𒅴𒂠
Sumerian
Language isolate · historical / hidden variety
Sumerian (𒅴𒂠 eme-gir, "native tongue") is the oldest known written language (cuneiform attestations from c. 3100 BCE in Uruk), recorded for over three millennia in southern Mesopotamia (modern southern Iraq). A language isolate with no proven genetic relationship to any other language. Sumerian gave humanity writing (cuneiform), the earliest known literature (Epic of Gilgamesh, c. 2100 BCE), the first law codes (Ur-Nammu c. 2050 BCE), school exercises, mathematics (sexagesimal system, basis of our 60-second/60-minute time and 360° circle), and astronomy. Even after dying as a spoken language by c. 2000 BCE (replaced by Akkadian), Sumerian remained the prestige scholarly and liturgical language of Mesopotamia until the 1st c. CE.
Where it is spoken
87 core words in Sumerian
Sources
Words compared
Compared with languages in the same classification: Language isolate
| Meaning | Sumerian | Hurrian | Elamite | Monguor | Bodo | Tangkhul Naga | Mandaic |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Water | 𒀀 /a/ | 𒅆𒂊 /ʃie/ | 𒄭 /hi/ | szu /stsu/ | दै /dɯi/ | ze /ze/ | ࡌࡉࡀ /mia/ |
| Fire | 𒉈 /izi/ | 𒋫𒌅 /tatu/ | 𒉺𒅈 /par/ | ghal /ʁal/ | वाथार /watʰar/ | mei /mei/ | ࡍࡅࡓࡀ /nura/ |
| Sun | 𒌓 /utu/ | 𒅆𒈨𒄀 /ʃimeɡi/ | 𒀭𒈾𒄴𒄭𒌅 /nahhunte/ | nara /ˈnɑrɑ/ | सान /san/ | nyithui /ɲitʰui/ | ࡔࡀࡌࡔࡀ /ʃamʃa/ |
| Moon | 𒌗 /itud/ | 𒆪𒋢𒄴 /kuʃuh/ | — /—/ | sara /sara/ | अखाफोर /ɔkʰapʰɯr/ | lai /lai/ | ࡎࡉࡓࡀ /sira/ |
| Star | 𒀯 /mul/ | 𒀯𒄭 /mulhi/ | 𒀯 /mul/ | — /—/ | हाथोरखि /hatʰɯrkʰi/ | sira /siraː/ | ࡊࡅࡊࡁࡀ /ˈkukba/ |
| Night | 𒈪 /ŋi/ | — /—/ | 𒅆𒌓𒈠𒈾 /ʃiutmana/ | suani /swani/ | हरसि /harsi/ | ngayashong /ŋajaʃoŋ/ | ࡋࡉࡋࡉࡀ /lilja/ |
| Rain | 𒀀𒀭 /ʃeɡ/ | — | — | huraa /xuraː/ | अखा /ɔkʰa/ | zingrot /ziŋrot/ | — |
| Wind | 𒆤 /liːl/ | — | — | kii /kiː/ | बार /bar/ | masi /masi/ | — |
| Earth | 𒆠 /ki/ | — | 𒈬𒊒𒌦 /murun/ | ghajari /ʁadʑari/ | हा /ha/ | ngalei /ŋalei/ | ࡀࡓࡒࡀ /arqa/ |
| Stone | 𒎎 /na/ | — | — | taashi /taːʂi/ | अन्थाइ /ontʰai/ | ngalung /ŋaluŋ/ | ࡂࡋࡀࡋࡀ /ɡlala/ |
| Mountain | 𒆳 /kur/ | — | — | ghada /ʁada/ | हाजो /hadʒo/ | kaphung /kapʰuŋ/ | ࡈࡅࡓࡀ /tˤura/ |
| Sea | 𒀀𒀊𒁀 /aabba/ | — | — | dalii /daliː/ | — | ngayi /ŋaji/ | — |
| Mother | 𒂼 /ama/ | 𒂊𒈾 /ena/ | 𒀀𒈠 /amma/ | aama /aːma/ | आय /aj/ | ina /ina/ | ࡀࡌࡀ /ama/ |
| Father | 𒀊𒁀 /abːa/ | 𒀜𒋫𒀀𒄿 /attai/ | 𒀜𒋫 /atta/ | aaba /aːba/ | आफा /apʰa/ | apa /apa/ | ࡀࡁࡀ /aba/ |
| Daughter | 𒌉𒊩 /dumu munus/ | 𒊭𒀀𒆷 /ʃaːla/ | 𒉺𒀝 /pak/ | xjun /ɕtɕun/ | फिसाजो /pʰisadʒo/ | nawngalawu /nawŋalawu/ | ࡁࡓࡀࡕࡀ /brata/ |
| I | 𒂷 /ŋe/ | 𒅖𒋼 /iʃte/ | 𒌋 /u/ | bu /pu/ | आं /aŋ/ | i /i/ | ࡀࡍࡀ /ˈana/ |
| You | 𒍝𒂊 /zae/ | 𒉿 /we/ | 𒉡 /nu/ | qi /tɕʰi/ | नों /nɯŋ/ | na /na/ | ࡀࡍࡀࡕ /at/ |
| We | 𒈨𒂗𒉈𒂗 /menden/ | — /—/ | 𒉌𒅗 /nika/ | buda /puda/ | जों /zɯŋ/ | ithum /itʰum/ | ࡀࡍࡉࡍ /ˈanin/ |
| Name | 𒈬 /mu/ | 𒋾𒊺 /tiʒe/ | 𒄭𒅖 /hiʃ/ | nira /nira/ | मुं /muŋ/ | amin /amin/ | ࡔࡅࡌࡀ /ˈʃuma/ |
| Person | 𒇽 /lu/ | — | — | kun /kun/ | सुबुं /subuŋ/ | — | ࡀࡍࡀࡔࡀ /anaʃa/ |
| Head | 𒊕 /saŋ/ | — | — | tulighui /tuliʁui/ | खर /kʰoro/ | kui /kui/ | ࡓࡉࡔ /riʃ/ |
| Eye | 𒅆 /iɡi/ | 𒁍𒊑 /furi/ | 𒌅𒆠 /tukːi/ | nudi /nudi/ | मेगन /meɡon/ | mi /mi/ | ࡏࡉࡍࡀ /ʔina/ |
| Ear | 𒄑𒌆 /ŋeʃtuɡ/ | 𒉡𒄿 / 𒉡𒄭 /nuːi / nuɣi/ | 𒋛𒊑 /siri/ | qigi /tɕʰiɡi/ | खोमा /kʰɯma/ | khana /kʰana/ | ࡏࡅࡃࡍࡀ /odna/ |
| Nose | 𒅗 /kiri/ | — | — | hawari /xawari/ | गन्थं /ɡontʰoŋ/ | natang /nataŋ/ | ࡍࡄࡉࡓࡀ /nhira/ |
| Tooth | 𒍪 /zu/ | — /—/ | 𒋛𒄩 /siha/ | shdi /ʂdi/ | हाथाइ /hatʰai/ | ha /ha/ | ࡔࡉࡍࡀ /ʃinːa/ |
| Tongue | 𒅴 /eme/ | — /—/ | 𒋾𒌓 /tit/ | kilee /kileː/ | सलाइ /salai/ | male /male/ | ࡋࡉࡔࡀࡍࡀ /liʃana/ |
| Hand | 𒋗 /ʃu/ | 𒋗𒉌 /ʃuni/ | 𒆪𒋗 /kuʃu/ | ghari /ʁari/ | आखाइ /akʰai/ | pang /paŋ/ | ࡏࡃࡀ /ʔida/ |
| Foot | 𒄊 /ŋiri/ | 𒌋𒊑 /uri/ | 𒉺𒀜 /pat/ | kol /kol/ | आथिं /atʰiŋ/ | phei /pʰei/ | ࡋࡉࡂࡓࡀ /liɡra/ |
| Heart | 𒊮 /ʃa/ | 𒋾𒊭 /tiʃa/ | 𒌋𒄭 /ulhi/ | jirihga /tɕirixɡa/ | फिथा /pʰitʰa/ | mokyaba /mokjaba/ | ࡋࡉࡁࡀ /liba/ |
| Bone | 𒄊𒉻𒁺 /ŋiripadra/ | — /—/ | — /—/ | yaasi /jaːsɿ/ | बेगें /beɡeŋ/ | ara /ara/ | ࡂࡉࡓࡌࡀ /ɡerma/ |
| Blood | 𒁁 /uʃ/ | — /—/ | 𒊓𒀭 /san/ | qizi /tɕʰizɿ/ | थै /tʰɯi/ | ashi /aʃi/ | ࡆࡌࡀ /zma/ |
| Poop | 𒈝 /lum/ | — | — | basi /basɿ/ | खि /kʰi/ | paai /paːi/ | — |
| Love | 𒆠𒀀𒄀 /kiaŋ/ | 𒋫𒁺 /tadu/ | 𒇷𒅗 /lik/ | durala /durala/ | अननाय /onːai/ | cha /tʃa/ | ࡓࡅࡄࡌࡀ /ruhma/ |
| Tree | 𒄑 /ŋeʃ/ | 𒋫𒁉 /tappi/ | 𒄷𒌅𒆪 /hutk/ | xjuzi /ɕtɕuzɿ/ | बिफां /bipʰaŋ/ | leiyik /leijik/ | ࡏࡋࡀࡍࡀ /ilana/ |
| Dog | 𒌨 /ur/ | 𒅕𒈠 /irma/ | 𒆪𒌅 /kut/ | nuhui /nuxui/ | सैमा /sɯima/ | ui /ui/ | ࡊࡀࡋࡁࡀ /kalba/ |
| Cat | 𒌓𒊬 /ʃatur/ | 𒊭𒉿𒍣 /ʃawazi/ | 𒋾𒅗𒊏 /tiɡra/ | muuxi /muːɕi/ | मावजि /maodʒi/ | mibu /mibu/ | ࡔࡅࡍࡀࡓࡀ /ʃunara/ |
| Fish | 𒄩 /kuʔa/ | — /—/ | — /—/ | jighasi /tɕiʁasɿ/ | ना /na/ | khai /kʰai/ | ࡍࡅࡍࡀ /nuna/ |
| Bird | 𒄷 /muʃen/ | — | — | xuu /ɕuː/ | दाव /daːo/ | vanao /vanao/ | ࡑࡉࡐࡓࡀ /sipra/ |
| Egg | 𒉭 /nunuz/ | — | — | dige /diɡe/ | दावदै /daodɯi/ | harra /harra/ | — |
| Horse | 𒀲𒆳𒊏 /sisi/ | — | — | mori /mori/ | गराइ /ɡorai/ | sigui /siɡui/ | — |
| House | 𒂍 /e/ | 𒅁𒊑 /ipri/ | 𒄩𒀠 /hal/ | ger /ɡer/ | नो /nɯ/ | shim /ʃim/ | ࡁࡉࡕࡀ /bita/ |
| Milk | 𒂵 /ɡa/ | — | — | sun /sun/ | गाखिर /ɡakʰir/ | seina /seinə/ | — |
| Honey | 𒋭 /lal/ | — | — | zangna bali /tsaŋna pali/ | — | khuira /kʰuira/ | — |
| Salt | 𒁵 /mun/ | — | — | darishizi /dariʂizɿ/ | संख्रि /sɯŋkʰri/ | machi /matʃi/ | ࡌࡉࡄࡋࡀ /mihla/ |
| Wine | 𒃾 /ŋeʃtin/ | — | — | — | — | drakhara /drakʰaːra/ | ࡄࡀࡌࡓࡀ /hamra/ |
| Iron | 𒀭𒁇 /anbar/ | — | — | timuri /timuri/ | सोर /sɯr/ | mari /mari/ | ࡐࡀࡓࡆࡋࡀ /parzla/ |
| Wheel | 𒄑𒌢 /ŋeʃumbin/ | — | — | guli /ɡuli/ | साखा /sakʰa/ | kangphei /kaŋpʰei/ | — |
| Eat | 𒅥 /ɡu/ | 𒄠 /am/ | 𒄩𒊭 /haʃ/ | rde /rde/ | जा /dʒa/ | ngui /ŋui/ | ࡀࡊࡀࡋ /akal/ |
| Drink | 𒅘 /naŋ/ | 𒈾𒄴𒉿 /nahw/ | 𒉡 /nu/ | wuqi /wutɕʰi/ | लोङ /lɯŋ/ | rai /rai/ | ࡔࡕࡀ /ʃta/ |
| Sleep | 𒅇𒆪 /uku/ | — | — | qaa /tɕʰaː/ | उन्दु /undu/ | pi /pi/ | ࡃࡌࡀࡊ /dmak/ |
| One | 𒀸 /diʃ/ | 𒊭 /ʃa/ | 𒆠𒅕 /kir/ | nige /ˈniɡe/ | से /se/ | kha /kʰa/ | ࡄࡀࡃ /had/ |
| Two | 𒈫 /min/ | 𒅆𒉌 /ʃini/ | 𒈫 /min/ | ghoori /ʁoːri/ | नै /nɯi/ | khani /kʰani/ | ࡕࡓࡉࡍ /tren/ |
| Three | 𒐈 /eʃ/ | 𒆠𒅆 /kiɡ/ | 𒍣𒋾 /ziti/ | ghuran /ɣuran/ | थाम /tʰam/ | kathum /katʰum/ | ࡕࡋࡀࡕࡀ /tlata/ |
| Four | 𒐉 /limmu/ | — | — | deeran /deːran/ | ब्रै /brɯi/ | mati /məti/ | ࡀࡓࡁࡀ /arba/ |
| Five | 𒐊 /ja/ | 𒈾𒊑𒅀 /narija/ | — | tawun /tawuŋ/ | बा /ba/ | phanga /pʰəŋa/ | ࡄࡀࡌࡔࡀ /hamʃa/ |
| Hello | 𒁲 /silim/ | 𒄭𒇻 /hilːu/ | 𒅆𒅋𒄩 /ʃilha/ | qi sainiisa /tɕʰi sainiːsa/ | खुलुमबाय /kʰulumbai/ | hayau /hajau/ | ࡔࡋࡀࡌࡀ /ʃlama/ |
| Thank you | — /—/ | 𒀀𒅆 /aʃi/ | 𒇷𒄩𒊑 /lihari/ | — /—/ | — /—/ | ase /ase/ | ࡈࡀࡁࡅࡕࡀ /ʈabuta/ |
| Good | 𒊩𒌆 /siɡ/ | 𒀀𒍣 /atsi/ | 𒊒𒄷 /ruːhuː/ | saina /saina/ | मोजां /mɯdʒaŋ/ | kahei /kahei/ | ࡈࡀࡁࡀ /tˤaba/ |
| New | 𒉋 /ɡibil/ | — | — | xni /ɕni/ | गोदान /ɡɯdan/ | kathar /katʰar/ | — |
| Red | 𒋛𒀀 /siɡa/ | — /—/ | — /—/ | fulaan /fuˈlɑːn/ | गोजा /ɡɯdʒa/ | kahunga /kahuŋa/ | ࡎࡅࡌࡒࡀ /sumqa/ |
| White | 𒌓 /babbar/ | — | — | qighaan /tɕiʁaːn/ | गुफुर /ɡupʰur/ | kachar /katʃar/ | ࡄࡉࡅࡀࡓࡀ /hiwara/ |
| Ninety-nine | 𒐕𒌍𒑆 /ŋeʃ uʃu ilimːu/ | — | — | — | — | hangchikoda chiko /haŋtʃikoda tʃiko/ | — |
Word order compared
Compare with major world languages
Compare with languages in the same classification
Open the interactive map: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Part of LangMap — a linguistic visualization project. This is a static, crawlable summary; the interactive maps offer pronunciation audio, filters, and a globe view.
Made by Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap home