Gēy Sinan
Harari
Afroasiatica (Semitica)
L'harari (Gēy Sinan, «lingua della città») è una lingua etiosemitica parlata da circa 26.000 persone, storicamente incentrata sulla città murata di Harar e oggi usata anche da comunità in altre parti dell'Etiopia e all'estero. Appartiene al gruppo etiosemitico meridionale ed è stata profondamente plasmata dal lungo contatto con oromo, somalo, arabo e amarico. L'harari possiede un'importante tradizione letteraria islamica; i testi in harari antico erano scritti in una forma adattata dell'alfabeto arabo. Nel 1999 il governo regionale di Harari adottò un'ortografia basata sulla scrittura etiopica, oggi usata nell'istruzione e nelle pubblicazioni, mentre negli studi compare anche la romanizzazione latina. Glottolog valuta attualmente l'harari come non minacciato, ma il numero relativamente esiguo di parlanti rende importante la continuità della trasmissione.
Dove si parla
87 parole essenziali in harari
Fonti
- Wiktionary Harari lemmas (citing Littmann and Leslau); W. Leslau 1958, The Verb in Harari (South Ethiopic), Univ. of California Publications in Semitic Philology 21 (archive.org verbinhararisout00lesl)
Parole a confronto
Confronto con lingue della stessa classificazione: Afroasiatica (Semitica)
| Significato | Harari | Amarico | Tigrino | Tigré | Geez | Arabo Bahreno | Arabo qatariota |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acqua | miy /miːj/ | ውሃ /wɨha/ | ማይ /maj/ | ማይ /maj/ | ማይ /maːj/ | مي /miː/ | مي /meː/ |
| Fuoco | isat /isɑt/ | እሳት /ɨssat/ | ሓዊ /ħawi/ | እሳት /ʔəssat/ | እሳት /ʔəsaːt/ | نار /nɑːr/ | نار /naːr/ |
| Sole | ir /iːr/ | ፀሐይ /tsʼɛhaj/ | ጸሓይ /tsʼəħaj/ | ጸሓይ /tsʼəħaj/ | ፀሐይ /sˤaħaj/ | شمس /ʃæms/ | شمس /ʃɑms/ |
| Luna | wahri /wɑhri/ | ጨረቃ /tʃʼɛɾɛkʼa/ | ወርሒ /wərħi/ | ወርሕ /warəħ/ | ወርኅ /warχ/ | قمر /ɡɑmɑr/ | قمر /ɡɑmɑr/ |
| Stella | kokäb /kokəb/ | ኮከብ /kokəb/ | ኮኸብ /koˈxəb/ | ኮከብ /kokəb/ | ኮከብ /kokab/ | نجمة /nɪdʒma/ | نجمة /nɪjma/ |
| Notte | lelit /lelit/ | ሌሊት /leːlit/ | ለይቲ /lɐjti/ | ላሊ /lali/ | ሌሊት /leːlit/ | ليل /leːl/ | ليل /leːl/ |
| Madre | wallidda /wɑlːidːɑ/ | እናት /ɨnnat/ | ኣደ /ʔaddə/ | እም /ʔəm/ | እም /ʔəmm/ | أم /ʔəm/ | أم /ʔumm/ |
| Padre | aw /ɑw/ | አባት /abbat/ | ኣቦ /ʔabbo/ | አብ /ʔab/ | አብ /ʔab/ | أب /ʔəb/ | أب /ʔɑb/ |
| Io | ān /aːn/ | እኔ /ɨne/ | ኣነ /ˈʔanɐ/ | አነ /ʔana/ | አነ /ʔana/ | أنا /aːna/ | أنا /aːna/ |
| Tu | akhākh /aχaːχ/ | አንተ /antə/ | ንስኻ /nɨsˈxa/ | አንታ /ʔɨnta/ | አንተ /ʔanta/ | إنت /enta/ | إنت /inta/ |
| Noi | iññāch /iɲːaːtʃ/ | እኛ /ɨɲːa/ | ንሕና /nɨħna/ | ሕና /ħəna/ | ንሕነ /nəħna/ | إحنا /ˈiħna/ | إحنا /ˈiħna/ |
| Nome | sum /sum/ | ስም /sɨm/ | ስም /sɨm/ | ስም /sɨm/ | ስም /səm/ | اسم /isim/ | اسم /isim/ |
| Occhio | in /iːn/ | ዓይን /ajn/ | ዓይኒ /ʕajni/ | ዐይን /ʕajn/ | ዐይን /ʕajn/ | عين /ʕɑjn/ | عين /ʕeːn/ |
| Orecchio | uzun /uzun/ | ጆሮ /dʒoro/ | እዝኒ /ʔizni/ | እዝን /ʔəzən/ | እዝን /ʔezn/ | أذن /ʔiðin/ | أذن /əðun/ |
| Bocca | af /ɑf/ | አፍ /af/ | ኣፍ /ʔaf/ | አፍ /ʔaf/ | አፍ /ʔaf/ | — | حلج /ħaldʒ/ |
| Dente | sin /sɨn/ | ጥርስ /tʼərs/ | ስኒ /sɨni/ | ንብ /nɨb/ | ስን /sənː/ | سن /sinː/ | سن /sinː/ |
| Lingua | arrat /arːat/ | ምላስ /məlas/ | መልሓስ /mɐlħas/ | ልሳን /lisaːn/ | ልሳን /ləsaːn/ | لسان /lisaːn/ | لسان /lsaːn/ |
| Mano | iji /idʒi/ | እጅ /ɨdʒː/ | ኢድ /ʔid/ | እዴ /ʔəde/ | እድ /ʔəd/ | يد /jɑd/ | يد /jɑd/ |
| Piede | igir /iɡir/ | እግር /ˈʔɨɡɨɾ/ | እግሪ /ʔɨɡri/ | እግር /ʔəɡər/ | እግር /ʔəɡr/ | رجل /ridʒil/ | ريل /riːl/ |
| Cuore | libbi /libːi/ | ልብ /lɨbb/ | ልቢ /lɨbbi/ | ልብ /ləbb/ | ልብ /ləbb/ | قلب /ɡælb/ | قلب /ɡɑlb/ |
| Osso | aṭ /atʼ/ | አጥንት /atʼənt/ | ዓጽሚ /ʕatsʼmi/ | ዓጽም /ʕatsʼəm/ | ዐፅም /ʕasˤm/ | عظمة /ˈʕaðˤma/ | عظمة /ˈʕaðˤma/ |
| Sangue | dam /dam/ | ደም /dɐm/ | ደም /dɐm/ | ደም /dam/ | ደም /dam/ | دم /dam/ | دم /dam/ |
| Amore | ḥabb /ħɑbː/ | ፍቅር /fɨkʼɨr/ | ፍቕሪ /fɨqʼri/ | ፍቲ /fətti/ | አፍቀረ /ʔafqara/ | حب /ħəb/ | حب /ħubb/ |
| Albero | lafu /laˈfu/ | ዛፍ /zaf/ | ኦም /ʔom/ | ዕጨይ /ʕətʃʼaj/ | ዕፅ /ʕasˤ/ | شجرة /ʃɑʒərə/ | شيرة /ʃjara/ |
| Cane | buchi /butʃi/ | ውሻ /wɨʃʃa/ | ከልቢ /kəlbi/ | ከልብ /kalb/ | ከልብ /kalb/ | چلب /tʃælb/ | چلب /tʃalb/ |
| Gatto | aduru /ɑduːru/ | ድመት /dɨmmɛt/ | ድሙ /dɨmmu/ | ድሙ /dəmmu/ | ድሙ /dəmmu/ | قطة /qɪtːə/ | قطو /ɡatˤu/ |
| Pesce | tulam /ˈtulam/ | አሳ /asa/ | ዓሳ /ʕasa/ | ዓሳ /ʕasa/ | ዓሣ /ʕaʃaː/ | سمچة /ˈsimtʃa/ | سمچة /ˈsimtʃa/ |
| Casa | gar /ɡɑːr/ | ቤት /bet/ | ገዛ /ɡəza/ | ቤት /beːt/ | ቤት /beːt/ | بيت /bæjt/ | بيت /beːt/ |
| Ruota | gomma /ɡomːɑ/ | ጎማ /ɡoma/ | መንኮርኮር /mənkorkor/ | ዕንክሎሎ /ʕənkəlolo/ | መንኰራኵር /mankʷaraːkʷər/ | عجلة /ʕadʒala/ | عجلة /ʕadʒala/ |
| Mangiare | mäbla /məblɑ/ | መብላት /mɛblat/ | ምብላዕ /mɨblaʕ/ | በልዐ /balʕa/ | በልዐ /balʕa/ | أكل /ʔəkɑl/ | أكل /ʔɑkɑl/ |
| Bere | säča /sətʃɑ/ | መጠጣት /mɛtʼɛtʼːat/ | ምስታይ /mɨstaj/ | ሰትየ /satja/ | ሰትየ /satja/ | شرب /ʃɑrɑb/ | شرب /ʃɑrɑb/ |
| Uno | aḥad /ɑħɑd/ | አንድ /and/ | ሓደ /ħadə/ | ዎሮት /worot/ | አሐዱ /ʔaħadu/ | واحد /wɑːħɪd/ | واحد /waːħid/ |
| Due | koʔot /koʔot/ | ሁለት /hulət/ | ክልተ /kɨlˈtə/ | ክልኦት /kɨlʔot/ | ክልኤ /kəlʔeː/ | اثنين /θneːn/ | اثنين /θneːn/ |
| Tre | sist /sɨst/ | ሶስት /sost/ | ሰለስተ /sɐlɐste/ | ሰለስ /salas/ | ሠለስቱ /ʃalastu/ | ثلاثة /θalaːθa/ | ثلاثة /θalaːθa/ |
| Ciao | salam /sɑlɑm/ | ሰላም /sɛlam/ | ሰላም /səlam/ | ሰላም /salaːm/ | ሰላም /salaːm/ | مرحبا /mɑrħɑbæ/ | السلام عليكم /assalaːm ʕaleːkum/ |
| Grazie | šukran /ʃukrɑn/ | አመሰግናለሁ /amɛsɛɡɡɨnallɛhu/ | የቐንየለይ /jɨqʼɨnjɨlɨj/ | የቀንየለይ /jəqanjəlej/ | ምስጋና /məsɡaːnaː/ | شكراً /ʃʊkrɑn/ | شكراً /ʃukran/ |
| Buono | xaww /χɑwː/ | ጥሩ /tʼɨru/ | ጽቡቕ /tsʼɨbuqʼ/ | ጽቡቕ /tsʼəbbuqʼ/ | ሠናይ /sanaːj/ | زين /zeːn/ | زين /zeːn/ |
| Nuovo | ḥäǧīs /ħədʒiːs/ | አዲስ /addis/ | ሓድሽ /ħaddɨʃ/ | ሐዲስ /ħaddis/ | ሐዲስ /ħaddis/ | جديد /ʒidiːd/ | جديد /dʒidiːd/ |
| Rosso | qey /qəj/ | ቀይ /qɐj/ | ቀይሕ /qɐjːɨħ/ | ቀይሕ /qajːəħ/ | ቀይሕ /qajːəħ/ | أحمر /ˈʔaħmar/ | أحمر /ˈʔaħmar/ |
| Bianco | näčiḥ /nətʃʼiːħ/ | ነጭ /nətʃʼ/ | ጻዕዳ /sˤaʕda/ | ጸዓዳ /tsʼaʕada/ | ጸዓዳ /sˤaʕaːdaː/ | أبيض /ʔabjadˤ/ | أبيض /ʔabjaðˤ/ |
| Caffè | bun /bun/ | ቡና /bunna/ | ቡን /bun/ | ቡን /bun/ | — | قهوة /ˈɡahwa/ | قهوة /ˈɡahwa/ |
| Zucchero | sukkar /sukːɑr/ | ስኳር /sɨkʷar/ | ሽኮር /ʃɨkor/ | ስከር /sɨkkar/ | — | سكر /ˈsukkar/ | سكر /ˈsukkar/ |
Apri la mappa interattiva: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Parte di LangMap — un progetto di visualizzazione linguistica. Questo è un riepilogo statico e scansionabile; le mappe interattive offrono audio di pronuncia, filtri e una vista globo.
Realizzato da Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Home LangMap