Na vosa vakaviti

Kifiji

Kiaustronesia

FamiliaKiaustronesia Wasemaji~640K HatiKilatini NchiFiji Lugha rasmiFiji Uhai wa lughasalama ISO 639-3fij

Kifiji (Na Vosa Vakaviti) ni lugha ya Kiaustronesia ya tawi la Kifiji cha Mashariki, rasmi nchini Fiji (pamoja na Kiingereza na Kihindi cha Fiji) chini ya Katiba ya 2013, yenye wazungumzaji wapatao 640,000 katika visiwa vipatavyo 330 vya nchi hiyo. Kifiji sanifu kinaegemea lahaja ya Bau (Kisiwa cha Bau, kitovu cha kisiasa cha kihistoria). Kiisimu kinajitokeza kwa kutofautisha kiwakilishi cha nafsi ya kwanza jumuishi na tengefu (keimami “sisi bila wewe” dhidi ya eda “sisi pamoja na wewe”), kwa idadi ya uchache (paucal, ambayo maelezo ya zamani huiita ya watatu) inayoongezwa kwa umoja, uwili na wingi na kutoa tofauti ya njia nne, kwa mfumo tata wa viainishi vya umiliki unaotenganisha kinacholiwa, kinachonywewa, cha kifamilia na cha kawaida, na kwa mfumo tata wa hali za kuita na za mahali. Maandishi ya Kilatini yaliandaliwa na wamishonari wa Kimethodisti miaka ya 1830, na sifa yake ya kuvutia zaidi ni kwamba huandika vizuizi vyenye unazali wa awali kwa herufi moja badala ya herufi mbili: b /ᵐb/, d /ⁿd/, q /ᵑɡ/, pamoja na g kwa /ŋ/ ya kawaida na c kwa /ð/; makroni huonyesha urefu wa irabu. Biblia ya Kifiji ya Kimethodisti (Agano Jipya 1847, Biblia kamili 1864) ilisanifisha lugha ya maandishi. Mapokeo imara ya masimulizi ya mdomo ya meke (masimulizi ya ngoma na uimbaji) na bati (utenzi wa mashujaa) huhifadhi maarifa ya jadi.

Maeneo inakozungumzwa

Vaa lugha hii Chagua tu maneno unayopenda — huchapishwa kwa fonti ile ile ya ramani. Tengeneza fulana kwa maneno ya Kifiji →

Maneno 87 ya msingi katika Kifiji

Maji

wai

wai

Moto

buka

mbuka

Jua

matanisiga

matanisiŋa

Mwezi

vula

βula

Nyota

kalokalo

kalokalo

Usiku

bogi

mboŋi

Mvua

uca

uða

Theluji

uca vulavula

uða βulaβula

Upepo

cagi

ðaŋi

Udongo

qele

ᵑɡele

Jiwe

vatu

vatu

Mlima

ulunivanua

uluniβanua

Bahari

wasawasa

wasawasa

Mama

tina

tina

Baba

tama

tama

Binti

luve yalewa

luβe jalewa

Mimi

au

au

Wewe

iko

iko

Sisi

keda / keimami

kenda / kejmami

Jina

yaca

jaða

Mtu

tamata

tamata

Kichwa

ulu

ulu

Jicho

mata

mata

Sikio

daliga

ndaliŋa

Pua

ucu

uðu

Mdomo

gusu

ŋusu

Jino

bati

mbati

Ulimi

yame

jame

Mkono

liga

liŋa

Mguu

yava

java

Moyo

uto

uto

Mfupa

sui

sui

Damu

dra

ndra

Kinyesi

de

nde

Upendo

loloma

loloma

Mti

kau

kau

Mbwa

koli

koli

Paka

pusi

pusi

Samaki

ika

ika

Ndege

manumanu

manumanu

Kipepeo

bēbē

ᵐbeːᵐbeː

Yai

yaloka

jaloka

Dubu

bea

mbea

Farasi

ose

ose

Nyumba

vale

βale

Maziwa

sucu

suðu

Asali

oni

oni

Chumvi

masima

masima

Mvinyo

waini

waini

Mchele

raisi

raisi

Chokoleti

jokeliti

Chuma

kaukamea

kaukamea

Gurudumu

yava

java

Hariri

silika

silika

Kitabu

ivola

ivola

Kula

kana

kana

Kunywa

gunu

ŋunu

Kulala

moce

moðe

Moja

dua

ndua

Mbili

rua

rua

Tatu

tolu

tolu

Nne

vā

vaː

Tano

lima

lima

Mia

drau

ndrau

Habari

bula

mbula

Asante

vinaka

βinaka

Nzuri

vinaka

βinaka

Mpya

vou

βou

Nyekundu

damudamu

ndamundamu

Nyeupe

vulavula

βulaβula

Nyeusi

loaloa

loaloa

Kijani

drokadroka

ndrokandroka

Buluu

karakarawa

karakarawa

Kompyuta

kompiuta

kompiuta

Sushi

sushi

Chai

tī

tiː

Kahawa

kofi

kofi

Sukari

suka

suka

Chungwa

moli

moli

99

ciwasagavulu ka ciwa

ðiwasaŋavulu ka ðiwa

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kiaustronesia

Maana KifijiKituvaluKiniueKitongaKisamoaKipukapukaKitokelau
Maji wai /wai/ vai /vai/ vai /vai/ vai /vai/ vai /vai/ wai /wai/ vai /vai/
Moto buka /mbuka/ afi /afi/ afi /afi/ afi /afi/ afi /afi/ awi /awi/ afi /afi/
Jua matanisiga /matanisiŋa/ laa /laː/ lā /laː/ laʻā /laʔaː/ lā /laː/ la /la/ lā /laː/
Mwezi vula /βula/ masina /masina/ mahina /mahina/ māhina /maːhina/ māsina /maːsina/ malama /malama/ māhina /maːhina/
Nyota kalokalo /kalokalo/ fetū /fetuː/ fetū /fetuː/ fetuʻu /fetuʔu/ fetū /fetuː/ wetū /wetuː/ fetū /fetuː/
Usiku bogi /mboŋi/ pō /poː/ pō /poː/ pō /poː/ pō /poː/ pō /poː/ pō /poː/
Mvua uca /uða/ ua /ua/ ua /ua/ ʻuha /ʔuha/ ua /ua/ ua /ua/ ua /ua/
Theluji uca vulavula /uða βulaβula/ kiona /kiona/ kiona /kiona/ sinou /sinou/ kiona /kiona/ kīona /kiːona/ kiona /kiona/
Ukurasa 1/10

Ulinganishaji wa mpangilio wa maneno

Linganisha na lugha kuu za dunia

Kifiji
Au via vakatovolei e dua na ivakatagedegede ka au raica e na sitoa e na otela
أنا أريد أن أجرب بدلة رأيتها في محل مقابل الفندق
我 想 试穿 酒店 对面的 商店 里 看到的 那套西装
मैं होटल के सामने एक दुकान में देखा सूट को पहनकर देखना चाहता हूँ
I want to try on a suit I saw ‌in a shop across from the hotel
私は ホテルの 向かいの お店 で 見た スーツを 試着 したいです
Ich möchte einen Anzug anprobieren den ich in einem Geschäft gegenüber vom Hotel gesehen habe
Я хочу примерить костюм который я увидел в магазине напротив отеля

Linganisha na lugha za uainishaji ule ule

Kifiji
Au via vakatovolei e dua na ivakatagedegede ka au raica e na sitoa e na otela
Makemake au e hoʻāʻo i kahi kamaʻa aʻu i ʻike ai ma kahi hale kūʻai ma mua o ka hōkele
Kayatko a padasan ti suit a nakitak iti tiendaan sangbay ti hotel
Saya ingin mencoba setelan yang saya lihat di toko seberang hotel
Aku pengen nyoba jas sing aku delok neng toko ngarep hotel

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap