Qaraqalpaqsha
Karakalpak
Turkic (Kipchak)
Karakalpak (Қарақалпақша Qaraqalpaqsha) is a Kipchak Turkic language of the Aral Region with ~600K speakers, the official language of the Karakalpakstan Autonomous Republic within Uzbekistan. Linguistically intermediate between Kazakh and Uzbek, it is closer to Kazakh in structure but heavily influenced by Uzbek. Officially shifted from Cyrillic to Latin in a 1996 reform alongside Uzbek, with the transition still ongoing. The Karakalpak homeland has been devastated by the Aral Sea ecological catastrophe since the 1960s, causing massive emigration. The 2022 Karakalpakstan unrest highlighted ongoing autonomy tensions.
Where it is spoken
87 core words in Karakalpak
Wi-Fi
Sources
- Ethnologue: kaa
- Menges (1947) Qaraqalpaq Grammar
- Glottolog: kara1467
Words compared
Compared with languages in the same classification: Turkic (Kipchak)
| Meaning | Karakalpak | Kazakh | Nogai | Kyrgyz | Karachay-Balkar | Kumyk | Crimean Tatar |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Water | suw /suw/ | су /suw/ | сув /suw/ | суу /suː/ | суу /suw/ | сув /suw/ | suv /suv/ |
| Fire | ot /ot/ | от /ot/ | от /ot/ | от /ot/ | от /ot/ | от /ot/ | ateş /ateʃ/ |
| Sun | kún /kyn/ | күн /kyn/ | куьн /kyn/ | күн /kyn/ | кюн /kyn/ | гюн /ɡyn/ | küneş /kyneʃ/ |
| Moon | ay /aj/ | ай /ɑj/ | ай /aj/ | ай /ɑj/ | ай /aj/ | ай /aj/ | ay /aj/ |
| Star | juldız /ʒuldɯz/ | жұлдыз /ʒʊɫˈdəz/ | юлдыз /juldɯz/ | жылдыз /dʒɯɫˈdɯz/ | жулдуз /ʒulˈduz/ | юлдуз /julduz/ | yıldız /jɯɫˈdɯz/ |
| Night | tún /tyn/ | түн /tʊn/ | кеше /keʃe/ | түн /tyn/ | кече /ketʃe/ | гече /ɡetʃe/ | gece /ɡedʒe/ |
| Rain | jamǵır /dʒɑmˈʁɯr/ | жаңбыр /ʒɑɴbər/ | ямгыр /jamˈɡɯr/ | жамгыр /dʒɑmɡɯr/ | жауун /ʒɑˈwun/ | янгур /jaŋˈur/ | yağmur /jaːmur/ |
| Snow | qar /qɑr/ | қар /qɑr/ | кар /qar/ | кар /qɑr/ | къар /qar/ | къар /qar/ | qar /qɑr/ |
| Wind | jel /dʒel/ | жел /ʒel/ | ел /jel/ | шамал /ʃaˈmal/ | жел /ʒel/ | ел /jel/ | yel /jel/ |
| Earth | topıraq /topɯɾɑq/ | топырақ /topəraq/ | ер /jer/ | топурак /topuɾɑk/ | топракъ /topraq/ | топуракъ /topuraq/ | topraq /topɾaq/ |
| Stone | tas /tas/ | тас /tas/ | тас /tas/ | таш /taʃ/ | таш /taʃ/ | таш /taʃ/ | taş /taʃ/ |
| Mountain | taw /tɑw/ | тау /tɑw/ | тав /taw/ | тоо /toː/ | тау /tɑw/ | тав /taw/ | dağ /daɣ/ |
| Sea | teńiz /teˈŋiz/ | теңіз /teˈŋiz/ | тенъиз /teŋiz/ | деңиз /deˈŋiz/ | тенгиз /teŋiz/ | денгиз /deŋiz/ | deñiz /deˈŋiz/ |
| Mother | ana /ana/ | ана /ɑnɑ/ | ана /ana/ | эне /ene/ | ана /ana/ | ана /ana/ | ana /ana/ |
| Father | ata /ata/ | әке /æke/ | атай /ataj/ | ата /ɑtɑ/ | ата /ata/ | ата /ata/ | baba /baba/ |
| Daughter | qız /qɯz/ | қыз /qɯz/ | кыз /qɯz/ | кыз /qɯz/ | къыз /qɯz/ | къыз /qɯz/ | qız /qɯz/ |
| I | men /men/ | мен /men/ | мен /men/ | мен /men/ | мен /men/ | мен /men/ | men /men/ |
| You | sen /sen/ | сен /sen/ | сен /sen/ | сен /sen/ | сен /sen/ | сен /sen/ | sen /sen/ |
| We | biz /biz/ | біз /bɪz/ | биз /biz/ | биз /biz/ | биз /biz/ | биз /biz/ | biz /biz/ |
| Name | at /ɑt/ | ат /ɑt/ | ат /at/ | ат /ɑt/ | ат /at/ | ат /at/ | isim /iˈsim/ |
| Person | adam /ɑˈdɑm/ | адам /ɑˈdɑm/ | аьдем /ædem/ | адам /ɑˈdɑm/ | адам /ɑˈdɑm/ | адам /ɑˈdɑm/ | adam /aˈdam/ |
| Head | bas /bas/ | бас /bas/ | бас /bas/ | баш /baʃ/ | баш /baʃ/ | баш /baʃ/ | baş /baʃ/ |
| Eye | kóz /køz/ | көз /køz/ | коьз /køz/ | көз /køz/ | кёз /køz/ | гёз /ɡøz/ | köz /køz/ |
| Ear | qulaq /qulɑq/ | құлақ /qʊlɑq/ | кулак /qulaq/ | кулак /qulɑq/ | къулакъ /qulaq/ | къулакъ /qulaq/ | qulaq /qulɑq/ |
| Nose | murın /murɯn/ | мұрын /mʊˈɾɯn/ | бурын /burɯn/ | мурун /muˈɾun/ | бурун /burun/ | бурун /burun/ | burun /buˈɾun/ |
| Mouth | awız /ɑwɯz/ | ауыз /ɑˈwəz/ | авыз /aˈwɯz/ | ооз /oːz/ | ауз /awuz/ | авуз /aˈwuz/ | ağız /aˈɣɯz/ |
| Tooth | tis /tis/ | тіс /təs/ | тис /tis/ | тиш /tiʃ/ | тиш /tiʃ/ | тиш /tiʃ/ | tiş /tiʃ/ |
| Tongue | til /til/ | тіл /təl/ | тил /til/ | тил /til/ | тил /til/ | тил /til/ | til /til/ |
| Hand | qol /qol/ | қол /qol/ | кол /qol/ | кол /kol/ | къол /qol/ | къол /qol/ | el /el/ |
| Foot | ayaq /ajaq/ | аяқ-басы /ɑjɑqbɑsə/ | аяк /ajaq/ | бут /but/ | аякъ /ajaq/ | аякъ /ajaq/ | ayaq /ajaq/ |
| Heart | júrek /ʒyɾek/ | жүрек /ʒyɾek/ | юрек /jyrek/ | жүрөк /dʒyɾøk/ | джюрек /dʒyrek/ | юрек /jyrek/ | yürek /jyrek/ |
| Bone | súyek /syˈjek/ | сүйек /syjek/ | суьек /syjek/ | сөөк /søːk/ | сюек /syjek/ | сюек /syjek/ | süyek /syjek/ |
| Blood | qan /qan/ | қан /qɑn/ | кан /qan/ | кан /qan/ | къан /qan/ | къан /qan/ | qan /qan/ |
| Poop | boq /boq/ | боқ /boq/ | — | бок /bok/ | бокъ /boq/ | покъ /poq/ | bok /bok/ |
| Love | muhabbat /muhabbat/ | махаббат /mɑxɑbbɑt/ | суьюв /syjyw/ | сүйүү /syjyː/ | сюймеклик /syjmeklik/ | сюйюв /syjyw/ | sevgi /sevɡi/ |
| Tree | aǵash /aʁaʃ/ | ағаш /ɑʁɑʃ/ | терек /terek/ | жыгач /dʒɯɡɑtʃ/ | терек /terek/ | терек /terek/ | terek /terek/ |
| Dog | iyt /ijt/ | ит /ɪt/ | ийт /ijt/ | ит /it/ | ит /it/ | ит /it/ | köpek /køpek/ |
| Cat | pıshıq /pɯʃɯq/ | мысық /mɯsɯq/ | мысык /məsəq/ | мышык /mɯʃɯk/ | киштик /kiʃtik/ | мишик /miʃik/ | mışıq /mɯʃɯq/ |
| Fish | balıq /bɑˈlɯq/ | балық /bɑˈləq/ | балык /bɑˈlɯq/ | балык /bɑˈlɯq/ | чабакъ /tʃɑˈbɑq/ | балыкъ /bɑˈlɯq/ | balıq /baˈlɯq/ |
| Bird | qus /qus/ | құс /qus/ | кус /qus/ | куш /kuʃ/ | къанатлы /qanatlɯ/ | къуш /quʃ/ | quş /quʃ/ |
| Butterfly | gúbelek /ɡybelek/ | көбелек /købeˈlek/ | куьпелек /kypelek/ | көпөлөк /køpøˈløk/ | — | гёбелек /ɡøbelek/ | köbelek /købeˈlek/ |
| Egg | máyek /mæjek/ | жұмыртқа /ʒʊmərtˈqa/ | юмыртка /jumɯrtqa/ | жумуртка /dʒumurtˈqa/ | жумуртха /ʒumurtxa/ | йымырткъа /jɯmɯrtqa/ | yımırta /jɯmɯrta/ |
| Bear | ayıw /ajɯw/ | аю /ajuw/ | аюв /ajuw/ | аюу /ajuː/ | айыу /ajɯw/ | аюв /ajuw/ | ayuv /ajuw/ |
| Horse | at /ɑt/ | ат /ɑt/ | ат /at/ | ат /ɑt/ | ат /at/ | ат /at/ | at /at/ |
| House | úy /yj/ | үй /yj/ | уьй /yj/ | үй /yj/ | юй /yj/ | уьй /yj/ | ev /ev/ |
| Milk | sút /syt/ | сүт /syt/ | сют /syt/ | сүт /syt/ | сют /syt/ | сют /syt/ | süt /syt/ |
| Honey | bal /bal/ | бал /bɑl/ | бал /bal/ | бал /bal/ | бал /bal/ | бал /bal/ | bal /bal/ |
| Salt | duz /duz/ | тұз /tʊz/ | туз /tuz/ | туз /tuz/ | туз /tuz/ | туз /tuz/ | tuz /tuz/ |
| Wine | sharap /ʃaˈrap/ | шарап /ʃarap/ | шагыр /ʃaɡɨr/ | шарап /ʃarap/ | чагъыр /tʃaʁɯr/ | чагъыр /tʃaʁɨr/ | şarap /ʃaˈrap/ |
| Rice | gúrish /ɡyriʃ/ | күріш /kʏˈɾɪʃ/ | дуьги /dyɡi/ | күрүч /kyˈrytʃ/ | принч /printʃ/ | дюгю /dyɡy/ | pirinş /piˈrinʃ/ |
| Chocolate | shokolad /ʃokoˈlad/ | шоколад /ʃokɐˈlat/ | шоколад /ʃokolad/ | шоколад /ʃokoˈlad/ | — | шикалат /ʃikaˈlat/ | şokolad /ʃokoˈlad/ |
| Iron | temir /temir/ | темір /tʲemɘr/ | темир /temir/ | темир /temir/ | темир /temir/ | темир /temir/ | demir /demir/ |
| Wheel | dóńgelek /døŋɡelek/ | дөңгелек /døŋɡelek/ | тынъыршык /tɯŋɯrʃɯk/ | дөңгөлөк /døŋɡøløk/ | чарх /tʃarx/ | дёгерчик /døɡertʃik/ | teker /teˈker/ |
| Silk | jipek /ʒipek/ | жібек /ʒɘˈbek/ | йибек /jibek/ | жибек /dʒiˈbek/ | дарий /daˈrij/ | йибек /jibek/ | ipek /iˈpek/ |
| Book | kitap /kiˈtap/ | кітап /kɘˈtap/ | китап /kitap/ | китеп /kiˈtep/ | китап /kiˈtap/ | китап /kitap/ | kitap /kiˈtap/ |
| Eat | jew /ʒew/ | жеу /ʒew/ | ашав /aʃaw/ | жеш /dʒeʃ/ | ашаргъа /aʃarʁa/ | ашамакъ /aʃamaq/ | aşamaq /aʃamaq/ |
| Drink | ishiw /iʃiw/ | ішу /ɪʃuw/ | ишуьв /iʃyw/ | ичүү /itʃyː/ | ичерге /itʃerɡe/ | ичмек /itʃmek/ | içmek /itʃmek/ |
| Sleep | uyqılaw /ujqɯlaw/ | ұйықтау /ujəqˈtaw/ | уйклав /ujqlaw/ | уктоо /uqˈtoː/ | джукъларгъа /dʒuqlarʁa/ | юхламакъ /juχlamaq/ | yuqlamaq /juqlaˈmaq/ |
| One | bir /biɾ/ | бір /bɪɾ/ | бир /bir/ | бир /bir/ | бир /bir/ | бир /bir/ | bir /bir/ |
| Two | eki /eki/ | екі /jeˈkɘ/ | эки /eki/ | эки /eˈki/ | эки /eˈki/ | эки /eki/ | eki /eˈci/ |
| Three | úsh /yʃ/ | үш /yʃ/ | уьш /yʃ/ | үч /ytʃ/ | юч /ytʃ/ | уьч /ytʃ/ | üç /ytʃ/ |
| Four | tórt /tørt/ | төрт /tørt/ | доьрт /dørt/ | төрт /tørt/ | тёрт /tørt/ | дёрт /dørt/ | dört /dørt/ |
| Five | bes /bes/ | бес /bʲes/ | бес /bes/ | беш /beʃ/ | беш /beʃ/ | беш /beʃ/ | beş /beʃ/ |
| Hundred | júz /ʒyz/ | жүз /ʒyz/ | юз /juz/ | жүз /dʒyz/ | жюз /ʒyz/ | юз /jyz/ | yüz /jyz/ |
| Hello | salam /salam/ | сәлем /sælem/ | ассаламу алейкум /asːalamu alejkum/ | салам /sɑlɑm/ | салам /salam/ | ассаламу алейкум /asːalamu alejkum/ | selâm /seˈlʲam/ |
| Thank you | raxmet /ɾaχmet/ | рахмет /ɾɑxmet/ | сав бол /saw bol/ | рахмат /ɾɑxmɑt/ | сау бол /saw bol/ | савбол /sawbol/ | sağ ol /saɣ ol/ |
| Good | jaqsı /ʒaqsɯ/ | жақсы /ʒɑqsɯ/ | яхшы /jaxʃɯ/ | жакшы /dʒɑkʃɯ/ | иги /iɡi/ | яхшы /jaχʃə/ | yahşı /jaχʃɯ/ |
| New | jańa /ʒaŋa/ | жаңа /ʒɑˈŋɑ/ | янъы /jaŋɯ/ | жаңы /dʒaˈŋɯ/ | жангы /ʒaŋɯ/ | янгы /jaŋˈɯ/ | yañı /jaˈŋɯ/ |
| Red | qızıl /qɯˈzɯl/ | қызыл /qɯˈzɯl/ | кызыл /qɯˈzɯl/ | кызыл /qɯˈzɯl/ | къызыл /qɯˈzɯl/ | къызыл /qɯˈzɯl/ | qırmızı /qɯrmɯˈzɯ/ |
| White | aq /ɑq/ | ақ /ɑq/ | ак /ɑq/ | ак /ɑq/ | акъ /ɑq/ | акъ /ɑq/ | aq /ɑq/ |
| Black | qara /qɑˈrɑ/ | қара /qɑˈrɑ/ | кара /qɑˈrɑ/ | кара /qɑˈrɑ/ | къара /qaˈra/ | къара /qɑˈrɑ/ | qara /qɑˈrɑ/ |
| Green | jasıl /ʒɑˈsɯl/ | жасыл /ʒɑˈsəl/ | ясыл /jasɯl/ | жашыл /dʒaˈʃɯl/ | джашил /dʒaˈʃil/ | яшыл /jaˈʃɯl/ | yeşil /jeˈʃil/ |
| Blue | kók /køk/ | көк /køk/ | коьк /køk/ | көк /køk/ | кёк /køk/ | гёк /ɡøk/ | mavı /mɑˈvɯ/ |
| Cuckoo | átshók /ætˈʃøk/ | көкек /kœˈkek/ | коькек /køˈkek/ | күкүк /kyˈkyk/ | гугук /ɡuˈɡuk/ | атъёкъ /atˈjoq/ | kukuquş /kukuˈquʃ/ |
| Computer | kompyuter /kompjuˈter/ | компьютер /kɐmˈpjutɨr/ | компьютер /kɐmˈpjuter/ | компьютер /komˈpjuter/ | компьютер /kɐmˈpjuter/ | компьютер /kɐmˈpjuter/ | kompyuter /kompjuˈter/ |
| Wi-Fi | Wi-Fi | вай-фай | — | — | — | — | — |
| Sushi | sushi /suˈʃi/ | суши /suˈʃɪ/ | суши /suˈʃi/ | суши /suˈʃi/ | суши /suˈʃi/ | суши /suˈʃi/ | suşi /suˈʃi/ |
| Tea | shay /ʃaj/ | шай /ʃɑj/ | шай /ʃaj/ | чай /tʃaj/ | чай /tʃaj/ | чай /tʃaj/ | çay /tʃaj/ |
| Coffee | kofe /kofe/ | кофе /ˈkofe/ | — | кофе /ˈkofe/ | кофе /ˈkofe/ | къагьва /qahva/ | qave /qaˈve/ |
| Sugar | qant /qant/ | қант /qɑnt/ | секер /seker/ | кант /kant/ | шекер /ʃeˈker/ | шекер /ʃeker/ | şeker /ʃeˈker/ |
| Orange | apelsin /apelsin/ | апельсин /ɑpelʲˈsin/ | — | апельсин /apelʲˈsin/ | — | апельсин /apelʲˈsin/ | portaqal /poɾtaˈqal/ |
| Ninety-nine | toqsan toǵız /toqsan toʁɯz/ | тоқсан тоғыз /toqˈsan toˈʁəz/ | токсан тогыз /toqsan toʁɯz/ | токсон тогуз /tokson toˈɡuz/ | токъсан тогъуз /toqsan toʁuz/ | токъсан тогъуз /toqsan toʁuz/ | — |
Page 1/11
Open the interactive map: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Part of LangMap — a linguistic visualization project. This is a static, crawlable summary; the interactive maps offer pronunciation audio, filters, and a globe view.
Made by Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap home