中古漢語

Kichina cha Kati

Kichina (Middle Chinese)

FamiliaKichina (Middle Chinese) Wasemaji歴史言語 / 現代話者なし Uandishi wa KilatiniBaxter Middle Chinese transcription UsomajiKichina cha Kati — Mfumo wa Qieyun (kiwango cha korti ya Chang'an wakati wa Tang)

Kichina cha Kati kilipangwa katika Qieyun (mwaka 601 BK) na kusafishwa kupitia meza za vina za enzi ya Tang, kikwakilisha lugha ya heshima ya korti ya Chang'an. Kina mfumo kamili wa toni nne (平上去入), mgongano wa tatu wa konsonanti za awali (zisizo na pumzi/zenye pumzi/zenye sauti), na mfumo kamili wa konsonanti za mwisho (-p/-t/-k/-m/-n/-ng). Hii ndiyo chanzo cha pamoja cha Sino-Kikorea, Sino-Kivietinamu, na 漢音 ya Kijapani.

Maeneo inakozungumzwa

Usomaji wa herufi za Han katika Kichina cha Kati

Herufi Maana Usomaji Umbo IPA
一 one ʔjiɪt /ʔjiɪt̚/
二 two ɲiɪ⁵¹ /ɲiɪ˥˩/
三 three sam¹²³ /sam˩˨˧/
四 four siɪ⁵¹ /siɪ˥˩/
五 five ŋuo²¹⁴ /ŋuo˨˩˦/
六 six liuɪk /liuɪk̚/
七 seven tsʰiɪt /tsʰiɪt̚/
八 eight pɛt /pɛt̚/
九 nine kiuɪ²¹⁴ /kiuɪ˨˩˦/
十 ten dʑip /dʑip̚/
天 sky tʰen¹²³ /tʰen˩˨˧/
地 ground dij⁵¹ /diɪ˥˩/
日 sun ɲiɪt /ɲiɪt̚/
月 moon ŋiuɐt /ŋiuɐt̚/
山 mountain ʃæn¹²³ /ʃæn˩˨˧/
海 sea xoj²¹⁴ /xoɪ˨˩˦/
水 water ɕwiɪ²¹⁴ /ɕwiɪ˨˩˦/
火 fire xwɑ²¹⁴ /xwɑ˨˩˦/
木 tree muɪk /muɪk̚/
土 soil tʰuo²¹⁴ /tʰuo˨˩˦/
石 stone dʑek /dʑek̚/
鐵 iron tʰet /tʰet̚/
雨 rain ɦju²¹⁴ /ɦiu˨˩˦/
雪 snow siuɛt /siuɛt̚/
牛 ox ŋɨu¹²³ /ŋɨu˩˨˧/
虎 tiger xuo²¹⁴ /xuo˨˩˦/
龍 dragon liuoŋ¹²³ /liuoŋ˩˨˧/
蛇 snake ʑiæ¹²³ /ʑiæ˩˨˧/
馬 horse mæ²¹⁴ /mæ˨˩˦/
羊 sheep jiɐŋ¹²³ /jiɐŋ˩˨˧/
雞 chicken kej¹²³ /kei˩˨˧/
犬 dog kʰwen²¹⁴ /kʰwen˨˩˦/
豬 pig ʈiɔ¹²³ /ʈiɔ˩˨˧/
貓 cat mˠau¹²³ /mˠau˩˨˧/
鳥 bird tew²¹⁴ /tew˨˩˦/
魚 fish ŋjo¹²³ /ŋiɔ˩˨˧/
頭 head dəu¹²³ /dəu˩˨˧/
目 eye miuɪk /miuɪk̚/
耳 ear ɲiɪ²¹⁴ /ɲiɪ˨˩˦/
鼻 nose biɪ⁵¹ /biɪ˥˩/
口 mouth kʰəu²¹⁴ /kʰəu˨˩˦/
牙 tooth ŋæ¹²³ /ŋæ˩˨˧/
心 heart sim¹²³ /sim˩˨˧/
手 hand ɕiuɪ²¹⁴ /ɕiuɪ˨˩˦/
足 foot tsiuɪk /tsiuɪk̚/
血 blood xwet /xwet̚/
肉 meat ɲiuɪk /ɲiuɪk̚/
人 person ɲiɪn¹²³ /ɲiɪn˩˨˧/
女 woman ɳiɔ²¹⁴ /ɳiɔ˨˩˦/
兒 child ɲie¹²³ /ɲie˩˨˧/
家 home, family kæ¹²³ /kæ˩˨˧/
門 door, gate mwon¹²³ /mwon˩˨˧/
飯 cooked rice, meal biuɐn⁵¹ /biuɐn˥˩/
茶 tea ɖæ¹²³ /ɖæ˩˨˧/
錢 money dziɛn¹²³ /dziɛn˩˨˧/
年 year nen¹²³ /nen˩˨˧/
生 live, be born ʃiæŋ¹²³ /ʃiæŋ˩˨˧/
死 die siɪ²¹⁴ /siɪ˨˩˦/
行 go ɦæŋ¹²³ /ɦæŋ˩˨˧/
行 row ɦɑŋ¹²³ /ɦɑŋ˩˨˧/
来 come loj¹²³ /loɪ˩˨˧/
去 leave kʰiɔ⁵¹ /kʰiɔ˥˩/
走 run tsəu²¹⁴ /tsəu˨˩˦/
飛 fly pɨj¹²³ /pɨi˩˨˧/
坐 sit dzuɑ²¹⁴ /dzuɑ˨˩˦/
立 stand lip /lip̚/
見 see ken⁵¹ /ken˥˩/
聞 hear mjun¹²³ /miun˩˨˧/
知 know ʈie¹²³ /ʈie˩˨˧/
食 eat ʑiɪk /ʑiɪk̚/
飲 drink ʔim²¹⁴ /ʔim˨˩˦/
白 white bæk /bæk̚/
黑 black xok /xok̚/
紅 red ɦuɪŋ¹²³ /ɦuɪŋ˩˨˧/
黃 yellow ɦwɑŋ¹²³ /ɦwɑŋ˩˨˧/
青 blue-green tsʰeŋ¹²³ /tsʰeŋ˩˨˧/
綠 green liuok /liuok̚/
灰 grey; ash xwoj¹²³ /xwoɪ˩˨˧/
大 big dɑj⁵¹ /dɑɪ˥˩/
小 small siɛu²¹⁴ /siɛu˨˩˦/
多 many, much tɑ¹²³ /tɑ˩˨˧/
長 long ɖiɐŋ¹²³ /ɖiɐŋ˩˨˧/
長 grow; elder ʈiɐŋ²¹⁴ /ʈiɐŋ˨˩˦/
老 old lɑu²¹⁴ /lɑu˨˩˦/
遠 far ɦiuɐn²¹⁴ /ɦiuɐn˨˩˦/
熱 hot ɲiɛt /ɲiɛt̚/
冷 cold læŋ²¹⁴ /læŋ˨˩˦/
香 fragrant xiɐŋ¹²³ /xiɐŋ˩˨˧/
上 up dʑiɐŋ²¹⁴ /dʑiɐŋ˨˩˦/
下 down ɦæ²¹⁴ /ɦæ˨˩˦/
左 left tsɑ²¹⁴ /tsɑ˨˩˦/
右 right ɦiuɪ²¹⁴ /ɦiuɪ˨˩˦/
中 middle ʈuoŋ¹²³ /ʈuoŋ˩˨˧/
中 hit ʈuoŋ⁵¹ /ʈuoŋ˥˩/
央 center ʔiɐŋ¹²³ /ʔiɐŋ˩˨˧/
東 east tuɪŋ¹²³ /tuɪŋ˩˨˧/
西 west sej¹²³ /sei˩˨˧/
南 south nom¹²³ /nom˩˨˧/
北 north pok /pok̚/
我 I, me ŋɑ²¹⁴ /ŋɑ˨˩˦/
你 you ɳiɪ²¹⁴ /ɳiɪ˨˩˦/
有 have; there is ɦiuɪ²¹⁴ /ɦiuɪ˨˩˦/
無 not have, without mju¹²³ /miu˩˨˧/
不 not pjut /piut̚/
個 piece (classifier) kɑ⁵¹ /kɑ˥˩/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kisiniti (Kichina cha Kati cha Mapema)

Maana Kichina cha KatiKimandarini cha Mapema (Zhongyuan Yinyun)Kichina cha HanWenyan ya KikantoniKiamruKichina cha KaleKigani cha Fuzhou
Maji 水 /ɕwi/ 水 /ʂui/ 水 /ćwǝ́j/ 水 /sɵy˧˥/ o /ɔ/ 水 /*s.turʔ/ 水 /suøi˧˥/
Moto 火 /hwa/ 火 /xuɔ/ 火 /m̥ǝ̄́j/ 火 /fɔ˧˥/ mai /mɑɪ/ 火 /*[qʷʰ]ˤəjʔ/ 火 /fɔ˧˥/
Jua 日 /ȵit/ 日 /ɽi/ 日 /ńǝt/ 日 /jɐt˨/ thum /tʰum/ 日 /*C.nik/ 日头 /ȵit˥ xɛu˨˦/
Mwezi 月 /ŋuat/ 月 /iuɛ/ 月 /ŋwat/ 月 /jyt˨/ la /lə/ 月 /*[ŋ]ʷat/ 月光 /ȵyɔt˥ kuɔŋ˩˩/
Nyota 星 /sɛjŋ/ 星 /siəŋ/ 星 /shiēŋ/ 星 /sɪŋ˥/ kɯr /kɯr/ 星 /*s-tsʰˤeŋ/ 星 /ɕiaŋ˩˩/
Usiku 夜 /jia/ 夜 /iɛ/ 夜 /źäh/ 夜 /jɛː˨/ yak /jak/ 夜 /*[ɢ]Ak-s/ 夜里 /ia˧˧ ti˧˥/
Mvua 雨 /ɦuə̆/ 雨 /iu/ 雨 /whá/ 雨 /jyː˩˧/ — 雨 /*C.ɢʷ(r)aʔ/ 雨 /i˧˥/
Theluji 雪 /swiat/ 雪 /siuɛ/ 雪 /sjwat/ 雪 /syːt˧/ — 雪 /*[s]ot/ 雪 /ɕyɔt˨/
Ukurasa 1/10

Ulinganishaji wa mpangilio wa maneno

Linganisha na lugha kuu za dunia

Kichina cha Kati
吾 欲 試 逆旅 對面 邸店 中 所見之 衣
我 想 试穿 酒店 对面的 商店 里 看到的 那套西装
أنا أريد أن أجرب بدلة رأيتها في محل مقابل الفندق
मैं होटल के सामने एक दुकान में देखा सूट को पहनकर देखना चाहता हूँ
I want to try on a suit I saw ‌in a shop across from the hotel
私は ホテルの 向かいの お店 で 見た スーツを 試着 したいです
Ich möchte einen Anzug anprobieren den ich in einem Geschäft gegenüber vom Hotel gesehen habe
Я хочу примерить костюм который я увидел в магазине напротив отеля

Linganisha na lugha za uainishaji ule ule

Kichina cha Kati
吾 欲 試 逆旅 對面 邸店 中 所見之 衣
吾 欲 試 客舍 對面 肆 中 所見之 衣
我 想 试穿 酒店 对面的 商店 里 看到的 那套西装
𠊎 想 試著 旅館 對門 店 肚 看著个 西裝
我 想 試穿 酒店 對面 間鋪 入面 見到嘅 套西裝

Ulinganishaji wa usomaji wa Han

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kichina (Middle Chinese)

Herufi Kichina cha KatiKihakka cha HailuKihakka cha TaiwanKiyue cha ZhongshanKivietinamu cha KusiniKiganKihakka
一 ʔjiɪt /ʔjiɪt̚/ yit /jit̚˥/ id5 /it̚˨/ jat1 /jɐt̚˥/ Nhứt /ɲɨk˧˥/ it⁵ /it̚˥/ yit /jit̚˨/
二 ɲiɪ⁵¹ /ɲiɪ˥˩/ ngì /ŋi˧˧/ ngi4 /ŋi˥˥/ ngi6 /ŋi˧˧/ Nhị /ɲi˨˩˨/ ɵ²¹ /ɵ˨˩/ ngi /ŋi˥˥/
三 sam¹²³ /sam˩˨˧/ sâm /sam˥˧/ sam1 /sam˨˦/ saam1 /sam˥˥/ Tam /taːm˧˧/ san⁴² /san˦˨/ sâm /sam˦˦/
四 siɪ⁵¹ /siɪ˥˩/ sì /si˩˩/ si4 /si˥˥/ si3 /si˧˧/ Tứ /tɨ˧˥/ sɿ⁴⁵ /sɿ˦˥/ si /si˥˥/
五 ŋuo²¹⁴ /ŋuo˨˩˦/ ńg /ŋ̩˨˦/ ng3 /ŋ̩˧˩/ ng5 /ŋ̍˨˩˧/ Ngũ /ŋu˨˩˦/ 白讀ŋ̍²¹³ /ŋ̍˨˩˧/文讀u²¹³ /u˨˩˧/ ńg /ŋ̩˧˩/
六 liuɪk /liuɪk̚/ liu̍k /liuk̚˨/ liug6 /liuk̚˥/ luk6 /lʊk̚˧/ Lục /luk͡p˨˩/ liuʔ⁵ /liuʔ˥/ liuk /liuk̚˥/
七 tsʰiɪt /tsʰiɪt̚/ chhit /tsʰit̚˥/ cid5 /tsʰit̚˨/ cat1 /tsʰɐt̚˥/ Thất /tʰək˧˥/ tɕʰit⁵ /tɕʰit̚˥/ chhit /tsʰit̚˨/
八 pɛt /pɛt̚/ pat /pat̚˥/ bad5 /pat̚˨/ baat3 /pat̚˧/ Bát /ɓaːk˧˥/ pat⁵ /pat̚˥/ pat /pat̚˨/
九 kiuɪ²¹⁴ /kiuɪ˨˩˦/ kiú /kiu˨˦/ giu3 /kiu˧˩/ gau2 /kɐu˨˩˧/ Cửu /kɨw˨˩˦/ tɕiu²¹³ /tɕiu˨˩˧/ kiú /kiu˧˩/
十 dʑip /dʑip̚/ shi̍p /ʃip̚˨/ siib6 /sɨp̚˥/ sap6 /sɐp̚˧/ Thập /tʰəp˨˩/ sɨt²¹ /sɨt̚˨˩/ sṳ̍p /sɨp̚˥/
Ukurasa 1/11

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap