ไก่ตัวผู้ทุกตัวขันเหมือนกัน ไม่มีใครในโลกเถียงว่าเสียงตอนตีห้านั้นเป็นอย่างไร แต่แผนที่มีเสียงนี้ 218 ช่อง อ่านแล้วเหมือนไก่แต่ละประเทศไม่เคยเจอกัน ภาษาอังกฤษว่า cock-a-doodle-doo ภาษาฝรั่งเศส cocorico ภาษาไอซ์แลนด์ gaggalagó แผนที่นี้ไม่มีเส้นทาง เพราะไม่มีอะไรให้สืบทอด แต่ละภาษาคิดตัวสะกดของตัวเองให้เสียงที่ไม่มีใครเถียงกัน
รูปแบบร่วม
มีสิ่งหนึ่งที่เหมือนกัน คือรูปแบบ พยัญชนะหนัก ๆ จากด้านหลังปากกับสระสูง วนซ้ำไปมา ภาษาเยอรมัน kikeriki ภาษาสเปน quiquiriquí ภาษาอิตาลี chicchirichì และภาษากรีก κικιρίκου (kikiˈɾiku) อาจดูเหมือนลูกพี่ลูกน้องสี่คน แต่ที่จริงก็แค่คนสี่คนที่ฟังเสียงเดียวกัน ภาษาดัตช์ kukeleku ภาษาฮังการี kukurikú และภาษารัสเซีย кукареку (kʊkərʲɪˈku) เป็นกลุ่มที่สองที่ปากกลมกว่า เสียงขันเริ่มแหลมและมีหลายพยางค์ แทบทุกภาษาจึงเลือก k ตัวเดียวกันมาจับเสียงนี้ แล้วก็แยกย้ายไปคนละทางในเรื่องอื่นทั้งหมด
ข้อยกเว้นก็น่าดู ภาษาอังกฤษมี doodle ตรงกลางซึ่งไม่เหมือนภาษาไหนเลย ภาษาไอซ์แลนด์ย้าย k เป็น g ภาษาญี่ปุ่น コケコッコー (kokekokːoː) และภาษาเกาหลี 꼬끼오 (k͈ok͈io) อยู่ในตระกูลเสียงเพดานอ่อน แต่ภาษาไทย เอ้กอี๊เอ้กเอ้ก เปิดด้วยเสียงกักในคอและไม่เหมือนอะไรในรายการ ภาษาตุรกี üürü üü แทบเลิกใช้พยัญชนะ เกือบเป็นสระล้วน และอาจตรงกับเสียงจริงที่สุด
ไก่ตัวไหน
การหาคำเหล่านี้ยากกว่าที่คิด และแถวภาษาจีนก็บอกได้ว่าทำไม คนเติมแผนที่ค้น 61 แถวกลุ่มจีนในปี 2026 และเติมได้แค่สี่ กับดักคือพจนานุกรมส่วนใหญ่บันทึกแม่ไก่ คำอธิบายอย่าง 雞叫聲 “เสียงไก่” ไม่บอกว่าตัวไหน กฎจึงกลายเป็นว่า ถ้าแหล่งข้อมูลไม่ระบุว่าเป็นไก่ตัวผู้ ก็ไม่เชื่อ จีนกลางคือ 喔喔 (wo˥ wo˥) กวางตุ้ง 喔喔 อักษรเดียวกันแต่เสียงต่าง คือ aak1 เพราะพจนานุกรมกวางตุ้งแยกอักษรนี้เป็นเสียงอ่านกับเสียงพูด และผูกเสียงซ้ำไว้กับเสียงพูด แผนที่เคยใส่เสียงอ่านไว้ก่อนแล้วจึงแก้ ตามหลักว่าเสียงไก่ขันเป็นสิ่งที่คนพูด ไม่ใช่สิ่งที่คนอ่าน
ช่องภาษาไต้หวันอลังการที่สุด 咯喈咯喔咯 (kɔk˦ ke˥ kɔ˧˧ ɔʔ˦ kɔʔ˦) มาจากพจนานุกรมที่แยกไก่ไว้ในย่อหน้าเดียว คือนี่เป็นเสียงไก่ตัวผู้ขันยามรุ่ง ต่างจากเสียงปกติของไก่ตัวผู้และเสียงแม่ไก่เรียกลูก
พลาดอย่างน่าเสียดาย
ภาษาแคะคือจุดที่พลาดอย่างน่าเสียดายที่สุดของคำนี้ หน่วยงานของเมืองไทเปพิมพ์หนังสือภาพภาษาแคะชื่อ 《咕咕咕》 เรื่องเสียงไก่ขัน ตรงกับที่แผนที่ต้องการพอดี แต่ไม่มีอักษรโรมัน การสำรวจหมู่บ้านมีสี่พยางค์สำหรับหมู่บ้านเดียว และพจนานุกรมทางการถือ 咕 เป็นเสียงของสัตว์อะไรก็ได้ แถวนี้จึงยังว่างอยู่ เพราะขาดตัวสะกดที่ถูกต้องของเสียงที่คนแคะทุกคนเคยได้ยิน
“ช่อง” คือรายการของภาษาหรือสำเนียงหนึ่งบนแผนที่