Алтай тил
Altai
Turkic (Siberian, Kipchak)
Altai (Southern Altai, алтай тил altai til) is a Siberian Turkic language spoken in the Altai Republic of Russia, with ~55K speakers. Closely related to neighboring Khakas and to Old Turkic of the Yenisei region (the runic Orkhon and Yenisei inscriptions of the 6th–9th centuries). The two main varieties (Northern and Southern Altai) are sometimes treated as separate languages by Ethnologue. Co-official in the Altai Republic, written in a Cyrillic alphabet adapted to Altai phonology with extra letters (ӧ, ӱ, ҥ). The traditional Altai oral epic genres (kai, throat-singing) are UNESCO ICH listed.
Where it is spoken
87 core words in Altai
Sources
Words compared
Compared with languages in the same classification: Turkic (Siberian, Kipchak)
| Meaning | Altai | Kyrgyz | Shor | Tofa | Tuvan | Karachay-Balkar | Kumyk |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Water | суу /suː/ | суу /suː/ | суғ /suɣ/ | суғ /suɣ/ | суг /suɣ/ | суу /suw/ | сув /suw/ |
| Fire | от /ot/ | от /ot/ | от /ot/ | от /ot/ | от /ot/ | от /ot/ | от /ot/ |
| Sun | кӱн /kyn/ | күн /kyn/ | кӱн /kyn/ | хүн /xyn/ | хүн /xyn/ | кюн /kyn/ | гюн /ɡyn/ |
| Moon | ай /aj/ | ай /ɑj/ | ай /aj/ | ай /aj/ | ай /aj/ | ай /aj/ | ай /aj/ |
| Star | јылдыс /dʲɯlˈdɯs/ | жылдыз /dʒɯɫˈdɯz/ | чылтыс /tʃɯltɯs/ | сылтыс /sɯltɯs/ | сылдыс /sɯlˈdɯs/ | жулдуз /ʒulˈduz/ | юлдуз /julduz/ |
| Night | тӱн /tyn/ | түн /tyn/ | тӱн /tyn/ | тӱн /tyn/ | дүне /dyne/ | кече /ketʃe/ | гече /ɡetʃe/ |
| Rain | јаҥмыр /dʒaŋˈmɯr/ | жамгыр /dʒɑmɡɯr/ | нағбур /naɣˈbur/ | — | чаъс /tʃɑʔs/ | жауун /ʒɑˈwun/ | янгур /jaŋˈur/ |
| Snow | кар /kar/ | кар /qɑr/ | қар /qar/ | ӄар /qar/ | хар /xar/ | къар /qar/ | къар /qar/ |
| Wind | салкын /salqən/ | шамал /ʃaˈmal/ | чел /tʃel/ | — | хат /xat/ | жел /ʒel/ | ел /jel/ |
| Earth | јер /dʒer/ | топурак /topuɾɑk/ | — | — | довурак /doβuˈrak/ | топракъ /topraq/ | топуракъ /topuraq/ |
| Stone | таш /taʃ/ | таш /taʃ/ | таш /taʃ/ | даш /daʃ/ | даш /daʃ/ | таш /taʃ/ | таш /taʃ/ |
| Mountain | туу /tuː/ | тоо /toː/ | тағ /taɣ/ | — | даг /daɣ/ | тау /tɑw/ | тав /taw/ |
| Sea | теҥис /teˈŋis/ | деңиз /deˈŋiz/ | — | — | далай /dalaj/ | тенгиз /teŋiz/ | денгиз /deŋiz/ |
| Mother | эне /ene/ | эне /ene/ | эне /ene/ | ийе /ije/ | ава /ava/ | ана /ana/ | ана /ana/ |
| Father | ада /ada/ | ата /ɑtɑ/ | ада /ɑdɑ/ | ата /ata/ | ача /atɕa/ | ата /ata/ | ата /ata/ |
| Daughter | кыс /qɯs/ | кыз /qɯz/ | — | ӄыс /qɯs/ | кыс /qɯs/ | къыз /qɯz/ | къыз /qɯz/ |
| I | мен /men/ | мен /men/ | мен /men/ | мен /men/ | мен /men/ | мен /men/ | мен /men/ |
| You | сен /sen/ | сен /sen/ | сен /sen/ | сен /sen/ | сен /sen/ | сен /sen/ | сен /sen/ |
| We | бис /bis/ | биз /biz/ | пис /pis/ | бис /bis/ | бис /bis/ | биз /biz/ | биз /biz/ |
| Name | ат /at/ | ат /ɑt/ | ат /at/ | ат /at/ | ат /at/ | ат /at/ | ат /at/ |
| Person | кижи /kiʒi/ | адам /ɑˈdɑm/ | кижи /kiʒi/ | киши /kiʃi/ | кижи /kiʒi/ | адам /ɑˈdɑm/ | адам /ɑˈdɑm/ |
| Head | баш /baʃ/ | баш /baʃ/ | паш /paʃ/ | баъш /baʔʃ/ | баш /baʃ/ | баш /baʃ/ | баш /baʃ/ |
| Eye | кӧс /køs/ | көз /køz/ | қарақ /qɑrɑq/ | карак /karak/ | карак /qaraq/ | кёз /køz/ | гёз /ɡøz/ |
| Ear | кулак /kulak/ | кулак /qulɑq/ | қулақ /qulaq/ | кулак /kulak/ | кулак /qulaq/ | къулакъ /qulaq/ | къулакъ /qulaq/ |
| Nose | тумчук /tumtʃuk/ | мурун /muˈɾun/ | пурун /purun/ | хаай /xaːj/ | думчук /dumtʃuk/ | бурун /burun/ | бурун /burun/ |
| Mouth | оос /oːs/ | ооз /oːz/ | ақсы /aqsɯ/ | аас /aːs/ | аас /aːs/ | ауз /awuz/ | авуз /aˈwuz/ |
| Tooth | тиш /tiʃ/ | тиш /tiʃ/ | тиш /tiʃ/ | диш /diʃ/ | диш /diʃ/ | тиш /tiʃ/ | тиш /tiʃ/ |
| Tongue | тил /til/ | тил /til/ | тил /til/ | тыл /tɯl/ | дыл /dɯl/ | тил /til/ | тил /til/ |
| Hand | кол /kol/ | кол /kol/ | қол /qol/ | ӄол /qol/ | хол /xol/ | къол /qol/ | къол /qol/ |
| Foot | бут /but/ | бут /but/ | азақ /azaq/ | бут /but/ | бут /but/ | аякъ /ajaq/ | аякъ /ajaq/ |
| Heart | јӱрек /dʒyrek/ | жүрөк /dʒyɾøk/ | чӱрек /tʃyrek/ | чүрек /tʃyrek/ | чүрек /tɕyrek/ | джюрек /dʒyrek/ | юрек /jyrek/ |
| Bone | сӧӧк /søːk/ | сөөк /søːk/ | сӧӧк /søːk/ | сөөк /søːk/ | сөөк /søːk/ | сюек /syjek/ | сюек /syjek/ |
| Blood | кан /kan/ | кан /qan/ | қан /qan/ | ӄан /qan/ | хан /xan/ | къан /qan/ | къан /qan/ |
| Poop | бок /bok/ | бок /bok/ | — | — | — | бокъ /boq/ | покъ /poq/ |
| Love | сӱӱш /syːʃ/ | сүйүү /syjyː/ | кӧлениш /køleˈniʃ/ | — /—/ | ынакшыл /ɯnakʃɯl/ | сюймеклик /syjmeklik/ | сюйюв /syjyw/ |
| Tree | агаш /aɡaʃ/ | жыгач /dʒɯɡɑtʃ/ | ағаш /ɑɣɑʃ/ | аӄаш /aqaʃ/ | ыяш /ɯjaʃ/ | терек /terek/ | терек /terek/ |
| Dog | ийт /ijt/ | ит /it/ | адай /ɑdɑj/ | ыът /ɯʔt/ | ыт /ɯt/ | ит /it/ | ит /it/ |
| Cat | киске /kiske/ | мышык /mɯʃɯk/ | кӧшке /køʃke/ | — /—/ | диис /diːs/ | киштик /kiʃtik/ | мишик /miʃik/ |
| Fish | балык /bɑˈlɯk/ | балык /bɑˈlɯq/ | палық /pɑˈlɯq/ | балык /bɑˈlɯq/ | балык /bɑˈlɯq/ | чабакъ /tʃɑˈbɑq/ | балыкъ /bɑˈlɯq/ |
| Bird | куш /kuʃ/ | куш /kuʃ/ | қуш /quʃ/ | — | куш /kuʃ/ | къанатлы /qanatlɯ/ | къуш /quʃ/ |
| Butterfly | кӧбӧлӧк /købøløk/ | көпөлөк /køpøˈløk/ | — | үзүдэк /yzydek/ | ховаган /xoβaɣan/ | — | гёбелек /ɡøbelek/ |
| Egg | јымыртка /dʒɯmɯrtka/ | жумуртка /dʒumurtˈqa/ | нубуртқа /nuburtqa/ | нюмурһа /ɲumurha/ | чуурга /tɕuːrɣa/ | жумуртха /ʒumurtxa/ | йымырткъа /jɯmɯrtqa/ |
| Bear | айу /aju/ | аюу /ajuː/ | апшақ /apʃaq/ | иресаӈ /iresaŋ/ | адыг /adɯɣ/ | айыу /ajɯw/ | аюв /ajuw/ |
| Horse | ат /at/ | ат /ɑt/ | ат /at/ | аът /aʔt/ | аът /aʔt/ | ат /at/ | ат /at/ |
| House | айыл /ajɯl/ | үй /yj/ | эм /em/ | өг /øɣ/ | бажың /baʒɯŋ/ | юй /yj/ | уьй /yj/ |
| Milk | сӱт /syt/ | сүт /syt/ | сӱт /syt/ | сүт /syt/ | сүт /syt/ | сют /syt/ | сют /syt/ |
| Honey | бал /bal/ | бал /bal/ | пал /pal/ | мёот /mʲoːt/ | ары чигири /arɯ tɕiɡiri/ | бал /bal/ | бал /bal/ |
| Salt | тус /tus/ | туз /tuz/ | тус /tus/ | — | дус /dus/ | туз /tuz/ | туз /tuz/ |
| Wine | вино /vino/ | шарап /ʃarap/ | — | — | арага /araɣa/ | чагъыр /tʃaʁɯr/ | чагъыр /tʃaʁɨr/ |
| Rice | рис /ris/ | күрүч /kyˈrytʃ/ | — | — | рис /ris/ | принч /printʃ/ | дюгю /dyɡy/ |
| Chocolate | шоколад /ʃokoˈlad/ | шоколад /ʃokoˈlad/ | — | — | шоколад /ʃokoˈlad/ | — | шикалат /ʃikaˈlat/ |
| Iron | темир /temir/ | темир /temir/ | тебир /tebir/ | дэмир /demir/ | демир /demir/ | темир /temir/ | темир /temir/ |
| Wheel | тегелик /teɡelik/ | дөңгөлөк /døŋɡøløk/ | тегелек /teɡelek/ | һольсоо /holʲsoː/ | дугуй /duɣuj/ | чарх /tʃarx/ | дёгерчик /døɡertʃik/ |
| Silk | торко /torˈqo/ | жибек /dʒiˈbek/ | — | — | торгу /torɣu/ | дарий /daˈrij/ | йибек /jibek/ |
| Book | бичик /bitʃik/ | китеп /kiˈtep/ | ном /nom/ | — | ном /nom/ | китап /kiˈtap/ | китап /kitap/ |
| Eat | јиир /dʒiːr/ | жеш /dʒeʃ/ | чии /tʃiː/ | чиир /tʃiːr/ | чиир /tɕiːr/ | ашаргъа /aʃarʁa/ | ашамакъ /aʃamaq/ |
| Drink | ичер /itʃer/ | ичүү /itʃyː/ | иш /iʃ/ | иъжер /iʔʒer/ | ижер /iʒer/ | ичерге /itʃerɡe/ | ичмек /itʃmek/ |
| Sleep | уйуктаар /ujuktaːr/ | уктоо /uqˈtoː/ | — | — | удуур /uˈduːr/ | джукъларгъа /dʒuqlarʁa/ | юхламакъ /juχlamaq/ |
| One | бир /bir/ | бир /bir/ | пир /pir/ | бир /bir/ | бир /bir/ | бир /bir/ | бир /bir/ |
| Two | эки /eˈki/ | эки /eˈki/ | ийги /ijɡi/ | ийи /iji/ | ийи /iˈji/ | эки /eˈki/ | эки /eki/ |
| Three | ӱч /ytʃ/ | үч /ytʃ/ | ӱш /yʃ/ | ӱш /yʃ/ | үш /yʃ/ | юч /ytʃ/ | уьч /ytʃ/ |
| Four | тӧрт /tørt/ | төрт /tørt/ | тӧрт /tørt/ | дӧрт /dørt/ | дөрт /dørt/ | тёрт /tørt/ | дёрт /dørt/ |
| Five | беш /beʃ/ | беш /beʃ/ | пеш /peʃ/ | беш /beʃ/ | беш /beʃ/ | беш /beʃ/ | беш /beʃ/ |
| Hundred | јӱс /dʒys/ | жүз /dʒyz/ | чӱс /tʃys/ | чүс /tʃys/ | чүс /tɕys/ | жюз /ʒyz/ | юз /jyz/ |
| Hello | эзен /ezen/ | салам /sɑlɑm/ | сәләм /sæləm/ | — /—/ | экии /ekiː/ | салам /salam/ | ассаламу алейкум /asːalamu alejkum/ |
| Thank you | быйан /bɯjan/ | рахмат /ɾɑxmɑt/ | рахмат /rɑxmɑt/ | — /—/ | четтирдим /tɕetːirdim/ | сау бол /saw bol/ | савбол /sawbol/ |
| Good | јакшы /dʒaqʃɯ/ | жакшы /dʒɑkʃɯ/ | чақшы /tʃɑqʃɯ/ | эъки /eʔki/ | эки /eki/ | иги /iɡi/ | яхшы /jaχʃə/ |
| New | јаҥы /dʒaˈŋɯ/ | жаңы /dʒaˈŋɯ/ | наа /naː/ | — | чаа /tɕaː/ | жангы /ʒaŋɯ/ | янгы /jaŋˈɯ/ |
| Red | кызыл /qɯˈzɨl/ | кызыл /qɯˈzɯl/ | қызыл /qɯˈzɯl/ | кызыл /qɯˈzɯl/ | кызыл /qɯˈzɯl/ | къызыл /qɯˈzɯl/ | къызыл /qɯˈzɯl/ |
| White | ак /ɑq/ | ак /ɑq/ | ақ /aq/ | ак /aq/ | ак /ɑq/ | акъ /ɑq/ | акъ /ɑq/ |
| Black | кара /qɑˈrɑ/ | кара /qɑˈrɑ/ | қара /qaˈra/ | ӄара /qaˈra/ | кара /qɑˈrɑ/ | къара /qaˈra/ | къара /qɑˈrɑ/ |
| Green | јажыл /ɟaˈʒɯl/ | жашыл /dʒaˈʃɯl/ | чажыл /tʃaˈʒɯl/ | — | ногаан /noɣaːn/ | джашил /dʒaˈʃil/ | яшыл /jaˈʃɯl/ |
| Blue | кӧк /køk/ | көк /køk/ | кӧк /køk/ | — | көк /køk/ | кёк /køk/ | гёк /ɡøk/ |
| Cuckoo | кӱӱк /kyːk/ | күкүк /kyˈkyk/ | кӧӧк /køːk/ | — | хек /xek/ | гугук /ɡuˈɡuk/ | атъёкъ /atˈjoq/ |
| Computer | компьютер /komˈpjuter/ | компьютер /komˈpjuter/ | — | — | компьютер /komˈpjuter/ | компьютер /kɐmˈpjuter/ | компьютер /kɐmˈpjuter/ |
| Sushi | суши /suˈʃi/ | суши /suˈʃi/ | — | — | суши /suˈʃi/ | суши /suˈʃi/ | суши /suˈʃi/ |
| Tea | чай /tʃaj/ | чай /tʃaj/ | шай /ʃaj/ | — | шай /ʃaj/ | чай /tʃaj/ | чай /tʃaj/ |
| Coffee | кофе /ˈkofe/ | кофе /ˈkofe/ | — | — | кофе /ˈkofe/ | кофе /ˈkofe/ | къагьва /qahva/ |
| Sugar | чикир /tʃiˈkir/ | кант /kant/ | сакер /saker/ | — | чигир /tʃiˈɣir/ | шекер /ʃeˈker/ | шекер /ʃeker/ |
| Orange | апельсин /apelʲˈsin/ | апельсин /apelʲˈsin/ | — | — | апельсин /apelʲˈsin/ | — | апельсин /apelʲˈsin/ |
| Ninety-nine | тогузон тогус /toɣuˈzon toˈɣus/ | токсон тогуз /tokson toˈɡuz/ | — | — | тозан тос /tozan tos/ | токъсан тогъуз /toqsan toʁuz/ | токъсан тогъуз /toqsan toʁuz/ |
Page 1/11
Open the interactive map: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Part of LangMap — a linguistic visualization project. This is a static, crawlable summary; the interactive maps offer pronunciation audio, filters, and a globe view.
Made by Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap home