Agta

Kiagta cha Cagayán cha Kati

Kiaustronesia

FamiliaKiaustronesia Wasemaji~600 (UNESCO: severely endangered) HatiKilatini NchiUfilipino Lugha rasmiHapana (Kifilipino/Kiingereza ni rasmi; lugha za Agta zinatambuliwa kama lugha za jamii) Uhai wa lughahatari sana ISO 639-3agt

Kiagta cha Cagayan ya Kati ni mojawapo ya lugha ndogo za Kiaustronesia zinazohusiana na Wanegrito wa kaskazini mwa Luzon, Ufilipino, kinachozungumzwa na watu wa Agta wapatao 600 wawindaji-wakusanyaji katika Bonde la Cagayan na Jimbo la Isabela. Licha ya sura ya kimwili ya Kinegrito (asili ya Kiaustralo-Melanesia) ya wazungumzaji wake, lugha yenyewe ni ya Kiaustronesia kamili — matokeo ya karne nyingi za mabadiliko ya lugha baada ya kuwasiliana na wakazi wa nyanda za chini wanaozungumza Kiaustronesia, ilhali kijenetiki Waagta wanawakilisha mojawapo ya nasaba za zamani zaidi za binadamu nchini Ufilipino (~miaka 30,000-50,000). Kiisimu, Kiagta cha Cagayan ya Kati kinashiriki sifa za Kifilipino cha Kaskazini na lugha jirani za Kiibanag na Kiitawit, lakini chenye uhifadhi wa kipekee wa msamiati na msamiati wa kimila wa Kinegrito. Kazi ya uwandani ya SIL iliyofanywa na Mayfield (1972) ndiyo nyaraka kuu za kiisimu. UNESCO inakitaja kuwa kiko hatarini kubwa ya kutoweka kutokana na idadi ndogo ya wazungumzaji, mabadiliko yanayoendelea ya lugha kuelekea Kiilocano na Kitagalog, na kutengwa kwa jamii za Kinegrito.

Maeneo inakozungumzwa

Vaa lugha hii Chagua tu maneno unayopenda — huchapishwa kwa fonti ile ile ya ramani. Tengeneza fulana kwa maneno ya Kiagta cha Cagayán cha Kati →

Maneno 87 ya msingi katika Kiagta cha Cagayán cha Kati

Maji

danum

danum

Moto

apuy

ʔaˈpuj

Jua

bilag

bilaɡ

Mwezi

hulan

hulan

Nyota

bituen

biˈtuʔen

Usiku

hiklom

hiklom

Mvua

udan

ʔuˈdan

Upepo

paddad

padːad

Udongo

lutak

lutak

Jiwe

batu

batu

Mlima

bagetay

baɡetaj

Bahari

bebay

bebaj

Mama

ina

ʔiˈna

Baba

ama

ʔaˈma

Mimi

sikán

siˈkan

Wewe

sikaw

siˈkaw

Sisi

sikitam / sikami

sikitam / sikami

Jina

ngagan

ˈŋaɡan

Mtu

tolay

tolaj

Kichwa

ulu

ʔulu

Jicho

mata

mata

Sikio

talinga

taˈliŋa

Pua

igung

iɡuŋ

Mdomo

simuk

simuk

Jino

ngipon

ŋipon

Ulimi

hilo

hilo

Mkono

kamat

kamat

Mguu

takki

takːi

Moyo

poso

poso

Mfupa

tulang

tuˈlaŋ

Damu

dogo

doɡo

Upendo

ayat

ʔaˈjat

Mti

kayo

kajo

Mbwa

atu

ˈʔatu

Paka

kuti

kuti

Samaki

ikan

ʔiˈkan

Ndege

mamanuk

maˈmanuk

Kipepeo

lollo

lolːo

Yai

iklug

ʔikluɡ

Farasi

kabayu

kabaju

Nyumba

balay

balaj

Maziwa

gattak

ɡattak

Asali

tahu

tahu

Chumvi

asin

ʔaˈsin

Mvinyo

basi

basi

Chuma

landuk

landuk

Kula

mangan

maŋan

Kunywa

uminom

ʔumiˈnom

Kulala

masidug

masiduɡ

Moja

takday

takdaj

Mbili

duwa

ˈduwa

Tatu

tallu

talːu

Nne

appat

apːaːt

Tano

lima

lima

Mia

magatut

maɡatut

Habari

kumusta

kumusta

Asante

salamat

salamat

Nzuri

napya

napja

Mpya

bagu

baɡu

Nyekundu

malabbaga

malabˈbaɡa

Nyeupe

puhaw

puhaw

Nyeusi

ngisit

ŋisit

Buluu

asul

asul

99

siyamafulu siyam

sijamafulu sijam

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kiaustronesia

Maana Kiagta cha Cagayán cha KatiKiilocanoKitagalogKitausugKimaranaoKimaguindanaoKiwaray
Maji danum /danum/ danum /danum/ tubig /tubiɡ/ tubig /tubiɡ/ ig /iɡ/ ig /ʔiɡ/ tubig /tubiɡ/
Moto apuy /ʔaˈpuj/ apoy /ʔaˈpoj/ apoy /ʔaˈpoj/ kāyu /kaːju/ apoy /apoj/ apoy /ʔaˈpoj/ kalayo /kalajo/
Jua bilag /bilaɡ/ init /ʔinit/ araw /ˈʔaɾaw/ adlaw /adlaw/ alongan /aloŋan/ senang /seˈnaŋ/ adlaw /ʔadlaw/
Mwezi hulan /hulan/ bulan /bulan/ buwan /buwan/ bulan /bulan/ bolan /bolan/ bulan /buˈlan/ bulan /bulan/
Nyota bituen /biˈtuʔen/ bituen /bituˈen/ bituin /bituˈʔin/ bituun /bituʔun/ bito-on /bitoʔon/ bitun /biˈtun/ bitoon /bituʔon/
Usiku hiklom /hiklom/ rabii /raˈbiʔi/ gabi /ɡaˈbi/ dūm /duːm/ gagawiʼi /ɡaɡawiʔi/ magabi /maɡabi/ gabʼi /ɡabˈʔi/
Mvua udan /ʔuˈdan/ tudo /ˈtudo/ ulan /ˈʔulan/ ulan /ˈulan/ oran /ʔoran/ ulan /ˈʔulan/ uran /ˈʔuɾan/
Upepo paddad /padːad/ angin /ˈʔaŋin/ hangin /haˈŋin/ hangin /haŋin/ angin /aŋin/ endu /ʔənˈdu/ hangin /haˈŋin/
Ukurasa 1/8

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap