/ | rdaka /ɖaka/ | mara /maɻa/ | kurrapa /kurapa/ | marlda /maɭda/ | mara /maɻa/ |
| Foot | idna /idna/ | jina /cina/ | wirliya /wiɭija/ | yina /jina/ | jina /ˈɟina/ | jaa /dʒaː/ | tjina /cina/ |
| Heart | yurlk-aka /juɭkaka/ | kurturtu /kuʈuʈu/ | rduku-rduku /ɖukuɖuku/ | pulpara /pulpaɻa/ | kurturlu /kuɭˈtuɭu/ | bulja /buldʒa/ | kututu /kututu/ |
| Bone | warlpu /waɭpu/ | tarrka /tarka/ | larrpa /laɾpa/ | mambu /mambu/ | kiji /kiɟi/ | kadma /kadma/ | tarrka /taɾka/ |
| Blood | arti /aʈi/ | miji /miɟi/ | yalyu /jaʎu/ | nguba /ŋuba/ | nungu /nuŋu/ | kanda /kanda/ | milkali /milkali/ |
| Poop | udna /utna/ | — | kuna /kuna/ | wuna /wuna/ | kura /ˈkuɻa/ | — | kuna /kuna/ |
| Love | ngadha-pa- /ŋat̪apa/ | mukulyu /mukuʎu/ | yulkami /julkami/ | kanyji /kaɲdʒi/ | — /—/ | — /—/ | mukulya /mukuʎa/ |
| Tree | wirti /wiʈi/ | warta /waʈa/ | watiya /watija/ | parntany /paɳʈaɲ/ | mana /mana/ | thungal /θuŋal/ | punu /punu/ |
| Dog | wirlka /wiɭka/ | papa /papa/ | jarntu /ɟaɳʈu/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | kunyarr /kuˈɲar/ | ngawa /ŋawa/ | papa /papa/ |
| Cat | — /—/ | — /—/ | mungalpa /muŋalpa/ | paka /paka/ | — /—/ | — /—/ | pusi /pusi/ |
| Fish | varru /varu/ | yurta /juʈa/ | yawu /jawu/ | wiitya /wiːca/ | kapi /kapi/ | yaka /jaka/ | piitji /piːʈi/ |
| Butterfly | arli vilhi-vilhi /aɭi vil̪i-vil̪i/ | — | pinta-pinta /pintapinta/ | ngaabeera /ŋaːbeːra/ | pirrpirntipirnti /pirpiɳʈipiɳʈi/ | — | pintapinta /pintapinta/ |
| Egg | vipi /vipi/ | ngampu /ŋampu/ | ngipiri /ŋipiɻi/ | — | kampiny /kampiɲ/ | — | ngampu /ŋampu/ |
| House | wardrli /waʈɭi/ | ngurra /ŋura/ | yuwarli /juwaɭi/ | nhurra /ɳuɻa/ | mayaru /majaɻu/ | ngambirr /ŋambir/ | ngurra /ŋuɾa/ |
| Milk | ngama /ŋama/ | ngama /ŋama/ | lampurnu /lampuɳu/ | — | — | — | mimi /mimi/ |
| Eat | ngarlku- /ŋaɭku/ | ngalku- /ŋalku/ | ngarni /ŋaɳi/ | ngarna /ŋaɻna/ | nga- /ŋa/ | jitha /dʒiθa/ | ngalkuni /ŋalkuni/ |
| Drink | yapa- /japa/ | jikirnu /cikiɳu/ | purrami /puɾami/ | nyuna /ɲuna/ | nga- /ŋa/ | kurdama /kuɖama/ | tjikini /cikini/ |
| Sleep | miya /mija/ | kunyalarri- /kuɲalari/ | jarda ngunami /ɟaɖa ŋunami/ | wuupata /wuːpata/ | manyan /ˈmaɲan/ | — | kunkunpa /kunkunpa/ |
| One | ubmanaka /upmanaka/ | kuju /kucu/ | jinta /ɟinta/ | kuyu /kuju/ | layi /laji/ | warnge /waɾŋe/ | kutju /kucu/ |
| Two | alypilhanha /aʎpil̪an̪a/ | kujarra /kucara/ | jirrama /ɟiɾama/ | wuthada /wut̪ada/ | kurriny /kuriɲ/ | kiyarrng /kijaɾŋ/ | kutjarra /kucaɾa/ |
| Three | urlpa-rrina /uɭparina/ | yurri /juri/ | jirrama-kari-jinta /ɟiɾamakaɾiɟinta/ | marnngurdu /maɳŋuɖu/ | mungkartu /muŋkaʈu/ | mungkalan /muŋkalan/ | tjirripala /ciripala/ |
| Hello | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | palya /paʎa/ |
| Thank you | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | palya /paʎa/ |
| Good | warnrdu /waɳʈu/ | palya /paʎa/ | ngurrju /ŋuɾɟu/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ | wulyu /wuʎu/ | kuba /kuba/ | palya /paʎa/ |
| New | marra /mara/ | nyuwanpa /ɲuwanpa/ | jalangu-warnu /ɟalaŋuwaɳu/ | — | jalangjalang /ˈɟalaŋɟalaŋ/ | — | kuwarritja /kuwaɾica/ |
| Red | yalhdhatyi /jal̪t̪aci/ | miji-miji /miɟimiɟi/ | yalyu-yalyu /jaʎujaʎu/ | marniwidi /maɳiwidi/ | ngirljarti /ŋiɭɟaʈi/ | kandukan /kandukan/ | yulpa /julpa/ |
| White | upa /upa/ | piirlpiirl /piːɭpiːɭ/ | kardirri /kaɖiɾi/ | wilidi /wilidi/ | parpjarti /ˈpaɻpɟaɻti/ | — | piranpa /piɾanpa/ |
| Blue | unarru /unaru/ | maru-maru /maɻumaɻu/ | yukuri-yukuri /jukuɻijukuɻi/ | — | — | — | puluuwana /puluːwana/ |
Open the interactive map: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Part of LangMap — a linguistic visualization project. This is a static, crawlable summary; the interactive maps offer pronunciation audio, filters, and a globe view.
Made by Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap home