Muysccubun
צ'יבצ'ה
צ'יבצ'אית · גרסה היסטורית / מוסתרת
צ'יבצ'ה (Muysccubun) הייתה שפת הקונפדרציה המויסקית ברמה המרכזית של קולומביה. מתועדת בדקדוק של לוגו (1619) ובדקדוק האנונימי. נכחדה בסוף המאה ה-18. שמות מקומות קולומביאניים רבים (Bogotá, Bacatá) ממוצא צ'יבצ'י.
היכן מדוברת
87 מילים בסיסיות בצ'יבצ'ה
מקורות
- Diego F. Gómez, Diccionario muysca–español (muysca.cubun.org, 2008–2026; read via Wayback), built on Ms. 158 of the Biblioteca Nacional de Colombia (González de Pérez 1987; Gómez & Torres 2013) and the Vocabulario mosco Mss. II/2922–2924 (Giraldo & Gómez 2012); es.wikipedia "Idioma muisca" vocabulary tables (citing Gómez); Wiktionary Chibcha lemmas
השוואת מילים
בהשוואה לשפות מאותו סיווג: צ'יבצ'אית
| משמעות | צ'יבצ'ה | לרדיל | האג׳ונג | פרוטו-יוטו-אצטקית | וויצ׳יטה | פרסית עתיקה | יוצ׳י |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | sié /sje/ | nguka /ŋuka/ | pani /pani/ | *paʔ /paʔ/ | kicʔa /kitsʔa/ | 𐎠𐎱 /aːpi/ | tse /tse/ |
| אש | gata /ɡata/ | nyuda /ɲuda/ | ag /aɡ/ | *na- /na/ | heːcʔa /heːtsʔa/ | 𐎠𐎫𐎼 /aːtar/ | ʼyati /ʔjati/ |
| שמש | súa /sua/ | warrka /waɾka/ | bela /bela/ | *ta /ta/ | saːkhirʔa /saːkʰiɾʔa/ | 𐏃𐎢𐎺𐎼 /huwar/ | tso /tso/ |
| ירח | chía /tʃia/ | kirdikir /kiɖikir/ | চান /tʃan/ | *mɨca /mɨca/ | waːh /waːh/ | 𐎶𐎠𐏃 /maːha/ | shafa /ʃafa/ |
| כוכב | fagua /faɣwa/ | kuwa thungal /kuwa θuŋal/ | tara /taɾa/ | — /—/ | hiːkwirikʔa /hiːkʷiɾikʔa/ | 𐎿𐎫𐎠𐎼 /staːra/ | weʼyv /weʔjʌ̃/ |
| לילה | za /tsa/ | nata /nata/ | rati /rati/ | *tuku /tuku/ | ckhaːrʔa /tskʰaːɾʔa/ | 𐎧𐏁𐎱 /xʃapa/ | pado /pado/ |
| גשם | siu /siu/ | — | mek /mek/ | *yuku /juku/ | — | — | — |
| שלג | hichu /hitʃu/ | — | borof /bɔrof/ | — | hiraːʔa /hiɾaːʔa/ | — | sta /sta/ |
| רוח | fiba /fiba/ | — | batas /batas/ | *hɨka /hɨka/ | niweʔeːrʔa /niweʔeːɾʔa/ | — | — |
| אדמה | hicha /hitʃa/ | — | মাটি /maʈi/ | — | — | 𐎲𐎢𐎷𐎡 /buːmi/ | — |
| אבן | hyca /hɨka/ | — | — | *tɨn /tɨn/ | — | 𐎠𐎰𐎥 /aθaŋɡa/ | — |
| הר | gua /ɡuwa/ | — | — | *yohawi /johawi/ | — | 𐎣𐎢𐎳 /kaufa/ | — |
| אמא | guaia /ɡwaia/ | ngama /ŋama/ | ma /ma/ | — /—/ | eciyeːh /etsijeːh/ | 𐎶𐎠𐎫𐎼 /maːtar/ | ditsehæ /ditsehæ/ |
| אבא | paba /paba/ | kantha /kan̪t̪a/ | baba /baba/ | *owa /owa/ | taːtah /taːtah/ | 𐎱𐎡𐎫𐎠 /pitaː/ | dzetʼe /dzetʼe/ |
| אני | hycha /hɨtʃa/ | ngada /ŋada/ | moi /muɪ/ | *nɨ /nɨ/ | nacʔih /natsʔih/ | 𐎠𐎭𐎶 /adam/ | di /di/ |
| אתה | mue /mue/ | nyingki /ɲiŋki/ | tui /tuɪ/ | *ʔɨ /ʔɨ/ | nasʔih /nasʔih/ | 𐎬𐎢𐎺𐎶 /tuvam/ | tse /tse/ |
| אנחנו | chie /tʃie/ | ngakuli / nyali /ŋakuli / ɲali/ | amra /amra/ | — /—/ | — /—/ | 𐎺𐎹𐎶 /vajam/ | ʼõdi / nõdi /ʔõdi / nõdi/ |
| שם | hyca /hɨka/ | nyunda /ɲunda/ | nam /nam/ | *tewa /tewa/ | hissaːrʔa /hissaːɾʔa/ | 𐎴𐎠𐎶 /naːma/ | tiʼe /tiʔe/ |
| אדם | muysca /mɨska/ | — | — | *takaC /takaC/ | ihaas /ihaas/ | 𐎶𐎼𐎫𐎡𐎹 /martija/ | — |
| ראש | zysquy /zɨskɨ/ | — | — | *moʔo /moʔo/ | — | — | — |
| עין | upqua /upkʷa/ | kuwa /kuwa/ | soku /sɔku/ | *pusi /pusi/ | kirikʔa /kiɾikʔa/ | 𐏂𐏁𐎶𐎴 /tʃaʃman/ | gochi /ɡotʃʰi/ |
| אוזן | cuhuca /kuhuka/ | — | kan /kan/ | *naka /naka/ | — | 𐎥𐎢𐏁 /ɡauʃa/ | — |
| אף | saca /saka/ | — | nak /nak/ | *yaka /jaka/ | — | 𐎴𐎠𐏃𐎶 /naːham/ | — |
| פה | quyhyca /kɨhɨka/ | — | — | *tɨʔni /tɨʔni/ | — | — | — |
| שן | sica /sika/ | kadma leman /kadma leman/ | dat /dat/ | *tama /tama/ | aːkʔa /aːkʔa/ | — /—/ | kẽ /kẽ/ |
| לשון | pqua /pkʷa/ | jalda leman /dʒalda leman/ | jiba /dʒiba/ | *nene /nene/ | hacʼa /hatsʔa/ | 𐏃𐏀𐎠𐎴𐎶 /hizaːnam/ | kʼẽka /kʼẽka/ |
| יד | yta /ɨta/ | marlda /maɭda/ | hat /hat/ | *maʔ /maʔ/ | iskʔa /iskʔa/ | 𐎭𐎿𐎫 /dasta/ | weʼothæ /weʔotʰæ/ |
| כף רגל | quihicha /kihitʃa/ | jaa /dʒaː/ | theng /ʈʰeŋ/ | *tala /tala/ | asʔa /asʔa/ | 𐎱𐎠𐎭 /paːda/ | wedithæ /weditʰæ/ |
| לב | puyquy /pujkɨ/ | bulja /buldʒa/ | mon /mon/ | *sula /sula/ | sikicʔa /sikitsʔa/ | 𐏀𐎼𐎭 /zard/ | wethæ /wetʰæ/ |
| עצם | quyne /kɨne/ | kadma /kadma/ | harang /haraŋ/ | *ohomï-ta /ohomɨta/ | kiːsʔa /kiːsʔa/ | — /—/ | weshʼe /weʃʼe/ |
| דם | hyba /hɨba/ | kanda /kanda/ | rokto /rɔkto/ | *ɨtwa /ɨtwa/ | waːckicʔa /waːtskitsʔa/ | — /—/ | wi /wi/ |
| קקי | gye /ɡɨe/ | — | — | *kwittaC /kwittaC/ | — | — | — |
| אהבה | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | 𐎳𐎼𐎡𐎹 /frija/ | — /—/ |
| עץ | quye /kɨe/ | thungal /θuŋal/ | gas /ɡas/ | *kut /kut/ | tiyaːhkw /tijaːhkʷ/ | — /—/ | ʼya /ʔja/ |
| כלב | to /to/ | ngawa /ŋawa/ | kuthura /kutʰuɾa/ | *woci /woci/ | kiciyeːh /kitsijeːh/ | 𐎿𐎱𐎣 /spaka/ | dzene /dzene/ |
| חתול | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| דג | gua /ɡua/ | yaka /jaka/ | mas /maːtʃʰ/ | *paki /paki/ | kaːcʔa /kaːtsʔa/ | — /—/ | shu /ʃu/ |
| ציפור | sue /sue/ | — | — | — | ichir /itsʰiɾ/ | — | — |
| דוב | guia /ɡuia/ | — | — | — | — | — | — |
| סוס | hycabai /hɨkabai/ | — | — | — | — | 𐎠𐎿 /asa/ | — |
| בית | gué /ɡwe/ | ngambirr /ŋambir/ | ghor /ɡʱoɾ/ | *ki /ki/ | akhaːrʔa /akʰaːɾʔa/ | 𐎶𐎠𐎴𐎡𐎹 /maːnija/ | yufa /jufa/ |
| חלב | chuexiu /tʃwesiu/ | — | dudh /dudʱ/ | — | — | — | — |
| מלח | nygua /nɨɡua/ | — | — | *ona /ona/ | — | — | — |
| יין | fin /fin/ | — | — | — | — | — | — |
| ספר | quanne /kwanːe/ | — | — | — | — | — | — |
| לאכול | quychua /kɨtʃwa/ | jitha /dʒiθa/ | kha /kʰa/ | *kwaʔa /kwaʔa/ | kaʔac /kaʔats/ | 𐎧𐎼 /xar/ | gothlæ /ɡoɬæ/ |
| לשתות | biohotysuca /bjohotɨsuka/ | kurdama /kuɖama/ | kha /kʰa/ | *hiʔpa /hiʔpa/ | kikʔa /kikʔa/ | 𐎱𐎠 /paː/ | pʼe /pʼe/ |
| לישון | quybysuca /kɨβɨsuka/ | — | ghuma /ɡʱuma/ | *koci /koci/ | — | — | — |
| אחד | ata /ata/ | warnge /waɾŋe/ | ek /ek/ | *sɨmɨ /sɨmɨ/ | chiʔass /tsʰiʔass/ | 𐎠𐎡𐎺 /aiwa/ | hitʼe /hitʼe/ |
| שתיים | boza /boza/ | kiyarrng /kijaɾŋ/ | dui /duɪ/ | *wo /wo/ | wic /wits/ | 𐎯𐎢𐎺 /duva/ | nõwe /nõwe/ |
| שלוש | mica /mika/ | mungkalan /muŋkalan/ | tin /tin/ | *pahi /pahi/ | taw /taw/ | 𐎨𐎡𐏂 /θraja/ | nǫkæ /nõkæ/ |
| ארבע | muyhyca /mɨhɨka/ | — | — | *na-wakay /nawakaj/ | taːkwic /taːkʷits/ | — | — |
| חמש | hyzca /hɨzka/ | — | — | *cipo /cipo/ | — | — | chʼwahe /tʃʼwahe/ |
| שלום | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| תודה | ipqua /ipkʷa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| טוב | choin /tʃoin/ | kuba /kuba/ | bhala /bʱala/ | — /—/ | acs /atss/ | 𐎴𐎡𐎲 /naiba/ | sæle /sæle/ |
| חדש | fihiza /fihiza/ | — | — | *pɨtuwa /pɨtuwa/ | — | — | — |
| אדום | hychen mague /hɨtʃen maɡwe/ | kandukan /kandukan/ | lal /lal/ | — /—/ | kwhaːc /kʷʰaːts/ | — /—/ | tshyathla /tsʰjaɬa/ |
| לבן | apquyhyzyn mague /apkɨhɨzɨn maɡwe/ | — | dhola /dʱola/ | *tosa /tosa/ | — | — | — |
| שחור | muyhyxio /mɨhɨsio/ | — | — | *tuku /tuku/ | — | — | — |
| ירוק | chysquyco /tʃɨskɨko/ | — | — | — | — | — | — |
| כחול | chysquyco /tʃɨskɨko/ | — | — | — | — | 𐎣𐎱𐎢𐎫𐎣 /kapautaka/ | — |
עמוד 1/8
לפתיחת המפה האינטראקטיבית: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.
נוצר על ידי Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · דף הבית של LangMap