Ndee bizaa
ภาษาอาปาชีตะวันตก
นา-เดเน่ (อาธาบาสกัน, ใต้)
ภาษาอาปาเช่ตะวันตกเป็นหนึ่งในภาษาอะธาบาสกันที่ใหญ่ที่สุด ใกล้ชิดกับภาษานาวาโฮ มีระบบเสียงวรรณยุกต์ที่ซับซ้อนซึ่งเขียนด้วยเครื่องหมายเน้นเสียง พยัญชนะมีทั้งเสียงเสียดแทรกข้าง ɬ และเสียงปล่อย (ejective)
พื้นที่ที่ใช้พูด
87 คำหลักในภาษาอาปาชีตะวันตก
แหล่งข้อมูล
- no dictionary text reachable (Bray 1998 Western Apache-English Dictionary and the 1972 White Mountain Apache Culture Center dictionary are lending-restricted on archive.org). Checked against English Wiktionary Western Apache entries/translation tables (largely from Bray 1998): zas, niʼ, dził, bichį́h, bizéʼ, dił, bichan, góshé, łóg, dlǫ́ʼ, doolé, shash, łį́į́ʼ, gosnih, nałtsoos, táági, łigai, diłhił match the row
เปรียบเทียบคำศัพท์
เปรียบเทียบกับภาษาที่เกี่ยวข้อง: นา-เดเน่ (อาธาบาสกัน, ใต้)
| ความหมาย | ภาษาอาปาชีตะวันตก | ภาษานาวาโฮ | ภาษาฮูปา | ภาษาแคร์ริเออร์ | ภาษาชิเปวิยัน | ภาษาคอยูกอน | ภาษาอาราปาโฮ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| น้ำ | tú /tú/ | tó /tʰó/ | taʼna:n /taʔnaːn/ | too /tu/ | tu /tu/ | too /toː/ | nec /netʃ/ |
| ไฟ | kǫʼ /kṍʔ/ | kǫʼ /kʰõ̀ʔ/ | xongʼ /xoŋʔ/ | kwun /kʷun/ | kón /kón/ | kkunʼ /kːunʔ/ | hisítee /hisíteː/ |
| ดวงอาทิตย์ | yaʼáí /jaʔáí/ | jóhonaaʼéí /tʃóhònàːʔéí/ | wha /hʷa/ | sa /sa/ | sa /sa/ | so /so/ | hiisíis /hiːsíis/ |
| ดวงจันทร์ | tłʼéʼgonaʼáí /tɬʼéʔɡonaʔáí/ | tłʼéhonaaʼéí /tɬʼéhònɑ̀ːʔéí/ | hwa-ʼangʼ /hwaʔɑŋʔ/ | ʼulhdzis oozaʼ /ʔuɬdzis oːzaʔ/ | ɂełdzi /ʔeɬdzi/ | dołtʼolee /doɬtʼoliː/ | biikóusíis /biːkóusíis/ |
| ดาว | tsʼiłsǫǫsé /tsʼiɬsõːsé/ | sǫʼ /sõ̀ʔ/ | tsingʼ /tsiŋʔ/ | sum /sum/ | tthë́n /tθén/ | tłoonʼ /tɬoːnʔ/ | hó3oʼ /hóθoʔ/ |
| คืน | tłʼéʼ /tɬʼéʔ/ | tłʼééʼ /tɬʼéːʔ/ | xiłeʼ /xiɬeʔ/ | ʼulhdzis /ʔuɬdzis/ | tëdhe /teðe/ | łida /ɬida/ | téceʼ /tétʃeʔ/ |
| หิมะ | zas /zas/ | yas /jɑ̀s/ | nundil /nʊndɪl/ | yus̲ /jus/ | yath /jaθ/ | tseetl /tsʰiːtɬʰ/ | híii /híiː/ |
| ลม | níłchʼi /níɬtʃʼi/ | níyol /níjol/ | — | nilhtsi /niɬtsi/ | nįłtsʼi /nĩɬtsʼi/ | — | heséisen /heséisen/ |
| ดิน | niʼ /niʔ/ | łeezh /ɬèːʒ/ | ninʼ /nɪnʔ/ | yun /jun/ | ní /ní/ | ninʼ /ninʔ/ | bíitoʼówuʼ /bíːtoʔówuʔ/ |
| หิน | tsé /tsé/ | tsé /tsʰé/ | — | t̲s̲e /tse/ | tthe /tθe/ | laʼona /laʔona/ | hohʼonóókee /hohʔonóːkeː/ |
| ภูเขา | dził /dziɬ/ | dził /tsìɬ/ | — | d̲z̲ulh /dzuɬ/ | ttheshéth /tθeʃéθ/ | — | hóheʼ /hóheʔ/ |
| ทะเล | túnteel /túnteːl/ | tónteel /tʰóntʰèːl/ | — | yatoo /jatoː/ | tucho /tutʃo/ | — | héetéc /héːtétʃ/ |
| แม่ | shimaa /ʃimaː/ | shimá /ʃimá/ | -anʼ /-anʔ/ | oo /oː/ | ɂené /ʔené/ | eenaa /iːnaː/ | néinoo /néinoː/ |
| พ่อ | shitaa /ʃitaː/ | shizhéʼé /ʃiʒéʔé/ | -taʼ /-taʔ/ | abe /abe/ | setá /setá/ | eetaa /iːtaː/ | neisónoo /neisónoː/ |
| ลูกสาว | shitsiʼ /ʃitsiʔ/ | shichʼéʼé /ʃitʃʼéʔé/ | -tse:ʼ /-tseːʔ/ | oot̲s̲eʼ /oːtseʔ/ | seyaz tsʼékui /sejaz tsʼékui/ | — | notóóneh /notóːneh/ |
| ฉัน | shíí /ʃíː/ | shí /ʃí/ | whe /hʷe/ | si /si/ | si /si/ | see /siː/ | nenééninoo /nenéːninoː/ |
| คุณ | ni /ni/ | ni /nì/ | ning /nɪŋ/ | nen /nen/ | nën /nen/ | ninh /ninh/ | nenéénin /nenéːnin/ |
| เรา | nohwí /nohwí/ | nihí /nihí/ | nehe /nehe/ | neni /neni/ | nuhni /nuhni/ | — /—/ | nenéenínoʼ / nenéeníniʼ /nenéːnínoʔ / nenéːníniʔ/ |
| ชื่อ | -zhiʼ /ʒiʔ/ | ázhiʼ /ʔáʒìʔ/ | -ooziʼ /oːzɪʔ/ | uzi /uzi/ | bįzį́ /bĩzĩ́/ | oos /oːs/ | -íisiʼ /íːsiʔ/ |
| คน | nnee /nːeː/ | diné /tìné/ | kʼiwinyaʼa:n /kʲʼiwinjaʔaːn/ | dune /dune/ | dëne /dene/ | dinaa /dinaː/ | hinenítee /hineníteː/ |
| หัว | bitsitsʼin /bitsitsʼin/ | atsiitsʼiin /ʔɑ̀tsʰìːtsʼìːn/ | — | ut̲s̲i /utsi/ | dënetthí /denetθí/ | -tłeeʼ /tɬiːʔ/ | hóókuhúʼee /hóːkuhúʔeː/ |
| ตา | bináá /bináː/ | anááʼ /ʔanáːʔ/ | -na:ʼ /-nɑːʔ/ | oona /oːna/ | dënenaghé /denenaʁé/ | -noghaʼ /noɣaʔ/ | besíiseʼ /besíiseʔ/ |
| หู | shijaaʼ /ʃidʒaːʔ/ | ajaaʼ /ʔɑ̀tʃɑ̀ːʔ/ | -chiwʼ /-tʃiwʔ/ | ʼudzo /ʔudzo/ | dënedzaghé /denedzaʁé/ | — | wónotónoʼ /wónotónoʔ/ |
| จมูก | bichį́h /bitʃĩ́h/ | áchį́į́h /ʔɑ́tʃʰĩ́ːh/ | — | ʼunintsis /ʔunintsis/ | dënetsį /denetsĩ/ | — | béʼis /béʔis/ |
| ปาก | bizéʼ /bizéʔ/ | azééʼ /ʔɑ̀zéːʔ/ | -daʼ /-daʔ/ | ʼuẕe /ʔuze/ | dënedhá /deneðá/ | — | bétii /bétiː/ |
| ฟัน | ghoʼ /ɣoʔ/ | awooʼ /ʔɑ̀wòːʔ/ | -woʼ /-woʔ/ | ughu /uɣu/ | dëneghú /deneʁú/ | aghoʼ /aɣoʔ/ | béíci3 /béítʃiθ/ |
| ลิ้น | bizaad /bizaːd/ | atsooʼ /atsoːʔ/ | sastan /sastan/ | ecula /etsula/ | dënetthú /denetθú/ | łolaʼ /ɬolaʔ/ | bei3ón /beiθón/ |
| มือ | bigan /biɡan/ | álaʼ /ʔɑ́lɑ̀ʔ/ | -laʼ /-laʔ/ | la /la/ | ela /ela/ | -loʼ /loʔ/ | béecét /béetʃét/ |
| เท้า | shikee /ʃikeː/ | akeeʼ /ʔàkʰèːʔ/ | -xeʼ /-xeʔ/ | ʼuke /ʔuke/ | eke /eke/ | -kkaaʼ /kːaːʔ/ | wóʼoo3 /wóʔoːθ/ |
| ใจ | bijíí /bidʒíː/ | ajéí /ʔɑ̀tʃéí/ | -ping /-piŋ/ | ʼunjid /ʔundʒid/ | dënedzié /denedzié/ | -dzaayaʼ /tsaːjaʔ/ | bétee /béteː/ |
| กระดูก | tsʼin /tsʼin/ | tsʼin /tsʼìn/ | -tsʼinʼ /-tsʼinʔ/ | ootsʼun /oːtsʼun/ | tthʼën /tθʼen/ | tlʼinh /tɬʼinh/ | híx /híx/ |
| เลือด | dił /diɬ/ | dił /tìɬ/ | tse:lin /tseːlin/ | delel /delel/ | del /del/ | lakkona /lakːona/ | beʼ /beʔ/ |
| อึ | bichan /bitʃan/ | chąąʼ /tʃʰɑ̃̀ːʔ/ | chwungʼ /tʃʷuŋʔ/ | tsan /tsan/ | tsą́ /tsã́/ | — | bee /beː/ |
| รัก | ayóigóʼíí /ʔajóiɣóʔíː/ | ayóóʼánóshʼní /ʔɑ̀jóːʔɑ́nóʃʔní/ | na-wh-ʼishtʼeʼn /nɑwʔɪʃtʼɛʔn/ | sjut /sdʒut/ | yeghąnétą /jeʁãnétã/ | kʼoonejee /kʼooneʒeː/ | bixóó3etíit /bixóːθetíːt/ |
| ต้นไม้ | chʼil /tʃʼil/ | tsin /tsʰìn/ | kin /kɪn/ | dechen /detʃen/ | dechen /detʃen/ | kʼeyh /kʼejh/ | hohóót /hohóːt/ |
| หมา | góshé /ɡóʃé/ | łééchąąʼí /ɬéːtʃʰɑ̃̀ːʔí/ | łingʼ /ɬiŋʔ/ | lhi /ɬi/ | łį /ɬĩ/ | łeek /ɬeːk/ | hé3 /héθ/ |
| แมว | gídí /ɡídí/ | mósí /mósí/ | — /—/ | gus /ɡus/ | mįnus /mĩnus/ | dotonh /dotonh/ | woʼóoo /woʔóoo/ |
| ปลา | łóg /ɬóɡ/ | łóóʼ /ɬóːʔ/ | ło:qʼ /ɬoːqʼ/ | lho /ɬo/ | łue /ɬue/ | tookkʼa /toːkʼa/ | nówoʼ /nówoʔ/ |
| นก | dlǫ́ʼ /dlṍʔ/ | tsídii /tsʰítìː/ | — | dutʼai /dutʼai/ | įyese /ĩjese/ | — | niiʼéíhii /niːʔéíhiː/ |
| ผีเสื้อ | doolé /doːlé/ | kʼaalógii /kʼɑ̀ːlókìː/ | — | tsanghoolhtʼah /tsanɣoːɬtʼah/ | yágoli /jáɡoli/ | — | níhʼootéibéíhii /níhʔoːtéibéíhiː/ |
| ไข่ | iyęęzh /ijẽːʒ/ | ayęęzhii /ʔɑ̀jẽ̀ːʒìː/ | — | ʼughez /ʔuɣez/ | eghézé /eʁézé/ | — | noon /noːn/ |
| หมี | shash /ʃaʃ/ | shash /ʃɑ̀ʃ/ | sa:tsʼ /saːtsʼ/ | sus /sus/ | sas /sas/ | sis /sis/ | wox /wox/ |
| ม้า | łį́į́ʼ /ɬĩːʔ/ | łį́į́ʼ /ɬĩ́ːʔ/ | łingʼ /ɬiŋʔ/ | yeztli /jeztli/ | łįchok /ɬĩtʃok/ | — | wóxhóox /wóxhóːx/ |
| บ้าน | kįh /kĩh/ | hooghan /hòːɣɑ̀n/ | xontah /xontɑh/ | yoh /joh/ | kuę /kuɛ̃/ | yah /jah/ | hoʼóowuʼ /hoʔóowuʔ/ |
| นม | ibeʼ /ibeʔ/ | abeʼ /ʔɑ̀pèʔ/ | — | lilet /lilet/ | ejeretthʼúe /edʒeretθʼúe/ | tlʼoo /tɬʼoː/ | be3énec /beθénetʃ/ |
| น้ำผึ้ง | gosnih /ɡosnih/ | tsísʼná bitłʼizh /tsʰísʔnɑ́ pìtɬʼìʒ/ | — | tsʼihnatlʼuz /tsʼihnatɬʼuz/ | tłʼistthó ni /tɬʼistθó ni/ | — | koohóʼokuukóúhuyooʼ /koːhóʔokuːkóúhujoːʔ/ |
| เกลือ | ishįįh /ʔiʃĩːh/ | áshįįh /ʔáʃĩːh/ | łehqʼonchʼ /ɬehqʼontʃʼ/ | lisel /lisel/ | dedhay /deðaj/ | sol /sol/ | niicooʼowuʼ /niːtʃoːʔowuʔ/ |
| เหล็ก | bésh /béʃ/ | béésh /péːʃ/ | — | lhuztih /ɬuztih/ | — | — | béiʼcí3eʼ /béiʔtʃíθeʔ/ |
| หนังสือ | nałtsoos /naɬtsoːs/ | naaltsoos /nɑ̀ːltsʰòːs/ | — | ʼudustlʼus /ʔudustɬʼus/ | ɂerehtłʼís /ʔerehtɬʼís/ | — | wo3onohóe /woθonohóe/ |
| กิน | yiyąą /jijãː/ | yishą́ /jiʃã́/ | na-ya:n /nɑjɑːn/ | ʼoonjuh /ʔoːndʒuh/ | shétį /ʃétĩ/ | kʼahonh /kʼahonh/ | bii3íhi /biːθíhi/ |
| ดื่ม | yidlą /jidlã/ | yishdlą́ /jiʃtɬã́/ | na-ʼa:n /nɑʔɑːn/ | dunjuh /dundʒuh/ | hedą /hedã/ | kʼisinoonh /kʼisinoːnh/ | béne /béne/ |
| นอน | iłhosh /iɬhoʃ/ | ałhosh /ʔɑ̀ɬhòʃ/ | — | nanisti /nanisti/ | thetį /θetĩ/ | — | nókohú /nókohú/ |
| หนึ่ง | dáłaʼá /dáɬaʔá/ | tʼááłáʼí /tʼɑ́ːɬɑ́ʔí/ | łaʼ /ɬaʔ/ | ʼulhah /ʔuɬah/ | įłaghe /ĩɬaʁe/ | kʼeetakkʼee /kʼiːtakʼiː/ | cééseʼ /tʃéːseʔ/ |
| สอง | naki /naki/ | naaki /nɑ̀ːkʰì/ | nahx /nahx/ | nanki /nanki/ | nake /nake/ | niteekkʼee /nitiːkʼiː/ | niis /niːs/ |
| สาม | táági /táːɡi/ | tááʼ /tʰáːʔ/ | ta:qʼ /taːqʼ/ | ta /ta/ | taghe /taʁe/ | tokkʼee /tokʼiː/ | nééso /néːso/ |
| สี่ | dįįʼ /dĩːʔ/ | dį́įʼ /tĩ́ːʔ/ | dinkʼ /dinkʼ/ | dunghi /dunɣi/ | dįghį /dĩʁĩ/ | — | yein /jein/ |
| ห้า | ashdlaʼ /aʃdlaʔ/ | ashdlaʼ /ʔɑ̀ʃtɬɑ̀ʔ/ | chwolaʼ /tʃʷolaʔ/ | kwulaiʼ /kʷulaiʔ/ | sųlaghe /sũlaʁe/ | — | yoo3ón /joːθón/ |
| ร้อย | gonenadín /ɡonenadín/ | neeznádiin /nèːznɑ́tìːn/ | łaʼ-dikin /ɬaʔdikʲin/ | whunizyat whunizyai /xʷunizjat xʷunizjai/ | łónona /ɬónona/ | — | béteetósooʼ /béteːtósoːʔ/ |
| สวัสดี | dagotʼee /daɡotʼeː/ | yáʼátʼééh /jɑ́ʔɑ́tʼéːh/ | tsʼehdiyaʼ /tsʼɛhdɪjaʔ/ | ʼahdoozaee /ʔahdoːzaː/ | edlanetʼe /edlanetʼe/ | — /—/ | héébe /héːbe/ |
| ขอบคุณ | ahíyiʼé /ʔahíjiʔé/ | ahéheeʼ /ʔɑ̀héhèːʔ/ | na:nehs-ʼe:n /nɑːnɛhsʔɛːn/ | snachailya /snatʃailja/ | mąsi chok /mãsi tʃok/ | baaseeʼ /baːseːʔ/ | hohóú /hohóú/ |
| ดี | nzhǫǫ /nʒõː/ | yáʼátʼééh /jɑ́ʔɑ́tʼéːh/ | niwhong /nɪwhoŋ/ | nezuʼ /nezuʔ/ | nezų /nezũ/ | nizoonh /nizoːnh/ | hi3éíhi /hiθéíhi/ |
| ใหม่ | áníidé /áníːdé/ | ániid /ʔɑ́nìːt/ | — | ʼandidi /ʔandidi/ | degóth /deɡóθ/ | — | wooyóó /woːjóː/ |
| แดง | łichíí /ɬitʃíː/ | łichííʼ /ɬìtʃʰíːʔ/ | łitsʼ /ɬitsʼ/ | delqʼun /delqʼun/ | delkʼoz /delkʼoz/ | nełtseeyh /neɬtseːjh/ | beeʼééʼ /beːʔéːʔ/ |
| ขาว | łigai /ɬiɡai/ | łigai /ɬìkɑ̀ì/ | łiqay /ɬɪqɑj/ | ʼulhyul /ʔuɬjul/ | delgai /delɡai/ | — | noocóó /noːtʃóː/ |
| ดำ | diłhił /diɬhiɬ/ | łizhin /ɬìʒìn/ | — | dulhgus /duɬɡus/ | delzen /delzen/ | — | woʼóteeyóó /woʔóteːjóː/ |
| เขียว | dotłʼizh /dotɬʼiʒ/ | dootłʼizh /tòːtɬʼìʒ/ | łitsow /ɬitsow/ | dultlʼuz /dutɬʼuz/ | dzeretłʼes látʼį /dzeretɬʼes látʼĩ/ | — | cenéeteeyóó /tʃenéːteːjóː/ |
| สีน้ำเงิน | dotłʼizh /dotɬʼiʒ/ | dootłʼizh /tòːtɬʼìʒ/ | — | — | déhtłʼéz /déhtɬʼéz/ | — | cenéeteeyóó /tʃenéːteːjóː/ |
| คอมพิวเตอร์ | bésh eʼléhí /béʃ eʔléhí/ | béésh nitsékeesí /péːʃ nìtsʰékʰèːsí/ | — | — | satsán bení hųlį /satsán bení hũlĩ/ | — | — |
| กาแฟ | tudiłhiłi /tudiɬhiɬi/ | gohwééh /kòhʷéːh/ | — | — | líkafí /líkafí/ | — | wooʼtéénoówuʼ /woːʔtéːnoówuʔ/ |
| 99 | ngostʼádin ngostʼáí /ŋɡostʼádin ŋɡostʼáí/ | náhástʼédiindóó baʼaan náhástʼéí /náhástʼétiːntóː paʔaːn náhástʼéí/ | — | — | — | — | — |
หน้า 1/9
เปิดแผนที่แบบโต้ตอบ: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
ส่วนหนึ่งของ LangMap — โครงการแสดงภาพทางภาษาศาสตร์ นี่คือสรุปแบบสถิตที่ค้นเก็บได้ แผนที่แบบโต้ตอบมีเสียงการออกเสียง ตัวกรอง และมุมมองลูกโลก
จัดทำโดย Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · หน้าแรก LangMap