Matses
ภาษามัตเซส
ตระกูลปาโน (สาขามาโยรูนา)
ภาษามัตเซส (หรือเรียกอีกชื่อว่ามาโยรูนา) เป็นภาษาตระกูลปาโนแห่งลุ่มน้ำยาเกรานาบริเวณชายแดนเปรู–บราซิล ภาษานี้มีชื่อเสียงในเชิงลักษณ์วิทยาจากการมีระบบบ่งชี้แหล่งที่มาของข้อมูล (evidential) ที่ซับซ้อนที่สุดระบบหนึ่งของโลก กล่าวคือ คำกริยาต้องระบุเสมอว่าแหล่งที่มาของข้อมูลเป็นแบบรู้เห็นโดยตรง อนุมาน คาดเดา หรือได้ยินมา และยังแยกแยะเวลาที่เกิดเหตุการณ์ออกจากเวลาที่ผู้พูดได้รับรู้เหตุการณ์นั้นอีกด้วย
พื้นที่ที่ใช้พูด
87 คำหลักในภาษามัตเซส
แหล่งข้อมูล
- Fleck, David W. (2003) A Grammar of Matses. PhD dissertation, Rice University.
- Fleck, David W. (2007) Evidentiality in Matses. In Aikhenvald & Dixon (eds.) Evidentiality. Oxford.
- Glottolog: Matses
เปรียบเทียบคำศัพท์
เปรียบเทียบกับภาษาที่เกี่ยวข้อง: ตระกูลปาโน (สาขามาโยรูนา)
| ความหมาย | ภาษามัตเซส | ภาษาชิปีโบ-โคนีโบ | ภาษาญี่ปุ่น-เกาหลีดั้งเดิม | ภาษายางคาล | ภาษาเมโรอิติก | ภาษาเมสซาปิก | ภาษามือนิการากัว |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| น้ำ | acte /aʔte/ | jene /hɨnɨ/ | — /—/ | nguku /ŋuku/ | 𐦠𐦶 /ato/ | — /—/ | — /—/ |
| ไฟ | cuëte /kwɨte/ | chii /tʃiː/ | — /—/ | ngida /ŋida/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| ดวงอาทิตย์ | ushë /uʃɨ/ | bari /baɾi/ | — /—/ | warrku /waɾku/ | 𐦨𐦯 /ˈmasa/ | — /—/ | — /—/ |
| ดวงจันทร์ | inchëshën ushë /intʃɨʃɨn uʃɨ/ | oxe /oʂɨ/ | — /—/ | waldarra /waldaɾa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| ดาว | uispa /wispa/ | wishti /wiʃtĩ/ | — /—/ | miburlda thungalda /mibuɭda t̪uŋalda/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| คืน | inchësh /intʃɨʃ/ | yame /jamɨ/ | — /—/ | ngimi /ŋimi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| ฝน | ue /ue/ | oi /oi/ | — | — | — | — | — |
| ลม | cunquequid /kunkekid/ | niwe /niwɨ/ | — | — | — | — | — |
| ดิน | nidaid /nidaid/ | mai /mai/ | — | — | — | — | — |
| หิน | cuënote /kwɨnote/ | makan /makan/ | — | — | — | — | — |
| ภูเขา | macuësh /makwɨʃ/ | manan /manan/ | — | — | — | — | — |
| แม่ | tita /tita/ | tita /tita/ | *əma /əma/ | ngamathu /ŋamat̪u/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| พ่อ | papa /paˈpa/ | papa /papa/ | *əpa /əpa/ | kanthathu /kant̪at̪u/ | — /—/ | ana /ˈana/ | — /—/ |
| ลูกสาว | champi /tʃamˈpi/ | bake ainbo /bake ãĩbo/ | — | — | — | bilia /ˈbilia/ | — |
| ฉัน | ubi /uβi/ | ea /ea/ | — /—/ | ngada /ŋada/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| คุณ | mibi /miβi/ | mia /mia/ | — /—/ | nyingka /ɲiŋka/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| เรา | nuqui /nuki/ | noa /noa/ | — /—/ | ngakulda / ngalda /ŋakulda / ŋalda/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| ชื่อ | — /—/ | jane /hanɨ/ | — /—/ | nida /nida/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| คน | matses /matses/ | joni /honi/ | — | — | — | — | — |
| หัว | mapi /maˈpi/ | mapo /mapo/ | — | — | — | — | — |
| ตา | ëshë /ɨʃɨ/ | bero /bɨɾo/ | — /—/ | miburlda /mibuɭda/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| หู | pabiate /pabiate/ | pabíki /pabiki/ | — | — | — | — | — |
| จมูก | dëbiate /dɨbjatɪ/ | rekin /ɾɨkin/ | — | — | — | — | — |
| ปาก | ana /ana/ | kexa /kɨʂa/ | — | — | — | — | — |
| ฟัน | shëta /ʃɨta/ | xeta /ʂɨta/ | — /—/ | damanda /damanda/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| ลิ้น | ana /ana/ | jana /hana/ | — /—/ | jalngantha /ɟalŋant̪a/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| มือ | mëdante /mɨdante/ | meken /mɨkɨn/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| เท้า | taë /taˈɨ/ | tae /taɨ/ | — | — | 𐦯𐦴 /ˈsata/ | — | — |
| ใจ | — /—/ | joínti /hointi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| กระดูก | canite /kanite/ | xao /ʂao/ | — /—/ | julda /ɟulda/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| เลือด | intac /intaʔ/ | jimi /himi/ | — /—/ | kandu /kandu/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| รัก | — /—/ | noi /noi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| ต้นไม้ | cuëte /kwɨte/ | jiwi /hiwi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| หมา | opa /oˈpa/ | ochiti /otʃiti/ | — /—/ | — /—/ | 𐦥𐦬𐦡 /wal/ | — /—/ | — /—/ |
| แมว | — /—/ | mishito /miʃito/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| ปลา | nuëcquid /nuɨkkid/ | yapa /japa/ | — /—/ | yakuri /jakuɾi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| นก | uicchun /wiktʃun/ | isa /isa/ | — | — | — | — | — |
| ผีเสื้อ | podochued /podotʃued/ | pëpë /pɨ̃pɨ̃/ | — | — | — | — | — |
| ไข่ | bacuë /bakwɨ/ | bachi /batʃi/ | — | — | — | — | — |
| หมี | oso /oso/ | oso /oso/ | — | — | — | — | — |
| ม้า | cabayo /kabajo/ | kabayo /kabajo/ | — | — | — | — | — |
| บ้าน | shubu /ʂobo/ | xobo /ʂobo/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| นม | shuma /ʃuma/ | xoma /ʂoma/ | — | — | — | — | — |
| น้ำผึ้ง | bacun /bakun/ | bona jene /bona hɨnɨ/ | — | — | — | — | — |
| เกลือ | sa /sa/ | tashi /taʃi/ | — | — | — | — | — |
| ไวน์ | uba chinaid /uba tʃinaid/ | vino /ˈbino/ | — | — | — | — | — |
| เหล็ก | shocosh /ʃokoʃ/ | yami /jami/ | — | — | — | — | — |
| กิน | pe- /pe/ | piti /piti/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| ดื่ม | ac- /ak/ | xeati /ʂɨati/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| นอน | ush- /uʃ/ | oxa /oʂa/ | — | — | — | — | — |
| หนึ่ง | abentsëc /aβentsɨk/ | westíora /wɨstioɾa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| สอง | daëd /daɨd/ | rabé /ɾabɨ/ | — /—/ | kiyarrngka /kijaɾŋka/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| สาม | — /—/ | kimisha /kimiʃa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| สี่ | daëd daëd /daɨd daɨd/ | chosko /tʃosko/ | — | — | — | — | — |
| สวัสดี | — /—/ | jakon raoma /hakon raoma/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| ขอบคุณ | — /—/ | irake /iɾake/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| ดี | bëda /bɨˈda/ | jakon /hakon/ | — /—/ | — /—/ | 𐦨𐦬𐦣 /ˈmalu/ | — /—/ | — /—/ |
| ใหม่ | chuca /tʃuka/ | bena /bɨna/ | — | — | — | — | — |
| แดง | piumbo /piumbo/ | joshin /hoʃin/ | — /—/ | kandukandu /kandukandu/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| ขาว | ushu /uˈʃu/ | joxo /hoʂo/ | — | — | — | — | — |
| เขียว | umu /uˈmu/ | yãkõ /jãkõ/ | — | — | — | — | — |
หน้า 1/8
เปิดแผนที่แบบโต้ตอบ: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
ส่วนหนึ่งของ LangMap — โครงการแสดงภาพทางภาษาศาสตร์ นี่คือสรุปแบบสถิตที่ค้นเก็บได้ แผนที่แบบโต้ตอบมีเสียงการออกเสียง ตัวกรอง และมุมมองลูกโลก
จัดทำโดย Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · หน้าแรก LangMap