नेपाली
भारोपीय (हिंद-आर्य, उत्तरी / पूर्वी पहाड़ी)
नेपाली उत्तरी (पूर्वी पहाड़ी) समूह की एक इंडो-आर्य भाषा है, जो देवनागरी लिपि में लिखी जाती है। यह नेपाल की राजभाषा है और हिमालयी क्षेत्र के अधिकांश भाग में संपर्क भाषा के रूप में प्रयुक्त होती है, जिसके लगभग 1.6 करोड़ मातृभाषी और कुल मिलाकर लगभग 3.2 करोड़ वक्ता हैं। यह भारत की अनुसूचित भाषाओं में से एक भी है, जिसे सिक्किम और पश्चिम बंगाल के दार्जिलिंग जिले में राजभाषा का दर्जा प्राप्त है, तथा यह भूटान और म्यांमार के समुदायों में भी बोली जाती है।
कहाँ बोली जाती है
नेपाली में 87 मूल शब्द
स्रोत
शब्दों की तुलना
इसी वर्गीकरण की भाषाओं से तुलना: भारोपीय (हिंद-आर्य, उत्तरी / पूर्वी पहाड़ी)
| अर्थ | नेपाली | डोटेली | कुमाऊँनी | थारू | अवधी | मैथिली | अंगिका |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | पानी /paːniː/ | पानी /paːniː/ | पाणि /paːɳi/ | पानी /paːniː/ | पानी /paːniː/ | पानि /paːni/ | पानी /paːniː/ |
| आग | आगो /aːɡo/ | आगो /aːɡo/ | आग /aːɡ/ | आगी /aːɡiː/ | आगि /aːɡi/ | आगि /aːɡi/ | आग /aːɡ/ |
| सूरज | सूर्य /suːɾjə/ | सूर्य /suːɾjə/ | सूरज /suːrədʒ/ | सूरज /suːrədʒ/ | सूरज /suːrədʒ/ | सूरज /suːrədʒ/ | सूरज /suːrədʒ/ |
| चाँद | चन्द्रमा /tsəndɾəmaː/ | जून /dʒun/ | चाँद /tʃãːd/ | जोनी /dʒoːniː/ | चान /tʃaːn/ | चान /tʃaːn/ | चान /tʃaːn/ |
| तारा | तारा /taːraː/ | तारा /taːra/ | तारा /taːɾaː/ | तारा /taːraː/ | तारा /taːraː/ | तारा /taːraː/ | तारा /taːraː/ |
| रात | रात /raːt/ | रात /raːt/ | रात /raːt/ | रात /raːt/ | राति /raːti/ | राति /raːti/ | रात /raːt/ |
| बारिश | वर्षा /bʌrsaː/ | वर्षा /waɾʃaː/ | बरखा /bərkʰaː/ | मेंहें /mẽɦẽ/ | बरखा /bərkʰaː/ | बरखा /bərkʰaː/ | बरखा /bərkʰaː/ |
| बर्फ़ | हिउँ /hiũ/ | हिउँ /ɦiũ/ | ह्यूं /hjũː/ | बरफ /bərəpʰ/ | बरफ /bəɾəf/ | बरफ /bərəf/ | बरफ /bərəf/ |
| हवा | हावा /ɦaːʋaː/ | हावा /ɦaːwaː/ | हवा /ɦəʋaː/ | ब्यार /bjaːr/ | हवा /ɦəʋaː/ | हवा /ɦəʋaː/ | हवा /ɦəʋaː/ |
| मिट्टी | माटो /maːʈo/ | माटो /maːʈo/ | माटो /maːʈo/ | माटी /maːʈiː/ | माटी /maːʈiː/ | माटी /maːʈiː/ | माटी /maːʈiː/ |
| पत्थर | ढुङ्गा /ˈɖʱuŋɡa/ | ढुङ्गो /ˈɖʱuŋɡo/ | ढूंगो /ɖʱuːŋɡo/ | पथरा /pətʰraː/ | पाथर /ˈpaːtʰər/ | पाथर /ˈpaːtʰər/ | पाथर /ˈpaːtʰər/ |
| पहाड़ | पहाड /pəˈɦaːɖ/ | पहाड /pəɦaːɖ/ | डाँण /ɖãːɳ/ | पहाड़ /pəɦaːɽ/ | पहाड़ /pəɦaːɽ/ | पहाड़ /pəɦaːɽ/ | पहाड़ /pəɦaːɽ/ |
| समुद्र | समुद्र /səˈmudra/ | समुद्र /səmudɾə/ | समुन्द्र /səmundr/ | समुंदर /səmundər/ | समुन्द्र /səmundər/ | समुन्द्र /səmundər/ | समुन्दर /səmundər/ |
| माता | आमा /aːmaː/ | इजा /idʒaː/ | ईजा /iːdʒaː/ | माई /maːiː/ | मइया /məjjaː/ | माय /maːj/ | माय /maːj/ |
| पिता | बुबा /bubaː/ | बाजी /baːdʒiː/ | बाबू /baːbuː/ | बबा /bəbaː/ | बाबू /baːbuː/ | बाबू /baːbuː/ | बाबू /baːbuː/ |
| बेटी | छोरी /tsʰoɾi/ | छोरी /tʃʰoɾiː/ | धी /dʱiː/ | लौड़िया /ˈlɔːɽijaː/ | बेटी /beʈiː/ | बेटी /beʈiː/ | बेटी /beʈiː/ |
| मैं | म /mʌ/ | मु /mu/ | मैं /mɛ̃ː/ | हम /ɦəm/ | मइँ /məĩ/ | हम /ɦəm/ | हम /ɦəm/ |
| तुम | तँ /tã/ | तु /tu/ | तू /tu/ | तैं /tɛ̃ː/ | तू /tuː/ | तों /tõː/ | तों /tõː/ |
| हम | हामी /haːmi/ | हम /həm/ | हम /ham/ | हमरे /ɦəmre/ | हम /ɦəm/ | हम सभ /ɦəm səbʱ/ | हमनी /ɦəmniː/ |
| नाम | नाम /naːm/ | नाउँ /nãũ/ | नाम /naːm/ | नाओं /naːõ/ | नाउँ /naːũ/ | नाम /naːm/ | नाँव /nãːw/ |
| व्यक्ति | मान्छे /ˈmantsʰe/ | मान्सु /maːnsu/ | आदिमी /aːdimiː/ | इंसान /insaːn/ | मनई /mənai/ | मानुस /maːnus/ | आदमी /aːdmiː/ |
| सिर | टाउको /ʈaːuko/ | मुण्डो /muɳɖo/ | सिर /sir/ | मूड़ /muːɽ/ | मूँड़ /mũːɽ/ | मूड़ी /muːɽiː/ | माथा /maːtʰaː/ |
| आँख | आँखा /ãːkʰaː/ | आँखि /ãːkʰi/ | आँख /ãːkʰ/ | आँखी /ãːkʰiː/ | आँखी /ãːkʰiː/ | आँखि /ãːkʰi/ | आँख /ãːkʰ/ |
| कान | कान /kaːn/ | कान /kaːn/ | कान /kaːn/ | कान /kaːn/ | कान /kaːn/ | कान /kaːn/ | कान /kaːn/ |
| नाक | नाक /naːk/ | नाक /naːk/ | नाक /naːk/ | नाक /naːk/ | नाक /naːk/ | नाक /naːk/ | नाक /naːk/ |
| मुँह | मुख /mukʰ/ | मुख /mukʰ/ | मुँख /mũkʰ/ | मोहों /moɦõː/ | मुँह /mũːɦ/ | मुँह /mũːɦ/ | मुँह /mũːɦ/ |
| दाँत | दाँत /dãːt/ | दाँत /dãt/ | दांत /dãːt/ | दाँत /dãt/ | दाँत /dãːt/ | दाँत /dãːt/ | दाँत /dãːt/ |
| जीभ | जिब्रो /dzibro/ | जिब्रो /dʒibro/ | जीब /dʒiːb/ | जीभ /dʒiːbʱ/ | जीभ /dʒiːbʱ/ | जीह /dʒiːh/ | जीह /dʒiːh/ |
| हाथ | हात /haːt/ | हात /haːt/ | हाथ /haːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ |
| पैर | खुट्टा /kʰuʈːaː/ | खुट्टा /kʰuʈːaː/ | खुट /kʰuʈ/ | गोड़ /ɡoːɽ/ | गोड़ /ɡoːɽ/ | गोड़ /ɡoːɽ/ | गोड़ /ɡoːɽ/ |
| दिल | मुटु /muʈu/ | हृदय /ɦridəj/ | मन /mən/ | मन /man/ | हियाँ /hijãː/ | हृदय /hridəj/ | मन /man/ |
| हड्डी | हाड /haːɖ/ | हाड /haːɖ/ | हाड़ /haːɽ/ | हड्डा /həɖːaː/ | हाड़ /haːɽ/ | हाड़ /haːɽ/ | हाड़ /haːɽ/ |
| खून | रगत /raɡat/ | रगत /raɡat/ | लुए /lue/ | रगत /raɡat/ | खून /xuːn/ | खून /xuːn/ | खून /xuːn/ |
| टट्टी | दिसा /disaː/ | — | — | — | — | टट्टी /ʈəʈːiː/ | पखाना /pəkʰaːnaː/ |
| प्रेम | माया /maːjaː/ | प्रेम /preːm/ | प्यार /pjaːr/ | माया /maːjaː/ | पिरेम /pirem/ | प्रेम /preːm/ | मया /majaː/ |
| पेड़ | रूख /ɾuːkʰ/ | रूख /ɾuːkʰ/ | रूख /ɾuːkʰ/ | पेंड़ /pẽːɽ/ | रूख /ruːkʰ/ | गाछ /ɡaːtʃʰ/ | गाछ /ɡaːtʃʰ/ |
| कुत्ता | कुकुर /kukuɾ/ | कुकुर /kukuɾ/ | कुकुर /kukur/ | कुकुर /kukur/ | कुक्कुर /kukːur/ | कुकुर /kukur/ | कुक्कर /kukːər/ |
| बिल्ली | बिरालो /biɾaːlo/ | बिरालो /biɾaːlo/ | बिराव /biraːʋ/ | बिलार /bilaːɾ/ | बिलारि /bilaːri/ | बिलाइ /bilaːi/ | बिलार /bilaːr/ |
| मछली | माछा /maːtsʰaː/ | माछा /maːtʃʰaː/ | माठो /maːʈʰo/ | माछ /maːtʃʰ/ | मछरी /mətʃʰriː/ | माछ /maːtʃʰ/ | माछ /maːtʃʰ/ |
| पक्षी | चरा /tsʌra/ | चरा /tʃəɾa/ | पंछी /pə̃tʃʰiː/ | चिरई /tʃiraiː/ | चिरई /tʃirai/ | चिड़ै /tʃiɽɛː/ | चिरई /tʃirəi/ |
| तितली | पुतली /putli/ | पुतली /putali/ | पुतलो /putalo/ | — | तितली /titliː/ | तितली /titliː/ | — |
| अंडा | अण्डा /ʌɳɖa/ | अण्डो /aɳɖo/ | अंडा /əɳɖaː/ | अंडा /əɳɖaː/ | अंडा /əɳɖaː/ | अंडा /əɳɖa/ | अंडा /əɳɖa/ |
| भालू | भालु /bʱaːlu/ | भालु /bʱaːlu/ | भालू /bʱaːluː/ | भलुआ /bʱəluaː/ | भालू /bʱaːluː/ | भालु /bʱaːlu/ | भालू /bʱaːluː/ |
| घोड़ा | घोडा /ɡʱoɽa/ | घोडा /ɡʱoɽa/ | घोड़ो /ɡʱoɽo/ | घोड़ा /ɡʱoːɽaː/ | घोड़ा /ɡʱoɽaː/ | घोड़ा /ɡʱoɽaː/ | घोड़ा /ɡʱoɽaː/ |
| घर | घर /ɡʱəɾ/ | घर /ɡʱəɾ/ | घर /ɡʱar/ | घर /ɡʱəɾ/ | घर /ɡʱər/ | घर /ɡʱər/ | घर /ɡʱər/ |
| दूध | दूध /duːdʱ/ | दूध /duːdʱ/ | दूध /duːdʱ/ | दूद /duːd/ | दूध /duːdʱ/ | दूध /duːdʱ/ | दूध /duːdʱ/ |
| शहद | मह /məɦ/ | मह /məɦ/ | मौ /mɔu/ | सहद /səɦəd/ | सहद /səɦəd/ | मधु /mədʱu/ | शहद /ʃəɦəd/ |
| नमक | नुन /nun/ | नुन /nun/ | लूण /luːɳ/ | नून /nuːn/ | नून /nuːn/ | नून /nuːn/ | नून /nuːn/ |
| वाइन | वाइन /wain/ | वाइन /waːin/ | अंगूर रस /aŋɡuːr rəs/ | दाखरस /daːkʰras/ | शराब /ʃəraːb/ | शराब /ʃəraːb/ | शराब /ʃəraːb/ |
| चावल | चामल /tsamal/ | चामल /tʃaːmal/ | — | — | चाउर /tʃaːur/ | चाउर /tʃaːur/ | चॉर /tʃɔːr/ |
| चॉकलेट | चकलेट /tsʌkleʈ/ | चकलेट /tʃəkleʈ/ | — | — | चॉकलेट | चकलेट /tʃəkleʈ/ | — |
| लोहा | फलाम /pʰalaːm/ | फलाम /pʰalaːm/ | लोहा /loːɦaː/ | लोहो /loːɦo/ | लोहा /loːɦaː/ | लोहा /loːɦaː/ | लोहा /loːɦaː/ |
| पहिया | पाङ्ग्रा /paːŋɡraː/ | पाङ्ग्रा /ˈpaːŋɡɾa/ | — | — | पहिया /pəɦijaː/ | पहिया /pəɦijaː/ | पहिया /pəɦijaː/ |
| रेशम | रेशम /ˈresʌm/ | रेशम /ɾeʃam/ | — | — | रेसम /reːsəm/ | रेशम /reːʃəm/ | रेशम /reːʃəm/ |
| किताब | किताब /kiˈtab/ | किताब /kitaːb/ | किताब /kitaːb/ | किताब /kitaːb/ | किताब /kitaːb/ | पोथी /potʰiː/ | किताब /kitaːb/ |
| खाना | खानु /kʰaːnu/ | खानु /kʰaːnu/ | खाण /kʰaːɳ/ | खानो /kʰaːno/ | खाई /kʰaːiː/ | खाएब /kʰaːeb/ | खाएक /kʰaːek/ |
| पीना | पिउनु /piunu/ | पिउनु /piunu/ | पीण /piːɳ/ | पीनो /piːno/ | पीई /piːiː/ | पीयब /piːjəb/ | पीयक /piːjak/ |
| सोना | सुत्नु /sutnu/ | सिनु /sinu/ | — | सुतना /sutnaː/ | — | सुतब /sutəb/ | सुतक /sutək/ |
| एक | एक /ek/ | एक /ek/ | एक /eːk/ | एक /eːk/ | एक /eːk/ | एक /eːk/ | एक /eːk/ |
| दो | दुई /dui/ | दुई /dui/ | द्वी /dʋiː/ | दुइ /dui/ | दुइ /dui/ | दू /duː/ | दू /duː/ |
| तीन | तीन /tin/ | तीन /tin/ | तीन /tiːn/ | तीन /tiːn/ | तीन /tiːn/ | तीन /tiːn/ | तीन /tiːn/ |
| चार | चार /tsaːɾ/ | चार /tʃaːr/ | चार /tʃaːr/ | चार /tʃaːr/ | चारि /tʃaːri/ | चारि /tʃaːri/ | चार /tʃaːr/ |
| पाँच | पाँच /pãːts/ | पाँच /pãːtʃ/ | पाँच /pãːtʃ/ | पाँच /pãːtʃ/ | पाँच /pãːtʃ/ | पाँच /pãːtʃ/ | पाँच /pãːtʃ/ |
| सौ | सय /sʌj/ | सय /səj/ | सौ /sɔ/ | सौ /sau/ | सौ /səu/ | सै /sɛ/ | सौ /sɔː/ |
| नमस्ते | नमस्ते /nəməste/ | नमस्कार /nəməskaːɾ/ | ज्यू नमस्कार /dʒjuː nəməskaːr/ | राम राम /raːm raːm/ | राम राम /raːm raːm/ | प्रणाम /prəɳaːm/ | प्रणाम /prəɳaːm/ |
| धन्यवाद | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ |
| अच्छा | राम्रो /ɾaːmɾo/ | निको /niko/ | भलो /bʱəlo/ | नीक /niːk/ | निक /nik/ | नीक /niːk/ | नीक /niːk/ |
| नया | नयाँ /nəjãː/ | नयाँ /nəjãː/ | नय्या /nəjːaː/ | नया /nəjaː/ | नवा /nəʋaː/ | नव /nəʋ/ | नया /nəjaː/ |
| लाल | रातो /raːto/ | रातो /raːto/ | लाल /laːl/ | लाल /laːl/ | लाल /laːl/ | लाल /laːl/ | लाल /laːl/ |
| सफ़ेद | सेतो /seto/ | सेतो /seto/ | धौलो /dʱɔulo/ | सफेद /səpʰeːd/ | सपेत /səpet/ | उज्जर /udʒdʒər/ | उज्जर /udʒdʒər/ |
| काला | कालो /kaːlo/ | कालो /kaːlo/ | कालो /kaːlo/ | कारो /kaːro/ | करिया /kərijaː/ | करिया /kərijaː/ | करिया /kərijaː/ |
| हरा | हरियो /ɦəɾijo/ | हरियो /ɦərijo/ | हरियो /ɦərijo/ | हरो /ɦəro/ | हरिअर /həriər/ | हरियर /ɦərijər/ | हरियर /ɦərijər/ |
| नीला | नीलो /niːlo/ | निलो /nilo/ | — | निलो /nilo/ | नीला /niːlaː/ | नील /niːl/ | — |
| कोयल | कोइली /koili/ | — | — | — | कोइल /koil/ | कोइल /koil/ | — |
| भौं भौं | भौ भौ /bʱʌu bʱʌu/ | — | — | — | — | — | — |
| कुकड़ूँ कूँ | कुखुरी काँ /kukʰuri kãː/ | — | — | — | — | — | — |
| कंप्यूटर | कम्प्युटर /kʌmpjuʈʌɾ/ | कम्प्युटर /kəmpjuʈəɾ/ | — | — | कंप्यूटर /kəmpjuːʈəɾ/ | कम्प्युटर /kəmpjuʈər/ | कंप्यूटर /kəmpjuːʈər/ |
| वाई-फ़ाई | वाइ-फाई /waipʰai/ | वाइफाइ /waːipʰaːi/ | — | — | — | वाई-फाई | वाई-फाई /ʋaːiːfaːiː/ |
| सुशी | सुशी /susi/ | — | — | — | सुशी /suʃiː/ | — | — |
| चाय | चिया /tsijaː/ | चिया /tʃijaː/ | — | — | चाह /tʃaːɦ/ | चाय /tʃaːj/ | चाय /tʃaːj/ |
| कॉफ़ी | कफी /kapʰiː/ | कफी /kəpʰiː/ | — | — | कफी /kəpʰiː/ | कफी /kəpʰiː/ | कॉफी /kɔfiː/ |
| चीनी | चिनी /tsini/ | — | — | — | चीनी | चिनी /tʃiniː/ | — |
| संतरा | सुन्तला /sunˈtala/ | सुन्तला | — | — | संतरा | — | — |
| 99 | उनान्सय /unaːnsʌj/ | उनान्सय /unaːnsəj/ | — | निन्यानवे /ninjaːnəʋe/ | निन्नानबे /ninːaːnbe/ | निनान्नबे /ninaːnːəbe/ | — |
| डोपामाइन | डोपामाइन /ɖopamain/ | — | — | — | — | डोपामाइन /ɖoːpaːmaːin/ | — |
| @ चिह्न | एट /eʈ/ | — | — | — | — | — | — |
| इंटरनेट पर हँसी | हाहा /haːhaː/ | — | — | — | — | — | — |
शब्द-क्रम की तुलना
विश्व की प्रमुख भाषाओं से तुलना
इसी वर्गीकरण की भाषाओं से तुलना
इंटरैक्टिव मानचित्र खोलें: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।
निर्माता Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap होम